దృశ్యన్తే వైష్ణవాః కేచిద్గాణపత్యాస్తథాపరే । కాపాలికాశ్చీనమార్గరతా వల్కలధారిణః
కొంతమంది వైష్ణవులు, మరికొందరు గణపత్యులు, ఇంకొందరు కపాలికులు, చీనమార్గాన్ని అనుసరించే వారు, వల్కలధారులు కూడా కనిపిస్తారు.
దిగమ్బరాస్తథా బౌద్ధాశ్చార్వార్కా ఏవమాదయః । దృశ్యన్తే బహవో లోకే వేదశ్రద్ధావివర్జితాః
డిగంబరులు, బౌద్ధులు, చార్వాకులు మరియు ఇలాంటి మరికొందరు కూడా ఉన్నారు. వేదాలపై విశ్వాసం లేకుండా ఇలాంటి అనేకమంది ఈ లోకంలో కనిపిస్తారు.
కిమత్ర కారణం బ్రహ్మంస్తద్భవాన్ వక్తుమర్హతి । బుద్ధిమన్తః పణ్డితాశ్చ నానాతర్కవిచక్షణాః
ఇదానికి కారణం ఏమిటి బ్రహ్మన్? మీరు దయచేసి వివరించాలి. వివిధ తర్కాలలో నిపుణులైన పండితులు కూడా—
అపి సన్త్యేవ వేదేషు శ్రద్ధయా తు వివర్జితాః । న హి కశ్చిత్స్వకల్యాణం బుద్ధ్యా హాతుమిహేచ్ఛతి
వారు వేదాలలో ఉన్నప్పటికీ, విశ్వాసం లేకుండా ఉంటారు. ఎవ్వరూ తమ మేలును తాము వదిలిపెట్టాలని బుద్ధితో అనుకోరు.
కిమత్ర కారణం తస్మాద్వద వేదవిదాంవర । మణిద్వీపస్య మహిమా వర్ణితో భవతా పురా
అయితే, దీనికి అసలు కారణం ఏమిటి? అందుకే, వేదాలను బాగా తెలిసినవాడా, మీరు చెప్పండి. మీరు మణిద్వీప మహిమను ముందే వివరించారు.
కీదృక్ తదస్తి యద్దేవ్యాః పరం స్థానం మహత్తరమ్ । తచ్చాపి వద భక్తాయ శ్రద్దధానాయ మేఽనఘ
దేవికి ఉన్న ఆ పరమమైన, గొప్ప స్థానం ఎలా ఉంటుంది? దయచేసి, నేను భక్తితో, విశ్వాసంతో ఉన్నవాడిని కాబట్టి, అది కూడా నాకు చెప్పండి.
ప్రసన్నాస్తు వదన్త్యేవ గురవో గుహ్యమప్యుత । సూత ఉవాచ ఇతి రాజ్ఞో వచః శ్రుత్వా భగవాన్ బాదరాయణః
గురువులు సంతోషిస్తే, రహస్యమైన విషయాలనూ చెప్పగలరు. సూతుడు ఇలా అన్నాడు: రాజు మాటలు విన్న తరువాత, భగవాన్ బాదరాయణుడు—
నిజగాద తతః సర్వం క్రమేణైవ మునీశ్వరాః । యచ్ఛ్రుత్వా తు ద్విజాతీనాం వేదశ్రద్ధా వివర్ధతే
అప్పుడతను అన్ని విషయాలను క్రమంగా వివరించాడు. వాటిని విన్నప్పుడు ద్విజులలో వేదాలపై విశ్వాసం పెరుగుతుంది.
వ్యాస ఉవాచ సమ్యక్పృష్టం త్వయా రాజన్ సమయే సమయోచితమ్ । వుద్ధిమానసి వేదేషు శ్రద్ధావాంశ్చైవ లక్ష్యసే
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా, నువ్వు సమయానికి తగినట్లు, సరైన ప్రశ్న అడిగావు. నీవు తెలివిగలవాడవు, వేదాలపై విశ్వాసం కలవాడవు అని తెలుస్తోంది.
పూర్వం మదోద్ధతా దైత్యా దేవైర్యుద్ధం తు చక్రిరే । శతవర్షం మహారాజ మహావిస్మయకారకమ్
మునుపు, నా ప్రభావంతో ఉప్పొంగిన దైత్యులు దేవతలతో యుద్ధం చేశారు, మహారాజా. ఆ యుద్ధం వంద సంవత్సరాలు కొనసాగింది, అది ఆశ్చర్యకరమైనది.
నానాశస్త్రప్రహరణం నానామాయావిచిత్రితమ్ । జగత్క్షయకరం నూనం తేషాం యుద్ధమభూన్నృప
ఆ యుద్ధంలో అనేక రకాల ఆయుధాలు, అనేక మాయలు ఉపయోగించబడ్డాయి. నిజంగా, ఆ యుద్ధం లోకాన్ని నాశనం చేసేలా మారింది, రాజా.
పరాశక్తికృపావేశాద్దేవైర్దైత్యా జితా యుధి । భువం స్వర్గం పరిత్యజ్య గతాః పాతాలవేశ్మని
పరాశక్తి కృపతో దేవతలు యుద్ధంలో దైత్యులను జయించారు. భూమిని, స్వర్గాన్ని వదిలి, వారు పాతాళ లోకానికి వెళ్లిపోయారు.
తతః ప్రహర్షితా దేవాః స్వపరాక్రమవర్ణనమ్ । చక్రుః పరస్పరం మోహాత్సాభిమానాః సమన్తతః
ఆ సమయంలో దేవతలు ఎంతో ఆనందంతో, మోహం, గర్వంతో పరస్పరం తమ శక్తిని పొగిడుకుంటూ మాట్లాడుకున్నారు.
జయోఽస్మాకం కుతో న స్యాదస్మాకం మహిమా యతః । సర్వోత్తరః కుత్ర దైత్యాః పామరా నిష్పరాక్రమాః
మన గొప్పతనం అందరిలోకంటే ఎక్కువగా ఉంది కాబట్టి, విజయం మనదే ఎందుకు కాదు? ఆ అసురులు మనతో పోల్చితే ఏమిటి? వాళ్లు బలహీనులు, అప్రాముఖ్యులు.
సృష్టిస్థితిక్షయకరా వయం సర్వే యశస్వినః । అస్మదగ్రే పామరాణాం దైత్యానాం చైవ కా కథా
ఈ సృష్టిని సృష్టించడం, నిలిపివుంచడం, నాశనం చేయడం మనదే. మన ముందు ఆ అసురుల గురించి చెప్పాల్సిన అవసరం ఏముంది?
పరాశక్తిప్రభావం తే న జ్ఞాత్వా మోహమాగతాః । తేషామనుగ్రహం కర్తుం తదైవ జగదమ్బికా
పరాశక్తి యొక్క మహిమను తెలియక, వారు మోహంలో పడ్డారు. అదే సమయంలో జగదంబికా వారికి అనుగ్రహం చేయడానికి ప్రత్యక్షమయ్యారు.
ప్రాదురాసీత్కృపాపూర్ణా యక్షరూపేణ భూమిప । కోటిసూర్యప్రతీకాశం చన్ద్రకోటిసుశీతలమ్
ఓ రాజా! ఆమె కరుణతో నిండినవారిగా, యక్షరూపంలో, కోటి సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, కోటి చంద్రుల్లా చల్లదనంగా ప్రత్యక్షమయ్యారు.
విద్యుత్కోటిసమానాభం హస్తపాదాదివర్జితమ్ । అదృష్టపూర్వం తద్దృష్ట్వా తేజః పరమసున్దరమ్
ఆమె కాంతి కోటి మెరుపుల్లా మెరిసింది. చేతులు, కాళ్లు లేవు. ఇంత అపూర్వమైన, అద్భుతమైన తేజస్సు వారు ఎప్పుడూ చూడలేదు.
సవిస్మయాస్తదా ప్రోచుః కిమిదం కిమిదం త్వితి । దైత్యానాం చేష్టితం కిం వా మాయా కాపి మహీయసీ
ఆశ్చర్యంతో, 'ఇది ఏమిటి? ఇది ఏమిటి? ఇది అసురుల చర్యా? లేక ఏదైనా గొప్ప మాయా?' అని దేవతలు పరస్పరం అడిగుకున్నారు.
కేనచిన్నిర్మితా వాథ దేవానాం స్మయకారిణీ । సమ్భూయ తే తదా సర్వే విచారం చక్రురుత్తమమ్
'లేదా ఎవరో దేవతలకు గర్వం కలిగించడానికి దీన్ని సృష్టించారా?' అని అందరూ కలిసి ఆ విషయం గురించి లోతుగా ఆలోచించసాగారు.
యక్షస్య నికటే గత్వా ప్రష్టవ్యం కస్త్వమిత్యపి । బలాబలం తతో జ్ఞాత్వా కర్తవ్యా తు ప్రతిక్రియా
'మనమందరం ఆ యక్షుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'నువ్వెవరు?' అని అడగాలి. అతని బలహీనత, శక్తి తెలుసుకున్న తర్వాత మనం ఏం చేయాలో నిర్ణయిద్దాం.' అని చెప్పారు.
తతో వహ్నిం సమాహూయ ప్రోవాచేన్ద్రః సురాధిపః । గచ్ఛ వహ్నే త్వమస్మాకం యతోఽసి ముఖముత్తమమ్
అప్పుడు దేవతాధిపతి ఇంద్రుడు అగ్నిని పిలిచి, 'అగ్ని! నువ్వు మనందరిలో ముందువాడివి. కావున నువ్వు వెళ్లి చూడు' అని చెప్పాడు.
తతో గత్వా తు జానీహి కిమిదం యక్షమిత్యపి । సహస్రాక్షవచః శ్రుత్వా స్వపరాక్రమగర్భితమ్
'వెళ్లి ఆ యక్షుడు ఎవరో తెలుసుకో' అని సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు, తమ శక్తిపై గర్వంతో అగ్నికి చెప్పాడు.
వేగాత్స నిర్గతో వహ్నిర్యయౌ యక్షస్య సన్నిధౌ । తదా ప్రోవాచ యక్షస్తం త్వం కోఽసీతి హుతాశనమ్
అగ్ని వేగంగా వెళ్లి ఆ యక్షుని దగ్గరకు చేరాడు. అప్పుడు యక్షుడు అతనిని, 'హుతాశన! నువ్వెవరు?' అని అడిగాడు.
వీర్యం చ త్వయి కిం యత్తద్వద సర్వం మమాగ్రతః । అగ్నిరస్మి తథా జాతవేదా అస్మీతి సోఽబ్రవీత్
'నీ శక్తి ఏమిటో, నా ముందు అన్నీ చెప్పు' అని యక్షుడు అడిగాడు. అగ్ని, 'నేను అగ్ని, జాతవేదసుని' అని సమాధానమిచ్చాడు.
సర్వస్య దహనే శక్తిర్మయి విశ్వస్య తిష్ఠతి । తదా యక్షం పరం తేజస్తదగ్రే నిదధౌ తృణమ్
'ఈ లోకంలో అన్నిటిని కాల్చే శక్తి నాలో ఉంది' అని అగ్ని చెప్పగా, యక్షుడు అతని ముందు పరమ తేజస్సుతో కూడిన ఒక గడ్డి తంతిని ఉంచాడు.
దహైనం యది తే శక్తిర్విశ్వస్య దహనేఽస్తి హి । తదా సర్వబలేనైవాకరోద్యత్నం హుతాశనః
'నీకు విశ్వాన్ని కాల్చే శక్తి ఉంటే, దీన్ని కాల్చు' అని యక్షుడు అన్నాడు. అప్పుడు అగ్ని తన పూర్తి శక్తితో ప్రయత్నించాడు.
న శశాక తృణం దగ్ధుం లజ్జితోఽగాత్సురాన్ప్రతి । పృష్టే దేవైస్తు వృత్తాన్తే సర్వం ప్రోవాచ హవ్యభుక్
అయితే ఆ గడ్డి తంతిని కాల్చలేకపోయాడు. సిగ్గుతో తిరిగి దేవతల దగ్గరకు వెళ్లాడు. దేవతలు ఏమైందో అడిగితే, అగ్ని అన్నీ చెప్పాడు.
వృథాభిమానో హ్యస్మాకం సర్వేశత్వాదికే సురాః । తతస్తు వృత్రహా వాయుం సమాహూయేదమబ్రవీత్
'మనందరి లో ఉన్న గర్వం, అధికారం వృథా అయింది, ఓ దేవతలూ!' అని అన్నారు. వెంటనే వృత్రాసురుడిని సంహరించిన ఇంద్రుడు, వాయువుని పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
త్వయి ప్రోతం జగత్సర్వం త్వచ్చేష్టాభిస్తు చేష్టితమ్ । త్వం ప్రాణరూపః సర్వేషాం సర్వశక్తివిధారకః
'ఈ జగత్తంతా నీవల్లే నడుస్తోంది. నీ కదలికల వల్లే అన్నీ జరుగుతున్నాయి. నువ్వే అందరిలో ప్రాణరూపంగా, అన్ని శక్తులకు ఆధారంగా ఉన్నవాడవు.'