; మణిద్వీపవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ బ్రహ్మలోకాదూర్ధ్వభాగే సర్వలోకోఽస్తి యః శ్రుతః । మణిద్వీపః స ఏవాస్తి యత్ర దేవీ విరాజతే
వ్యాసుడు చెప్పాడు: బ్రహ్మలోకానికి పైన ఉన్న లోకాన్ని అందరూ వినియున్నారు. అదే మణిద్వీపం, అక్కడ దేవీ ప్రకాశంగా వెలుగుతుంది.
సర్వస్మాదధికో యస్మాత్సర్వలోకస్తతః స్మృతః । పురా పరామ్బయైవాయం కల్పితో మనసేచ్ఛయా
అది అన్నింటికంటే గొప్పది కాబట్టి, అందరికీ లోకంగా పిలవబడుతుంది. ఆ ప్రాచీన కాలంలో పరాశక్తి తానే తన సంకల్పంతో దాన్ని సృష్టించింది.
సర్వాదౌ నిజవాసార్థం ప్రకృత్యా మూలభూతయా । కైలాసాదధికో లోకో వైకుణ్ఠాదపి చోత్తమః
ప్రారంభంలోనే తన నివాసార్థం, తన సహజమైన మూల స్వభావంతో, ఆమె ఒక లోకాన్ని సృష్టించింది. ఆ లోకం కైలాసానికి మించినది, వైకుంఠానికి కూడా ఉత్తమమైనది.
గోలోకాదపి సర్వస్మాత్సర్వలోకోఽధికః స్మృతః । న తత్సమం త్రిలోక్యాం తు సున్దరం విద్యతే క్వచిత్
ఆ లోకం గోలోకానికంటే, అన్ని లోకాలకంటే గొప్పదిగా చెప్పబడింది. మూడు లోకాలలో దానికి సమానంగా అందమైనది ఎక్కడా లేదు.
ఛత్రీభూతం త్రిజగతో భవసన్తాపనాశకమ్ । ఛాయాభూతం తదేవాస్తి బ్రహ్మాణ్డానాం తు సత్తమ
మూడు లోకాలకూ గొడుగులా ఉండి, భవబాధలను తొలగిస్తుంది. అది బ్రహ్మాండాలలో ఉత్తమమైన వాటికి ఆశ్రయంగా నిలుస్తుంది.
బహుయోజనవిస్తీర్ణో గమ్భీరస్తావదేవ హి । మణిద్వీపస్య పరితో వర్తతే తు సుధోదధిః
మణిద్వీపాన్ని చుట్టుముట్టి, అనేక యోజనాల పొడవుతో, అంతే లోతుగా, పవిత్రమైన సముద్రం విస్తరించి ఉంది.
మరుత్సఙ్ఘట్టనోత్కీర్ణతరఙ్గ శతసఙ్కులః । రత్నాచ్ఛవాలుకాయుక్తో ఝషశఙ్ఖసమాకులః
ఆ సముద్రంలో గాలితో అలలు ఎగిసిపడుతూ వందలాది తరంగాలు నిండిపోయి ఉంటాయి. రత్నాల వణులు కలిగి, చేపలు, శంఖాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.
వీచిసఙ్ఘర్షసఞ్జాతలహరీకణశీతలః । నానాధ్వజసమాయుక్తనానాపోతగతాగతైః
అలలు ఒకదానికొకటి తాకి ఏర్పడే నీటి చినుకులతో చల్లగా ఉంటుంది. అక్కడ వివిధ జెండాలు అలంకరించి, అనేక రకాల పడవలు రాకపోకలు సాగిస్తుంటాయి.
విరాజమానః పరితస్తీరరత్నద్రుమో మహాన్ । తదుత్తరమయోధాతునిర్మితో గగనే తతః
ఆ సముద్రపు తీరమంతా రత్నవృక్షాలతో ప్రకాశిస్తూ ఉంది. దాని పైన, ఆకాశంలో, దివ్య లోహాలతో నిర్మించిన గోడ ఉంది.
సప్తయోజనవిస్తీర్ణః ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ । నానాశస్త్రప్రహరణా నానాయుద్ధవిశారదాః
ఏడు యోజనాల వెడల్పుతో గొప్ప ప్రాకారం ఉంది. అక్కడ అనేక ఆయుధాలు, యుద్ధంలో నిపుణులైన వీరులు ఉన్నారు.
రక్షకా నివసన్త్యత్ర మోదమానాః సమన్తతః । చతుర్ద్వారసమాయుక్తో ద్వారపాలశతాన్వితః
అక్కడ రక్షకులు అన్ని వైపులా ఆనందంగా నివసిస్తున్నారు. నాలుగు ద్వారాలు ఉండి, ప్రతి ద్వారానికి వందలాది ద్వారపాలకులు ఉన్నారు.
నానాగణైః పరివృతో దేవీభక్తియుతైర్నృప । దర్శనార్థం సమాయాన్తి యే దేవా జగదీశితుః
అది వివిధ గణాలతో, దేవీభక్తితో నిండినవారితో చుట్టుముట్టబడి ఉంది, ఓ రాజా. జగదీశ్వరులైన దేవతలు ఆమె దర్శనం కోసం అక్కడికి వస్తారు.
తేషాం గణా వసన్త్యత్ర వాహనాని చ తత్ర హి । విమానశతసఙ్ఘర్షఘణ్టాస్వనసమాకులః
వారి గణాలు అక్కడ నివసిస్తూ, వారి వాహనాలు కూడా ఉన్నాయి. వందలాది విమానాల గుంపులతో, గంటల ధ్వనులతో ఆ ప్రాంతం నిండిపోయి ఉంటుంది.
హయహేషాఖరాఘాతబధిరీకృతదిఙ్ముఖః । గణైః కిలకిలారావైర్వేత్రహస్తైశ్చ తాడితాః
అశ్వాల హీనాలు, రథాల ఢంకారాలతో దిక్కులు మోగిపోతున్నాయి. గణులు చేతుల్లో దండలతో కొడుతూ, కలకలారావాలు చేస్తారు.
సేవకా దేవసఙ్ఘానాం భ్రాజన్తే తత్ర భూమిప । తస్మిన్కోలాహలే రాజన్న శబ్దః కేనచిత్క్వచిత్
దేవతా గణాల సేవకులు అక్కడ ప్రకాశిస్తూ ఉంటారు, ఓ రాజా. ఆ కోలాహలంలో మరే ఇతర శబ్దం ఎక్కడా వినిపించదు.
కస్యచిచ్ఛ్రూయతేఽత్యన్తం నానాధ్వనిసమాకులే । పదే పదే మిష్టవారిపరిపూర్ణసరాంసి చ
అన్ని రకాల శబ్దాలతో నిండిన ఆ ప్రాంతంలో వేరే ఏ శబ్దం వినిపించదు. ప్రతి అడుగులోనూ మధురమైన నీటితో నిండిన సరస్సులు ఉన్నాయి.
వాటికా వివిధా రాజన్ రత్నద్రుమవిరాజితాః । తదుత్తరం మహాసారధాతునిర్మితమణ్డలః
అక్కడ రత్నవృక్షాలతో అలంకరించబడిన ఎన్నో తోటలు ఉన్నాయి, ఓ రాజా. వాటి తరువాత విలువైన లోహాలతో చేసిన గొప్ప వలయం ఉంది.
సాలోఽపరో మహానస్తి గగనస్పర్శి యచ్ఛిరః । తేజసా స్యాచ్ఛతగుణః పూర్వసాలాదయం పరః
మరొక గొప్ప సాల ఉంది, దాని పైభాగం ఆకాశాన్ని తాకుతుంది. అది మునుపటి సాల కంటే వంద రెట్లు ప్రకాశవంతంగా ఉంది.
గోపురద్వారసహితో బహువృక్షసమన్వితః । యా వృక్షజాతయః సన్తి సర్వాస్తాస్తత్ర సన్తి చ
దానికి గోపుర ద్వారాలు, అనేక వృక్షాలు ఉన్నాయి. ఏ వృక్షజాతులు ఉన్నాయో అవన్నీ అక్కడ కనిపిస్తాయి.
నిరన్తరం పుష్పయుతాః సదా ఫలసమన్వితాః । నవపల్లవసంయుక్తాః పరసౌరభసఙ్కులాః
ఆ వృక్షాలు ఎప్పుడూ పుష్పాలతో, ఫలాలతో నిండివుంటాయి. కొత్త మొగ్గలు పుట్టి, పరమ సుగంధంతో పరిమళిస్తుంటాయి.
పనసా బకులా లోధ్రాః కర్ణికారాశ్చ శింశపాః । దేవదారుకాఞ్చనారా ఆమ్రాశ్చైవ సుమేరవః
పనస, బకుల, లోధ్ర, కర్ణికార, శింశప, దేవదారు, కంచనార, మామిడి, సుమేరు వంటి చెట్లు అక్కడ ఉన్నాయి.
లికుచా హిఙ్గులాశ్చైలా లవఙ్గాః కట్ఫలాస్తథా । పాటలా ముచుకున్దాశ్చ ఫలిన్యో జఘనేఫలాః
లికుచ, హింగుల, చైల, లవంగం, కట్ఫల, పాటల, ముచుకుంద, ఇంకా తక్కువ ఎత్తులో పండ్లు కాయించే చెట్లు కూడా ఉన్నాయి.
తాలాస్తమాలాః సాలాశ్చ కఙ్కోలా నాగభద్రకాః । పున్నాగాః పీలవః సాల్వకా వై కర్పూరశాఖినః
తాళ, తమాల, సాల, కంకోల, నాగభద్రక, పున్నాగ, పీలవ, సాల్వక, కర్పూర చెట్లు అక్కడ కనిపిస్తాయి.
అశ్వకర్ణా హస్తికర్ణాస్తాలపర్ణాశ్చ దాడిమాః । గణికా బన్ధుజీవాశ్చ జమ్బీరాశ్చ కురణ్డకాః
అశ్వకర్ణ, హస్తికర్ణ, తాళపర్ణ, దాడిమ, గణిక, బంధుజీవ, జంబీర, కురండక వంటి చెట్లు ఉన్నాయి.
చామ్పేయా బన్ధుజీవాశ్చ తథా వై కనకద్రుమాః । కాలాగురుద్రుమాశ్చైవ తథా చన్దనపాదపాః
చంపక, బంధుజీవ, బంగారు వృక్షాలు, నల్ల అగరువుడ్ చెట్లు, ఇంకా చందన వృక్షాలు కూడా ఉన్నాయి.
ఖర్జూరా యూథికాస్తాలపర్ణ్యశ్చైవ తథేక్షవః । క్షీరవృక్షాశ్చ ఖదిరాశ్చిఞ్జాభల్లాతకాస్తథా
ఖర్జూర, యూతిక, తాళపర్ణ, ఇక్షువు, పాలిచ్చే చెట్లు, ఖదిర, చింజ, భల్లాతక వంటి చెట్లు అక్కడ ఉన్నాయి.
రుచకాః కుటజా వృక్షా బిల్వవృక్షాస్తథైవ చ । తులసీనాం వనాన్యేవం మల్లికానాం తథైవ చ
రుచక, కూటజ, బిల్వ వృక్షాలు, తులసి తోటలు, అలాగే మల్లె తోటలు కూడా ఉన్నాయి.
ఇత్యాదితరుజాతీనాం వనాన్యుపవనాని చ । నానావాపీశతైర్యుక్తాన్యేవం సన్తి ధరాధిప
ఇలా ఎన్నో రకాల చెట్ల అడవులు, తోటలు, వందలకొద్ది వివిధ రకాల చెరువులతో అలంకరించబడి, భూమిపాలకా, అక్కడ ఉన్నాయి.
కోకిలారావసంయుక్తా గుఞ్జద్భ్రమరభూషితాః । నిర్యాసస్రావిణః సర్వే స్నిగ్ధచ్ఛాయాస్తరూత్తమాః
కోయిలల గానంతో, గుంజుతున్న తేనెటీగలతో అలంకరించబడిన అన్ని ఉత్తమ చెట్లు రసాన్ని కార్చుతూ, మృదువైన నీడను ఇస్తున్నాయి.
నానాఋతుభవా వృక్షా నానాపక్షిసమాకులాః । నానారసస్రావిణీభిర్నదీభిరతిశోభితాః
ప్రతి ఋతువుకూ తగిన చెట్లు, అనేక రకాల పక్షులతో నిండినవి, అనేక రుచుల ప్రవాహంతో నదులు అక్కడ ప్రకాశిస్తున్నాయి.