భూర్భువః స్వరితిచ్ఛన్దస్తథా జ్యోతిష్మతీ స్మృతమ్ । ఇత్యేతాని చ ఛన్దాంసి కీర్తితాని మహామునే
భూః, భువః, స్వః, ఇటిచ్ఛందస్సు, జ్యోతిష్మతీ—ఇవి కూడా గుర్తించబడ్డాయి. మహామునివరా, ఇవే ఛందస్సులు అని చెప్పబడ్డాయి.
దైవతాని శృణు ప్రాజ్ఞ తేషామేవానుపూర్వశః । ఆగ్నేయం ప్రథమం ప్రోక్తం ప్రాజాపత్యం ద్వితీయకమ్
ప్రజ్ఞావంతుడా, ఇప్పుడు ఆ దేవతల పేర్లను వరుసగా విను. మొదట అగ్నేయం, రెండవది ప్రజాపత్యం అని చెప్పబడింది.
తృతీయం చ తథా సౌమ్యమీశానం చ చతుర్థకమ్ । సావిత్రం పఞ్చమం ప్రోక్తం షష్ఠమాదిత్యదైవతమ్
మూడవది సౌమ్యం, నాలుగవది ఈశానం, ఐదవది సావిత్రం, ఆరవది ఆదిత్యదైవతం అని చెప్పబడింది.
బార్హస్పత్యం సప్తమం తు మైత్రావరుణమష్టమమ్ । నవమం భగదైవత్యం దశమం చార్యమేశ్వరమ్
ఏడవది బృహస్పత్యం, ఎనిమిదవది మైత్రావరుణం, తొమ్మిదవది భాగదైవతం, పదవది ఆర్యమేశ్వరము.
గణేశమేకాదశకం త్వాష్ట్రం ద్వాదశకం స్మృతమ్ । పౌష్ణం త్రయోదశం ప్రోక్తమైన్ద్రాగ్నం చ చతుర్దశమ్
పదకొండవది గణేశుడు, పన్నెండవది త్వష్టృదైవతం, పదమూడవది పౌష్ణం, పద్నాలుగవది ఇంద్రాగ్ని.
వాయవ్యం పఞ్చదశకం వామదైవ్యం చ షోడశమ్ । మైత్రావరుణిదైవత్యం ప్రోక్తం సప్తదశాక్షరమ్
పదిహేనవది వాయవ్యము, పదహారవది వామదైవ్యము, పదిహేడు మైత్రావరుణిదైవతం అని చెప్పబడింది.
అష్టాదశం వైశ్వదేవమూనవింశం తు మాతృకమ్ । వైష్ణవం వింశతితమం వసుదైవతమీరితమ్
పదెనిమిదవది వైశ్వదేవము, పంతొమ్మిదవది మాతృక, ఇరవైవది వైష్ణవము, వసుదైవతం అని ప్రకటించబడింది.
ఏకవింశతిసంఖ్యాకం ద్వావింశం రుద్రదైవతమ్ । త్రయోవింశం చ కౌబేరమాశ్వినం తత్త్వసంఖ్యకమ్
ఇరవై ఒకటి ఏకవింశము, ఇరవై రెండు రుద్రదైవతము, ఇరవై మూడు కుబేరము, అశ్వినము తత్త్వసంఖ్యగా చెప్పబడింది.
చతుర్వింశతివర్ణానాం దేవతానాం చ సఙ్గ్రహః । కథితః పరమశ్రేష్ఠో మహాపాపైకశోధనః । యదాకర్ణనమాత్రేణ సాఙ్గం జాప్యఫలం మునే
ఇరవై నాలుగు అక్షరాల సమాహారం, వాటి దేవతల వివరమూ, అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది. ఇది మహా పాపాలను తొలగించేది. దీనిని పూర్తిగా వినడమే జపఫలితాన్ని ఇస్తుంది, మహర్షీ!
గాయత్రిశక్త్యాదిప్రతిపాదనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ వర్ణానాం శక్తయః కాశ్చ తాః శృణుష్వ మహామునే । వామదేవీ ప్రియా సత్యా విశ్వా భద్రవిలాసినీ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — మహామునీ! ఆ అక్షరాలకు ఉన్న శక్తుల పేర్లు విను: వామదేవీ, ప్రియా, సత్యా, విశ్వా, భద్రవిలాసినీ.
ప్రభావతీ జయా శాన్తా కాన్తా దుర్గా సరస్వతీ । విద్రుమా చ విశాలేశా వ్యాపినీ విమలా తథా
ప్రభావతీ, జయా, శాంతా, కాంతా, దుర్గా, సరస్వతీ, విద్రుమా, విశాలేశా, వ్యాపినీ, విమలా — ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
తమోఽపహారిణీ సూక్ష్మా విశ్వయోనిర్జయా వశా । పద్మాలయా పరా శోభా భద్రా చ త్రిపదా స్మృతా
చీకటిని తొలగించేది, సూక్ష్మా, విశ్వానికి మూలమైనది, జయా, వశా, పద్మాలయా, పరా, శోభా, భద్రా, త్రిపదా అనే పేర్లతో కూడినవీ ఉన్నాయి.
చతుర్వింశతివర్ణానాం శక్తయః సముదాహృతాః । అతః పరం వర్ణవర్ణాన్వ్యాహరామి యథాతథమ్
ఇలా ఈ ఇరవై నాలుగు అక్షరాలకు సంబంధించిన శక్తులు చెప్పబడ్డాయి. ఇప్పుడు వాటి రంగులను సరిగా వివరించబోతున్నాను.
చమ్పకా అతసీపుష్పసన్నిభం విద్రుమం తథా । స్ఫటికాకారకం చైవ పద్మపుష్పసమప్రభమ్
చంపక, అతసీ పువ్వుల వర్ణం, అలాగే పద్మరాగం వంటి రంగు, స్పటికం లాంటి తెలుపు, పద్మపుష్పం వంటి ప్రకాశం — ఇవి ఉన్నాయి.
తరుణాదిత్యసఙ్కాశం శఙ్ఖకున్దేన్దుసన్నిభమ్ । ప్రవాలపద్యపత్రాభం పద్మరాగసమప్రభమ్
తాజా సూర్యుడు లాంటి కాంతి, శంఖం, కుందు, చంద్రుడు లాంటి తెలుపు, ముదురు ఆకుల వర్ణం, పద్మరాగ రత్నం వంటి ప్రకాశం ఉన్నాయి.
ఇన్ద్రనీలమణిప్రఖ్యం మౌక్తికం కుఙ్కుమప్రభమ్ । అఞ్జనాభం చ రక్తం చ వైదూర్యం క్షౌద్రసన్నిభమ్
ఇంద్రనీల రత్నం వంటి నీలం, ముత్యం వంటి తెలుపు, కుంకుమ రంగు, అంజనం వంటి నలుపు, ఎరుపు, వైదూర్య రత్నం వంటి రంగు, తేనె వంటి పసుపు రంగు ఉన్నాయి.
హారిద్రం కున్దదుగ్ధాభం రవికాన్తిసమప్రభమ్ । శుకపుచ్ఛనిభం తద్వచ్ఛతపత్రనిభం తథా
పసుపు రంగు, కుందపాలు లాంటి తెలుపు, సూర్యుని కాంతి, శుకపుంఛం వంటి ఆకుపచ్చ, అలాగే శతపత్ర ఆకుల వర్ణం ఉన్నాయి.
కేతకీపుష్పసంకాశం మల్లికాకుసుమప్రభమ్ । కరవీరశ్చ ఇత్యేతే క్రమేణ పరికీర్తితాః
కేతకీ పువ్వు వర్ణం, మల్లిక పువ్వుల ప్రకాశం, కరవీర పువ్వు రంగు — ఇవన్నీ క్రమంగా వివరించబడ్డాయి.
వర్ణాః ప్రోక్తాశ్చ వర్ణానాం మహాపాపవిశోధనాః । పృథివ్యాపస్తథా తేజో వాయురాకాశ ఏవ చ
ఈ అక్షరాల రంగులు చెప్పబడ్డాయి. ఇవి మహా పాపాలను శుద్ధి చేస్తాయి. భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం కూడా ఉన్నాయి.
గన్ధో రసశ్చ రూపం చ శబ్దః స్పర్శస్తథైవ చ । ఉపస్థం పాయుపాదం చ పాణీ వాగపి చ క్రమాత్
వాసన, రుచి, రూపం, శబ్దం, స్పర్శ, ఉపస్థానం, పాయువు, పాదాలు, చేతులు, మాట — ఇవన్నీ క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి.
ప్రాణం జిహ్వా చ చక్షుశ్చ త్వక్శ్రోత్రం చ తతః పరమ్ । ప్రాణోఽపానస్తథా వ్యానః సమానశ్చ తతః పరమ్
ప్రాణం, నాలుక, కళ్ళు, చర్మం, చెవులు, ఆ తరువాత ప్రాణం, అపాన, వ్యాన, సమాన — ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
తత్త్వాన్యేతాని వర్ణానాం క్రమశః కీర్తితాని తు । అతః పరం ప్రవక్ష్యామి వర్ణముద్రాః కమేణ తు
ఈ అక్షరాలకు సంబంధించిన తత్త్వాలు క్రమంగా వివరించబడ్డాయి. ఇప్పుడు అక్షర ముద్రలను ఒక్కొక్కటిగా వివరించబోతున్నాను.
సుముఖం సమ్పుటం చైవ వితతం విస్మృతం తథా । ద్విముఖం త్రిముఖం చైవ చతుఃపఞ్చముఖం తథా
సుముఖం, సంపుటం, విస్తృతం, విస్మృతం, ద్విముఖం, త్రిముఖం, చతుర్ముఖం, పంచముఖం — ఇవి ఉన్నాయి.
షణ్ముఖాధోముఖం చైవ వ్యాపకాజ్జలికం తథా । శకటం యమపాశం చ గ్రథితం సన్ముఖోన్ముఖమ్
షణ్ముఖం, అధోముఖం, వ్యాపకా, జ్జలికా, శకట, యమపాశం, గ్రథిత, సన్ముఖ, ఉన్ముఖ — ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
విలమ్బం ముష్టికం చైవ మత్స్యం కూర్మం వరాహకమ్ । సింహాక్రాన్తం మహాక్రాన్తం ముద్గరం పల్లవం తథా
విలంబం, ముష్టికం, మత్స్యం, కూర్మం, వరాహకం, సింహాక్రాంతం, మహాక్రాంతం, ముద్గరం, పల్లవం — ఇవి ముద్రలు.
త్రిశూలయోనీ సురభిశ్చాక్షమాలా చ లిఙ్గకమ్ । అమ్బుజం చ మహాముద్రాస్తుర్యరూపాః ప్రకీర్తితాః
త్రిశూలం, యోని, సురభి, అక్షమాల, లింగకం, అంబుజం, మహాముద్ర — ఇవన్నీ మహాముద్రలకు నాలుగు రూపాలు అని చెప్పబడింది.
ఇత్యేతాః కీర్తితా ముద్రా వర్ణానాం తే మహామునే । మహాపాపక్షయకరాః కీర్తిదాః కాన్తిదా మునే
ఈ విధంగా అక్షరాల ముద్రలు నీకు వివరించాను మహర్షీ! ఇవి మహాపాపాలను తొలగించి, కీర్తిని, కాంతిని ప్రసాదిస్తాయి.
గాయత్రీమన్త్రకవచవర్ణనమ్ నారద ఉవాచ స్వామిన్సర్వజగన్నాథ సంశయోఽస్తి మమ ప్రభో । చతుఃషష్టికలాభిజ్ఞ పాతకాద్యోగవిద్వర
నారదుడు అడిగాడు: ప్రభూ! సమస్త లోకాల అధిపతివైన స్వామీ! నాకు ఒక సందేహం ఉంది. అరవై నాలుగు కళల్లో నిపుణుడవు, పాపాల స్వరూపాన్ని, వాటి నివారణ మార్గాలను బాగా తెలిసినవాడవు.
ముచ్యతే కేన పుణ్యేన బ్రహ్మరూపః కథం భవేత్ । దేహశ్చ దేవతారూపో మన్త్రరూపో విశేషతః
ఏ పుణ్యంతో బంధనాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది? బ్రహ్మస్వరూపుడవడం ఎలా సాధ్యం? మన శరీరం, ముఖ్యంగా మంత్రరూపంగా, దేవతాస్వరూపంగా ఎలా మారుతుంది?
కర్మ తచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి న్యాసం చ విధిపూర్వకమ్ । ఋషిశ్ఛన్దోఽధిదైవం చ ధ్యానం చ విధివద్విభో
ఆ కర్మను, దానికి సంబంధించిన న్యాసాన్ని, ఋషి, ఛందస్సు, అధిదేవత, ధ్యానం — ఇవన్నీ యథావిధిగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను ప్రభూ!