పారావతశుకవ్రాతసారికాపక్షమారుతైః । హంసపక్షసముద్భూతావాతవ్రాతైశ్చలద్ద్రుమమ్
పావురాలు, శుకులు, సారికలు గుంపులుగా ఎగురుతూ, హంసల రెక్కల వాయువులతో చెట్లు ఊగిపోతున్నాయి.
సుగన్ధగ్రాహిపవనపూరితం తద్వనోత్తమమ్ । సహితం హరిణీయూథైర్ధావమానైరితస్తతః
ఆ అద్భుతమైన అడవి సుగంధ వాయువులతో నిండిపోయి, జింకల గుంపులు అక్కడ ఇక్కడ పరుగెత్తుతూ కనిపిస్తాయి.
నృత్యద్బర్హికదమ్బస్య కేకారావైః సుఖప్రదైః । నాదితం తద్వనం దివ్యం మధుస్రావి సమన్తతః
నృత్యం చేసే నెమళ్ల గుంపుల కేకలతో, వాటి జతల మధుర స్వరాలతో ఆ దివ్యవనం చుట్టూ మధురంగా మారి, తేనెతో నిండిపోయి ఉంది.
కాంస్యసాలాదుత్తరే తు తామ్రసాలః ప్రకీర్తితః । చతురస్రసమాకార ఉన్నత్యా సప్తయోజనః
కాంస్య సాల వృక్షానికి ఉత్తరంగా, తామ్ర సాల వృక్షం ఉంది. అది నాలుగు మూలలతో, ఎత్తులో ఏడు యోజనాలు ఉంటుంది.
ద్వయోస్తు సాలయోర్మధ్యే సమ్ప్రోక్తా కల్పవాటికా । యేషాం తరూణాం పుష్పాణి కాఞ్చనాభాని భూమిప
ఆ రెండు సాల చెట్ల మధ్యలో ప్రసిద్ధి చెందిన కల్పవాటిక ఉంది. అక్కడి చెట్ల పువ్వులు బంగారు వర్ణంతో మెరిసిపోతుంటాయి, ఓ భూమిపాలకా.
పత్రాణి కాఞ్చనాభాని రత్నబీజఫలాని చ । దశయోజనగన్ధో హి ప్రసర్పతి సమన్తతః
ఆ చెట్ల ఆకులు బంగారు వలె మెరిసిపోతాయి, పండ్లు రత్నాల వలె ఉంటాయి, వాటి సువాసన పది యోజనాల దూరం వరకు వ్యాపిస్తుంది.
తద్వనం రక్షితం రాజన్ వసన్తేనర్తునానిశమ్ । పుష్పసింహాసనాసీనః పుష్పచ్ఛత్రవిరాజితః
ఆ అడవిని, రాజా, వసంత ఋతువు రాత్రింబగలు కాపాడుతూ, పుష్పసింహాసనంపై కూర్చొని, పుష్పచత్రంతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
పుష్పభూషాభూషితశ్చ పుష్పాసవవిఘూర్ణితః । మధుశ్రీర్మాధవశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే
పుష్పాల అలంకరణతో, పుష్పాసవ మత్తులో మునిగిపోయి, అతనికి మధుశ్రీ, మాధవశ్రీ అనే ఇద్దరు ప్రియ భార్యలు తోడుగా ఉంటారు.
క్రీడతః స్మేరవదనే సుమస్తబకకన్దుకైః । అతీవ రమ్యం విపినం మధుస్రావి సమన్తతః
పువ్వుల మాలలతో, పువ్వుల బంతులతో, నవ్వుతూ ఆడుకుంటూ ఉన్నారు. చుట్టూ అంతటా తీపి తేనె పరిమళంతో ఆ అడవి ఎంతో అందంగా కనిపించింది.
దశయోజనపర్యన్తం కుసుమామోదవాయునా । పూరితం దివ్యగన్ధర్వైః సాఙ్గనైర్గానలోలుపైః
పది యోజనాల దూరం వరకు పువ్వుల సువాసన గాలిలో వ్యాపించింది. ఆకాశంలో దివ్య గంధర్వులు, వారి భార్యలతో పాటలు పాడుతూ అక్కడ ఉన్నారు.
శోభితం తద్వనం దివ్యం మత్తకోకిలనాదితమ్ । వసన్తలక్ష్మీసంయుక్తం కామికామప్రవర్ధనమ్
ఆ దివ్యవనంలో మత్తులో ఉన్న కోకిలలు కూస్తూ, వసంత ఋతువు అందాన్ని చిలికిస్తూ, ప్రేమాభిలాషలు పెరుగుతున్నాయి.
తామ్రసాలాదుత్తరత్ర సీససాలః ప్రకీర్తితః । సముచ్ఛ్రాయః స్మృతోఽప్యస్య సప్తయోజనసంఖ్యయా
తామ్రసాల అడవికి ఉత్తరంగా సీససాల అని పిలవబడే అడవి ఉంది. దాని ఎత్తు ఏడు యోజనాలు అని చెబుతారు.
సన్తానవాటికామధ్యే సాలయోస్తు ద్వయోర్నృప । దశయోజనగన్ధస్తు ప్రసూనానాం సమన్తతః
సంతానవాటిక మధ్యలో, ఆ రెండు అడవుల మధ్య, రాజా! పువ్వుల పరిమళం చుట్టూ పది యోజనాల వరకు వ్యాపించింది.
హిరణ్యాభాని కుసుమాన్యుత్ఫుల్లాని నిరన్తరమ్ । అమృతద్రవసంయుక్తఫలాని మధురాణి చ
పువ్వులు బంగారు వర్ణంలో ఎప్పుడూ వికసించి ఉంటాయి. పండ్లు తీపిగా, అమృతం కలిసినట్లుగా ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉంటాయి.
గ్రీష్మర్తుర్నాయకస్తస్యా వాటికాయా నృపోత్తమ । శుక్రశ్రీశ్చ శుచిశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆ వనానికి వేసవి కాలంలో నాయకుడు శుక్రశ్రీ. అతనికి శుచిశ్రీ, శుక్రశ్రీ అనే ఇద్దరు గౌరవనీయమైన భార్యలు ఉన్నారు.
సన్తాపత్రస్తలోకాస్తు వృక్షమూలేషు సంస్థితాః । నానాసిద్ధైః పరివృతో నానాదేవైః సమన్వితః
వేడిమి బాధపడే ప్రజలు చెట్ల వేర్ల దగ్గర ఆశ్రయం పొందుతారు. అతనికి అనేక సిద్ధులు, అనేక దేవతలు చుట్టూ ఉంటారు.
విలాసినీనాం వృన్దైస్తు చన్దనద్రవపఙ్కిలైః । పుష్పమాలాభూషితైస్తు తాలవృన్తకరామ్బుజైః
ఆయన చుట్టూ ఆటపాటలతో ఉన్న స్త్రీలు, పువ్వుల మాలలు ధరించి, చేతుల్లో తాళపత్రాల వంటివి పట్టుకుని, శరీరానికి చందనపు లేపనంతో అలంకరించుకుని ఉంటారు.
ప్రాకారః శోభితో రాజఞ్ఛీతలామ్బునిషేవిభిః । సీససాలాదుత్తరత్రాప్యారకూటమయః శుభః
రాజా! ఆ ప్రాకారం చల్లని నీటిని ఆస్వాదించే వారితో అందంగా ఉంటుంది. సీససాల అడవికి ఉత్తరంగా మరో బంగారు ప్రాకారం ఉంది.
ప్రాకారో వర్తతే రాజన్ మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ । హరిచన్దనవృక్షాణాం వాటీ మధ్యే తయోః స్మృతా
రాజా! ఆ ప్రాకారం మునులు చెప్పిన యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉంది. ఆ రెండు అడవుల మధ్యలో హరిచందన వృక్షాల తోట ఉంది.
సాలయోరధినాథస్తు వర్షర్తుర్మేఘవాహనః । విద్యుత్పిఙ్గలనేత్రశ్చ జీమూతకవచః స్మృతః
వర్షాకాలంలో ఆ అడవులకు అధిపతి మేఘవాహనుడు. అతని కన్నులు మెరుపులా పసుపు రంగులో ఉంటాయి. అతన్ని జీమూతకవచుడు అని కూడా పిలుస్తారు.
వజ్రనిర్ఘోషముఖరశ్చేన్ద్రధన్వా సమన్తతః । సహస్రశో వారిధారా ముఞ్చన్నాస్తే గణావృతః
వజ్రం మోగినట్టు గంభీరమైన స్వరం ఉన్న అతను, చుట్టూ ఇంద్రధనస్సులతో, తన గణాలతో కలిసి వేలాది నీటి ధారలు కురిపిస్తూ ఉంటాడు.
నభఃశ్రీశ్చ నభస్యశ్రీః స్వరస్యా రస్యమాలినీ । అమ్బా దులా నిరత్నిశ్చాభ్రమన్తీ మేఘయన్తికా
నభఃశ్రీ, నభస్యశ్రీ, స్వరస్య, రస్యమాలిని, అంబా, దులా, నిరత్నిశ్చ, అభ్రమంతి, మేఘయంతికా అనే వారు అతని భార్యలు.
వర్షయన్తీ చిపుణికా వారిధారా చ సమ్మతాః । వర్షర్తోర్ద్వాదశ ప్రోక్తాః శక్తయో మదవిహ్వలాః
వర్షయంతీ, చిపుణికా, వారిధారా కూడా గౌరవనీయులు. వర్షాకాలంలో ఉన్న పన్నెండు శక్తులు ఆనందంతో మత్తులో ఉంటాయని చెప్పారు.
నవపల్లవవృక్షాశ్చ నవీనలతికాన్వితాః । హరితాని తృణాన్యేవ వేష్టితా యైర్ధరాఖిలా
కొత్త మొగ్గలతో ఉన్న చెట్లు, తాజా లతలతో చుట్టబడి ఉంటాయి. ఆహ్లాదకరమైన ఆకుపచ్చ గడ్డి భూమంతా కప్పేసింది.
నదీనదప్రవాహాశ్చ ప్రవహన్తి చ వేగతః । సరాంసి కలుషామ్బూని రాగిచిత్తసమాని చ
నదులు, వాగులు వేగంగా ప్రవహిస్తున్నాయి. సరస్సులు మురికిగా ఉండి, కోరికలతో నిండిన మనసుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
వసన్తి దేవాః సిద్ధాశ్చ యే దేవీకర్మకారిణః । వాపీకూపతడాగాశ్చ యే దేవ్యర్థం సమర్పితాః
దేవీ సేవలో ఉన్న దేవతలు, సిద్ధులు అక్కడ నివసిస్తున్నారు. దేవికి అర్పించిన బావులు, కుంటలు, చెరువులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
తే గణా నివసన్త్యత్ర సవిలాసాశ్చ సాఙ్గనాః । ఆరకూటమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్
ఆ గణాలు తమ స్నేహితులతో ఆనందంగా అక్కడ నివసిస్తారు. ముందు వైపు ఆరకూట వృక్షంతో తయారైన, ఏడు యోజనాల పొడవున్న ఒక మందిరం ఉంది.
పఞ్చలోహాత్మకః సాలో మధ్యే మన్దారవాటికా । నానాపుష్పలతాకీర్ణా నానాపల్లవశోభితా
ఆ మందిరం ఐదు లోహాలతో నిర్మించబడింది. దాని మధ్యలో మందార వృక్షాల తోట ఉంది, అక్కడ色色 పూలతాడులు చుట్టూ పడి, ఎన్నో కొత్త ఆకులతో అందంగా ఉంటుంది.
అధిష్ఠాతాత్ర సమ్ప్రోక్తః శరద్ఋతురనామయః । ఇషులక్ష్మీరూర్జలక్ష్మీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే
అక్కడ అధిపతిగా పాడబడే ఋతువు శరదృతువు, అతడు దోషరహితుడు. అతనికి ఇషులక్ష్మీ, ఊర్జలక్ష్మీ అనే ఇద్దరు ప్రియ భార్యలు ఉన్నారు.
నానాసిద్ధా వసన్త్యత్ర సాఙ్గనాః సపరిచ్ఛదాః । పఞ్చలోహమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్
వివిధ సిద్ధులు తమ స్నేహితులు, సేవకులతో కలిసి అక్కడ నివసిస్తున్నారు. ముందు వైపు ఐదు లోహాలతో తయారైన, ఏడు యోజనాల పొడవున్న మందిరం ఉంది.