శ్రవణాదేవ సతతం పుంస్త్వమస్య భవిష్యతి । ఇత్యుక్త్వా చ తిరోధానం గచ్ఛతఃస్మ శివేశ్వరౌ
ఈ కథను వినడమే చాలని, ఎప్పుడూ మగత్వం కలుగుతుందని శివుడు, పార్వతీదేవి ఇలా చెప్పి, అక్కడే కనబడకుండా పోయారు.
వసిష్ఠస్తాం దిశం నత్వా సమాగత్యాశ్రమం నిజమ్ । సమాహూయ చ సుద్యుమ్నం దేవ్యారాధనమాదిశత్
వశిష్ఠుడు ఆ దిశకు నమస్కరించి తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చి, సుద్యుమ్నుడిని పిలిపించి, దేవిని భక్తితో పూజించమని చెప్పాడు.
ఆశ్వినస్య సితే పక్షే సంపూజ్య జగదంబికామ్ । నవరాత్రవిధానేన శ్రావయామాస భూపతిమ్
ఆశ్వయుజ మాసంలో శుక్లపక్షంలో, నవరాత్రి విధానంతో జగదంబను పూజించి, ఆ పూజను రాజుకు వినిపించాడు.
శ్రుత్వా భక్త్యాపి సుద్యుమ్నః శ్రీమద్భాగవతామృతమ్ । ప్రణమ్యాభ్యర్చ్య చ గురుం లేభే పుంస్త్వం నిరంతరమ్
సుద్యుమ్నుడు భక్తితో శ్రీమద్భాగవతామృతాన్ని వినిపించి, గురువుకు నమస్కరించి పూజ చేసి, నిరంతర మగత్వాన్ని పొందాడు.
రాజ్యాసనేఽభిషిక్తస్తు వసిష్ఠేన మహర్షిణా । భువం శశాస ధర్మేణ ప్రజాశ్చైవానురంజయన్
వశిష్ఠ మహర్షి రాజసింహాసనంపై అభిషేకం చేసి, సుద్యుమ్నుడు ధర్మబద్ధంగా భూమిని పాలించి, ప్రజలను సంతోషపరిచాడు.
ఈజే చ వివిధైర్యజ్ఞైః సంపూర్ణవరదక్షిణైః । పుత్రేషు రాజ్యం సందిశ్య ప్రాప దేవ్యాః సలోకతామ్
అతడు విభిన్న యజ్ఞాలు చేసి, సమృద్ధిగా దక్షిణలు ఇచ్చి, తన కుమారులకు రాజ్యాన్ని అప్పగించి, దేవితో సమానమైన లోకాన్ని పొందాడు.
ఇతి కథితమశేషం సేతిహాసం చ విప్రా యది పఠతి సుభక్త్యా మానవో వా శృణోతి । స ఇహ సకలకామాన్ప్రాప్య దేవ్యాః ప్రసాదాత్పరమమృతమథాన్తే యాతి దేవ్యాః సలోకమ్
ఇలా ఈ కథను ఎవరు భక్తితో చదువుతారో, వినుతారో, వారు ఇహలోకంలో అన్ని కోరికలు తీరిపోగా, చివరికి దేవి కృపతో ఆమె లోకాన్ని, పరమామృతాన్ని పొందుతారు.
అథ చతుర్థోఽధ్యాయః సూత ఉవాచ। ఇతి శ్రుత్వా కథాం దివ్యాం విచిత్రాం కుంభసంభవః । శుశ్రూషుః పునరాహేదం విశాఖం వినయాన్వితః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఈ అద్భుతమైన దివ్యకథను వినిన కుంభసంభవుడు, మరింత వినాలని ఆసక్తితో, వినయంగా విశాఖుని అడిగాడు.
అగస్త్య ఉవాచ। దేవసేనాపతే . దేవ విచిత్రేయం శ్రుతా కథా । పునరన్యచ్చ మాహాత్మ్యం వద భాగవతస్య మే
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: దేవసేనాధిపతీ, ఈ విశేషమైన కథను విన్నాను. ఇప్పుడు భగవత్కథ మహిమను మరింత వివరంగా చెప్పు.
స్కన్ద ఉవాచ। మిత్రావరుణసంభూత మునే శృణు కథామిమామ్ । యత్రైకదేశ మహిమా ప్రోక్తా భాగవతస్య తు
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: మిత్రావరుణుని వంశంలో పుట్టిన మునీశ్వరా, ఈ కథను విను. ఇందులో భాగవత మహిమలో కొంత భాగం వివరించబడింది.
వర్ణ్యతే ధర్మవిస్తారో గాయత్రీమధికృత్య చ । గాయత్ర్యా మహిమా యత్ర తద్భాగవతమిష్యతే
ఇక్కడ ధర్మవిస్తారాన్ని, గాయత్రీదేవిని ఆధారంగా చేసుకుని, గాయత్రీ మహిమను వివరించారు. అదే భాగవతంగా భావించబడుతుంది.
భగవత్యా ఇదం యస్మాత్తస్మాద్భాగవతం విదుః । బ్రహ్మవిష్ణుశివారాధ్యా పరా భగవతీ హి సా
ఈ కథ భగవతికి సంబంధించినదైనందున దీనిని భాగవతం అంటారు. ఆ పరాశక్తిని బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు పూజిస్తారు.
ఋతవాగితి విఖ్యాతో మునిరాసీన్మహామతిః । తస్య పుత్రోఽభవత్కాలే గణ్డాన్తే పౌష్ణభాన్తిమే
ఋతవాక్ అనే మహామతి ముని ప్రసిద్ధుడు. కాలక్రమంలో, పౌషమాసాంతంలో అతనికి ఒక కుమారుడు జన్మించాడు.
స తస్య జాతకర్మాది క్రియాశ్చక్రే యథావిధి । చూడోపనయనాదీంశ్చ సంస్కారానపి సోఽకరోత్
అతడు తన కుమారునికి జననాది కర్మలు, చూడాకర్మ, ఉపనయనాది సంస్కారాలను యథావిధిగా నిర్వహించాడు.
యత ఆరభ్య జాతోఽసౌ పుత్రస్తస్య మహాత్మనః । తత ఏవాథ స మునిః శోకరోగాకులోఽభవత్
ఆ మహాత్మునికి కుమారుడు పుట్టినప్పటి నుంచి, ఆ ముని దుఃఖంతో, వ్యాధితో బాధపడసాగాడు.
రోషలోభపరీతాత్మా తథా మాతాపి తస్య చ । బహురాగార్దితా నిత్యం శుచా దుఃఖీకృతా భృశమ్
అతని మనస్సు, అలాగే అతని భార్య మనస్సు కూడా కోపం, లోభంతో నిండిపోయాయి. ఆమె అనేక మమకారాలతో ఎప్పుడూ శోకంతో, బాధతో ఉండేది.
ఋతవాక్స మునిశ్చిన్తామవాప భృశదుఃఖితః । కిమేతతత్కారణం జాతం పుత్రో మేఽత్యంతదుర్మతిః
ఋతవాక్ ముని ఎంతో దుఃఖంతో ఆలోచిస్తూ, 'నా కుమారుడు ఎందుకు ఇలా దుర్మార్గుడయ్యాడు?' అని విచారించాడు.
కస్యచిన్మునిపుత్రస్య బలాత్పత్నీం జహార చ । మేనే శిక్షాం పితుర్నాసౌ న చ మాతుర్విమూఢధీః
ఒక మునిపుత్రుని భార్యను బలవంతంగా అపహరించాడు. తండ్రి బోధను, తల్లి మాటను కూడా అతడు పట్టించుకోలేదు; అతని మనస్సు మోహంలో మునిగిపోయింది.
తతో విషణ్ణచిత్తస్తు ఋతవాగబ్రవీదిదమ్ । అపుత్రతా వరం నౄణాం న కదాచిత్కుపుత్రతా
ఆపదలో మనసు బాధతో నిండిన ఋతవాక్ ఇలా అన్నాడు: మనుషులకు దుష్టుడు అయిన కుమారుడు కన్నా, కుమారుడు లేకపోవడం మేలు.
పితౄన్కుపుత్రః స్వర్యాతాన్నిరయే పాతయత్యపి । యావజ్జీవేత్సదా పిత్రోః కేవలం దుఃఖదాయకః
దుష్టుడు అయిన కుమారుడు తన పితృదేవతలను స్వర్గం నుండి నరకానికి పడేస్తాడు; అతడు బ్రతికున్నంత కాలం తల్లిదండ్రులకు ఎప్పుడూ బాధే కలిగిస్తాడు.
పిత్రోర్దుఃఖాయ ధిగ్జన్మ కుపుత్రస్య చ పాపినః । సుహృదాం నోపకారాయ నాపకారాయ వైరిణామ్
పాపి అయిన కుమారుడి జననం తల్లిదండ్రులకు కేవలం బాధనే ఇస్తుంది; అతడు మిత్రులకు మేలు చేయడు, శత్రువులకు హాని చేయడు.
ధన్యాస్తే మానవా లోకే సుపుత్రో యద్గృహే స్థితః । పరోపకారశీలశ్చ పితుర్మాతుః సుఖావహః
ఎవరి ఇంట్లో మంచికుమారుడు ఉంటాడో, ఇతరులకు సహాయం చేస్తాడో, తండ్రి తల్లికి ఆనందాన్ని ఇస్తాడో, వారు ఈ లోకంలో ధన్యులు.
కుపుత్రేణ కులం నష్టం కుపుత్రేణ హతం యశః । కుపుత్రేణేహ చాముత్ర దుఃఖం నిరయయాతనాః
దుష్టుడు అయిన కుమారుని వల్ల వంశం నాశనం అవుతుంది, కీర్తి పోతుంది, ఇక్కడా అక్కడా నరకయాతనలతో కూడిన బాధలు ఎదురవుతాయి.
కుపుత్రేణాన్వయో నష్టో జన్మ నష్టం కుభార్యయా । కుభోజనేన దివసః కుమిత్రేణ సుఖం కుతః
దుష్టుడు అయిన కుమారుని వల్ల వంశం పోతుంది; చెడ్డ భార్య వల్ల జన్మ వృథా అవుతుంది; చెడ్డ భోజనం వల్ల రోజు నాశనం అవుతుంది; నమ్మకంలేని మిత్రుడితో సుఖం ఎక్కడుంటుంది?
స్కన్ద ఉవాచ। ఏవం దుష్టస్య పుత్రస్య దుష్టైరాచరణైర్మునిః । తప్యమానోఽనిశం కాలే గత్వా గర్గమపృచ్ఛత
స్కందుడు చెప్పాడు: దుష్టుడు అయిన కుమారుని చెడు ప్రవర్తనతో రోజూ బాధపడుతూ ఆ ముని గర్గుడిని దగ్గరికి వెళ్లి అడిగాడు.
ఋతవాగువాచ। భగవంస్త్వామహం ప్రష్టుమిచ్ఛామి వద తత్ప్రభో । జ్యోతిఃజ్ఞాస్త్రస్య చాచార్య పుత్రదౌఃశీల్యకారణమ్
ఋతవాక్ ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడా! నేను మీను ఒక విషయం అడగాలనుకుంటున్నాను, దయచేసి చెప్పండి ప్రభూ! జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రకారం నా కుమారుడు ఎందుకు దుష్టుడిగా మారాడో చెప్పండి.
గురుశుశ్రూషయా వేదా అధీతా విధివన్మయా । బ్రహ్మచారివ్రతం తీర్త్వా వివాహో విధివత్కృతః
నా గురువుని సేవిస్తూ నేను వేదాలను సరిగ్గా నేర్చుకున్నాను; బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటించాను, వివాహాన్ని కూడా విధిగా చేసుకున్నాను.
భార్యయా సహ గార్హస్థ్యధర్మశ్చానుష్ఠితోఽనిశమ్ । పంచయజ్ఞవిధానం చ మయాఽకారి యథావిధి
భార్యతో కలిసి గృహస్థ ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ నిబద్ధంగా అనుసరించాను; ఐదు యజ్ఞాలను కూడా విధిగా నిర్వహించాను.
నరకాద్బిభ్యతా విప్ర న తు కామసుఖేచ్ఛయా । గర్భాధానం చ విధివత్పుత్రప్రాప్త్యై మయా కృతమ్
నరక భయంతో, కామసుఖం కోసమేగాక, కుమారుడు కలగాలని గర్భాధానాన్ని నియమంగా చేశాను.
పుత్రోఽయం మమ దోషేణ మాతుర్దోషేణ వా మునే । జాతో దుఃఖావహః పిత్రోర్దుఃశీలో బంధుశోకదః
ఈ కుమారుడు నా తప్పు వల్లా, లేక అతని తల్లి తప్పు వల్లా పుట్టి, తల్లిదండ్రులకు బాధను, చెడు ప్రవర్తనతో బంధువులకు దుఃఖాన్ని కలిగిస్తున్నాడు.