అథ వహ్నిం సమాదాయ పాత్రేణ పురతో న్యసేత్ । క్రవ్యాదాంశం పరిత్యజ్య పూర్వోక్తైర్వీక్షణాదిభిః
తర్వాత అగ్నిని పాత్రలో తీసుకుని ముందుగా పెట్టాలి. అపవిత్రమైన భాగాన్ని విడిచిపెట్టి, ముందు చెప్పిన విధంగా దృష్టిపెట్టి ఇతర కర్మలు చేయాలి.
సంస్కృత్య వహ్నిం రం బీజముచ్చార్య తదనన్తరమ్ । చైతన్యం యోజయేత్తస్మిన్ప్రణవేనాభిమన్త్రయేత్
అగ్నిని శుద్ధి చేసి, 'రం' అనే బీజాక్షరాన్ని ఉచ్చరించాలి. ఆ అగ్నిలో చైతన్యం కలిపి, ఓం మంత్రంతో అభిమంత్రణ చేయాలి.
సప్తవారం తతో ధేనుముద్రాం సన్దర్శయేద్గురుః । శరేణ రక్షితం కృత్వా తనుత్రేణావగుణ్ఠయేత్
తర్వాత గురువు ఏడుసార్లు గోవు ముద్రను చూపాలి. బాణముద్రతో రక్షణ కల్పించి, శరీరముద్రతో కప్పాలి.
అర్చితం త్రిః పరిభ్రామ్య ప్రాదక్షిణ్యేన సత్తమః । కుణ్డోపరి జపంస్తారం జానుస్పృష్టమహీతలః
పూజ చేసిన తరువాత, కుడివైపు మూడు సార్లు ప్రదక్షిణ చేయాలి. మోకాళ్లు నేలని తాకేలా కూర్చుని, కుండుపై మంత్రాన్ని జపించాలి.
శివబీజధియా దేవ్యా యోనౌ వహ్నిం వినిక్షిపేత్ । ఆచామయేత్తతో దేవం దేవీం చ జగదమ్బికామ్
శివబీజాన్ని మనస్సులో ఉంచి, అగ్నిని దేవి యోనిలో ఉంచాలి. తరువాత దేవుడికి, జగదంబిక అయిన దేవికి ఆచమనం చేయించాలి.
చిత్పిఙ్గల హనదహపచయుగ్మం తతః పరమ్ । సర్వజ్ఞాజ్ఞాపయ స్వాహా మన్త్రోఽయం వహ్నిదీపనే
తర్వాత 'చిత్పింగళ హనదహపచయుగ్మం సర్వజ్ఞాజ్ఞాపయ స్వాహా' అనే మంత్రాన్ని అగ్ని వెలిగించడానికి ఉపయోగించాలి.
అగ్నిం ప్రజ్వలితం వన్దే జాతవేదం హుతాశనమ్ । సువర్ణవర్ణమమలం సమిద్ధం విశ్వతోముఖమ్
ప్రజ్వలించిన అగ్నికి, జన్మలను తెలిసినవాడైన హోతకు, బంగారు వర్ణంతో, నిర్మలంగా, బాగా వెలిగినవాడిగా, అన్ని దిక్కులవైపు ముఖమున్నవాడిగా నమస్కరిస్తాను.
మన్త్రేణానేన తం వహ్నిం స్తువీత పరమాదరాత్ । తతో న్యసేద్వహ్నిమన్త్రం షడఙ్గం దేశికోత్తమః
ఈ మంత్రంతో అగ్నిని ఎంతో భక్తితో స్తుతించాలి. తరువాత ఉత్తమ గురువు, షడంగాలతో కూడిన అగ్నిమంత్రాన్ని స్థాపించాలి.
సహస్రార్చిః స్వస్తిపూర్ణ ఉత్తిష్ఠపురుషః స్మృతః । ధూమవ్యాపీ సప్తజిహ్వో ధనుర్ధర ఇతి క్రమాత్
అతడు వెయ్యి జ్వాలలతో, శుభంతో నిండినవాడిగా, పైకి లేచినవాడిగా, పొగతో వ్యాపించినవాడిగా, ఏడు నాలుకలతో, ధనుస్సు పట్టినవాడిగా గుర్తించబడతాడు.
జాతియుక్తాః షడఙ్గాః స్యుః పూర్వస్థానేషు విన్యసేత్ । ధ్యాయేద్వహ్నిం హేమవర్ణం త్రినేత్రం పద్మసంస్థితమ్
ఆరు అంగాలను వాటి గుణాలతో కలిసి, తగిన ప్రదేశాల్లో స్థాపించాలి. అగ్నిని బంగారు వర్ణంతో, మూడు కళ్లతో, పద్మంపై కూర్చున్నట్లు ధ్యానించాలి.
ఇష్టశక్తిస్వస్తికాభీర్ధారకం మఙ్గలం పరమ్ । పరిషిఞ్చేత్తతః కుణ్డం మేఖలోపరి మన్త్రవిత్
తనకు ఇష్టమైన శక్తుల చిహ్నాలు, స్వస్తికలతో ఆ స్థలాన్ని శుభంగా చేసి, ఆ తర్వాత మంత్రాన్ని తెలిసినవాడు మేఖలపై ఉన్న కుండానికి నీళ్లు పోయాలి.
దర్భైః పరిస్తరేత్పశ్చాత్పరిధీన్విన్యసేదథ । త్రికోణవృత్తషట్కోణం సాష్టపత్రం సభూపురమ్
తర్వాత దర్భతో చుట్టూ వేసి, మూడు మూలల ఆకారం, వృత్తం, ఆరు మూలల ఆకారం, ఎనిమిది దళాల పద్మం, enclosure ఇవన్నీ సరిగా ఏర్పాటు చేయాలి.
యన్త్రం విభావయేద్వహ్నేః పూర్వం వా సంలిఖేదథ । తన్మధ్యే పూజయేద్వహ్నిం మన్త్రేణానేన వై మునే
వహ్ని యంత్రాన్ని మనసులో ఊహించాలి లేదా ముందుగా గీయాలి. దాని మధ్యలో, ఓ మునివరా, ఈ మంత్రంతో అగ్నిని పూజించాలి.
వైశ్వానర తతో జాతవేదః పశ్చాదిహావహ । లోహితాక్షపదం ప్రోక్త్వా సర్వకర్మాణి సాధయ
ముందుగా వైశ్వానర, తర్వాత జాతవేద, ఆపై ఇహావహ అని పఠించాలి. ఎర్ర కళ్ల రూపాన్ని ఉచ్చరించి అన్ని కార్యాలు పూర్తిచేయాలి.
వహ్నిజాయాన్తకో మన్త్రస్తేన వహ్నిం తు పూజయేత్ । మధ్యే షట్స్వపి కోణేషు హిరణ్యా గగనా తథా
వహ్నిజాయాంతక మంత్రంతో అగ్నిని పూజించాలి. మధ్యలో, ఆరు మూలలలో కూడా బంగారం, ఆకాశాన్ని కూడా పూజించాలి.
రక్తా కృష్ణా సుప్రభా చ బహురూపాతిరక్తికా । పూజయేత్సప్తజిహ్వాస్తాః కేసరేష్వఙ్గపూజనమ్
ఎరుపు, నలుపు, ప్రకాశవంతమైన, అనేక రూపాల, తీవ్రమైన ఎరుపు రంగు—ఈ ఏడు జిహ్వలను కేశరాల్లో అంగపూజ చేసి పూజించాలి.
దలేషు పూజయేన్మూర్తీః శక్తిస్వస్తికధారిణీ । జాతవేదాః సప్తజిహ్వో హవ్యవాహన ఏవ చ
దళాల్లో శక్తి, స్వస్తికను ధరించిన రూపాలను, జాతవేద, ఏడు జిహ్వలు, హవ్యవాహనుడిని కూడా పూజించాలి.
అశ్వోదరజసంజ్ఞోఽన్యః పునర్వైశ్వానరాహ్వయః । కౌమారతేజాః స్యాద్విశ్వముఖో దేవముఖః స్మృతః
ఇంకొకటి అశ్వోదర అని, తర్వాత వైశ్వానర అని, కౌమారతేజ, విశ్వముఖ, దేవముఖ అని కూడా గుర్తించబడతాయి.
తారాగ్నయే పదాద్యాః స్యుర్నత్యన్తా వహ్నిమూర్తయః । లోకపాలాంశ్చతుర్దిక్షు వజ్రాద్యాయుధసంయుతాన్
తారాగ్ని, పద మొదలైన అగ్నిరూపాలను చివరకు వరకు ఏర్పాటు చేయాలి. నాలుగు దిక్కుల్లో వజ్రాది ఆయుధాలుతో కూడిన లోకపాలులను ఉంచాలి.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ తతః స్రుక్స్రువసంస్కారావాజ్యసంస్కార ఏవ చ । కృత్వా హోమం తతః కుర్యాత్స్రువేణాదాయ వై ఘృతమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: తర్వాత స్రుక్, స్రువా, నెయ్యి సిద్ధం చేసి, హోమం చేసిన తరువాత, స్రువాతో నెయ్యి తీసుకుని హోమం చేయాలి.
దక్షిణాద్ఘృతభాగాత్తు వహ్నేర్దక్షిణలోచనే । జుహుయాదగ్నయే స్వాహేత్యేవం వై వామతోఽన్యతః
దక్షిణ భాగం నెయ్యి తీసుకుని, అగ్నికి కుడి కన్నులో 'అగ్నయే స్వాహా' అని ఆహుతి ఇవ్వాలి. అలాగే ఎడమవైపు నుండి మరో ఆహుతి ఇవ్వాలి.
సోమాయ స్వాహేతి మధ్యాద్ఘృతమాదాయ సత్తమ । అగ్నీషోమాభ్యాం స్వాహేతి మధ్యనేత్రే హునేత్తతః
మధ్యభాగం నెయ్యి తీసుకుని, 'సోమాయ స్వాహా' అని ఆహుతి ఇవ్వాలి. తర్వాత మధ్య కంటిలో 'అగ్నీ సోమాభ్యాం స్వాహా' అని ఆహుతి ఇవ్వాలి.
పునర్దక్షిణభాగాత్తు ఘృతమాదాయ వై ముఖే । అగ్నయే స్విష్టకృత్స్వాహేత్యనేనైవ హునేత్తతః
మళ్లీ దక్షిణభాగం నెయ్యి తీసుకుని, అగ్నికి నోటిలో 'అగ్నయే స్విష్టకృద్ స్వాహా' అని ఆహుతి ఇవ్వాలి.
సతారాభిర్వ్యాహృతిభిర్జుహుయాదథ సాధకః । జుహుయాదగ్నిమన్త్రేణ త్రివారం తు తతః పరమ్
తారా వ్యాహృతులతో ఆహుతులు ఇవ్వాలి. తర్వాత అగ్ని మంత్రంతో మూడు సార్లు ఆహుతి ఇవ్వాలి.
తతస్తు ప్రణవేనైవాప్యష్టావష్టౌ ఘృతాహుతీః । గర్భాధానాదిసంస్కారకృతే తు జుహుయాన్మునే
తర్వాత ప్రణవంతో ఎనిమిది లేదా పదహారు నెయ్యి ఆహుతులు గర్భాధానాది సంస్కారాల కోసం ఇవ్వాలి.
గర్భాధానం పుంసవనం సీమన్తోన్నయనం తతః । జాతకర్మ నామకర్మాప్యుపనిష్క్రమణం తథా
గర్భాధానం, పుంసవనం, సీమంతం, జాతకర్మ, నామకరణం, ఉపనిష్క్రమణం ఇవన్నీ చేయాలి.
అన్నాశనం తథా చూడా వ్రతబన్ధస్తథైవ చ । మహానామ్న్యం వ్రతం పశ్చాత్తథౌపనిషదం వ్రతమ్
అన్నప్రాశనం, చూడాకర్మ, వ్రతబంధనం, తర్వాత మహావ్రతం, ఆపై ఉపనిషద్ వ్రతం చేయాలి.
గోదానోద్వాహకౌ ప్రోక్తాః సంస్కారాః శ్రుతిచోదితాః । తతః శివం పార్వతీం చ పూజయిత్వా విసర్జయేత్
గోదానం, వివాహం అనే సంస్కారాలు శాస్త్రంలో చెప్పబడ్డాయి. ఆ తర్వాత శివుడు, పార్వతిని పూజించి, వారిని పంపించాలి.
జుహుయాత్పఞ్చ సమిధో వహ్నిముద్దిశ్య సాధకః । పశ్చాదావరణానాం చాప్యేకైకామాహుతిం హునేత్
సాధకుడు ముందుగా ఐదు కట్టెలను అగ్నికి సమర్పించాలి. ఆ తరువాత, చుట్టూ ఉన్న దేవతలకు ఒక్కొక్క అర్పణ చేయాలి.
ఘృతం స్రుచి సమాదాయ చతుర్వారం స్రువేణ చ । పిధాయ తాం తు తేనైవ మునే తిష్ఠన్నిజాసనే
ఒక చెంబుతో నెయ్యి తీసుకుని, నాలుగు సార్లు చెంబుతో సమర్పించి, దాన్ని మూసి, తన ఆసనంలో కూర్చొని ఉండాలి, ఓ మునీంద్రా.