సన్ధ్యాసు చార్ఘ్యదానం చ గాయత్రీజపమేవ చ । సహస్రత్రితయం కుర్వన్సురైః పూజ్యో భవేన్మునే
సంధ్యాకాలాలలో అర్ఘ్యం సమర్పించడం, గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించడం—ఇవి మూడువేలసార్లు చేసినవాడు, మునివరా, దేవతలకూ పూజకు అర్హుడవుతాడు.
న్యాసాన్కరోతు వా మా వా గాయత్రీమేవ చాభ్యసేత్ । ధ్యాత్వా నిర్వ్యాజయా వృత్త్యా సచ్చిదానన్దరూపిణీమ్
న్యాసాలు చేయాలన్నా, చేయకపోయినా, గాయత్రీ మంత్రాన్ని సాధనగా చేసేవాడు, సత్యమైన మనస్సుతో సచ్చిదానంద స్వరూపిణిని ధ్యానం చేస్తూ ఉండాలి.
యదక్షరైకసంసిద్ధేః స్పర్ధతే బ్రాహ్మణోత్తమః । హరిశఙ్కరకఞ్జోత్థసూర్యచన్ద్రహుతాశనైః
ఒక ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఒక్క అక్షరంలోనే సంపూర్ణ సిద్ధిని పొందితే, హరి, శంకరుడు, బ్రహ్మ, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని—వీళ్లతో సమానంగా వెలుగుతాడు.
అథాతః శ్రూయతాం బ్రహ్మన్ వర్ణఋష్యాదికాంస్తథా । ఛన్దాంసి దేవతాస్తద్వత్క్రమాత్తత్త్వాని చైవ హి
ఇప్పుడు విను బ్రాహ్మణా, అక్షరాల క్రమాన్ని, ఋషుల పేర్లను, ఛందస్సులను, దేవతలను, అలాగే tattvaలను కూడా వరుసగా చెప్పుతాను.
వామదేవోఽత్రిర్వసిష్ఠః శుక్రః కణ్వః పరాశరః । విశ్వామిత్రో మహాతేజాః కపిలః శౌనకో మహాన్
వామదేవుడు, అత్రి, వసిష్ఠుడు, శుక్రుడు, కణ్వుడు, పరాశరుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్న విశ్వామిత్రుడు, కపిలుడు, గొప్పవాడు అయిన శౌనకుడు—
యాజ్ఞవల్క్యో భరద్వాజో జమదగ్నిస్తపోనిధిః । గౌతమో ముద్గలశ్చైవ వేదవ్యాసశ్చ లోమశః
యాజ్ఞవల్క్యుడు, భరద్వాజుడు, తపస్సులో నిలయమైన జమదగ్ని, గౌతముడు, ముద్గలుడు, వేదవ్యాసుడు, లోమశుడు—
అగస్త్యః కౌశికో వత్సః పులస్త్యో మాణ్డుకస్తథా । దుర్వాసాస్తపసాం శ్రేష్ఠో నారదః కశ్యపస్తథా
అగస్త్యుడు, కౌశికుడు, వత్సుడు, పులస్త్యుడు, మాండూకుడు, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడు అయిన దుర్వాసుడు, నారదుడు, కశ్యపుడు—
ఇత్యేతే ఋషయః ప్రోక్తా వర్ణానాం క్రమశో మునే । గాయత్ర్యుష్ణిగనుష్టుప్ చ బృహతీ పఙ్క్తిరేవ చ
ఇలా ఈ ఋషులు, మునివరా, అక్షరాల క్రమానుసారం చెప్పబడ్డారు. గాయత్రీ, ఉష్ణిక్, అనుష్టుప్, బృహతీ, పంక్తి—
త్రిష్టుభం జగతీ చైవ తథాతిజగతీ మతా । శక్వర్యతిశక్వరీ చ ధృతిశ్చాతిధృతిస్తథా
త్రిష్టుప్, జగతీ, అలాగే అతిజగతీ, శక్వరీ, అతిశక్వరీ, ధృతి, అతిధృతిలాంటివి కూడా—
విరాట్ప్రస్తారపఙ్క్తిశ్చ కృతిః ప్రకృతిరాకృతిః । వికృతిః సకృతిశ్చైవాక్షరపఙ్క్తిస్తథైవ చ
విరాట్, ప్రస్తార, పంక్తి, కృతి, ప్రకృతి, ఆకృతి, వికృతి, సకృతి, అక్షరపంక్తి కూడా—
భూర్భువః స్వరితిచ్ఛన్దస్తథా జ్యోతిష్మతీ స్మృతమ్ । ఇత్యేతాని చ ఛన్దాంసి కీర్తితాని మహామునే
భూః, భువః, స్వః, ఇటిచ్ఛందస్సు, జ్యోతిష్మతీ—ఇవి కూడా గుర్తించబడ్డాయి. మహామునివరా, ఇవే ఛందస్సులు అని చెప్పబడ్డాయి.
దైవతాని శృణు ప్రాజ్ఞ తేషామేవానుపూర్వశః । ఆగ్నేయం ప్రథమం ప్రోక్తం ప్రాజాపత్యం ద్వితీయకమ్
ప్రజ్ఞావంతుడా, ఇప్పుడు ఆ దేవతల పేర్లను వరుసగా విను. మొదట అగ్నేయం, రెండవది ప్రజాపత్యం అని చెప్పబడింది.
తృతీయం చ తథా సౌమ్యమీశానం చ చతుర్థకమ్ । సావిత్రం పఞ్చమం ప్రోక్తం షష్ఠమాదిత్యదైవతమ్
మూడవది సౌమ్యం, నాలుగవది ఈశానం, ఐదవది సావిత్రం, ఆరవది ఆదిత్యదైవతం అని చెప్పబడింది.
బార్హస్పత్యం సప్తమం తు మైత్రావరుణమష్టమమ్ । నవమం భగదైవత్యం దశమం చార్యమేశ్వరమ్
ఏడవది బృహస్పత్యం, ఎనిమిదవది మైత్రావరుణం, తొమ్మిదవది భాగదైవతం, పదవది ఆర్యమేశ్వరము.
గణేశమేకాదశకం త్వాష్ట్రం ద్వాదశకం స్మృతమ్ । పౌష్ణం త్రయోదశం ప్రోక్తమైన్ద్రాగ్నం చ చతుర్దశమ్
పదకొండవది గణేశుడు, పన్నెండవది త్వష్టృదైవతం, పదమూడవది పౌష్ణం, పద్నాలుగవది ఇంద్రాగ్ని.
వాయవ్యం పఞ్చదశకం వామదైవ్యం చ షోడశమ్ । మైత్రావరుణిదైవత్యం ప్రోక్తం సప్తదశాక్షరమ్
పదిహేనవది వాయవ్యము, పదహారవది వామదైవ్యము, పదిహేడు మైత్రావరుణిదైవతం అని చెప్పబడింది.
అష్టాదశం వైశ్వదేవమూనవింశం తు మాతృకమ్ । వైష్ణవం వింశతితమం వసుదైవతమీరితమ్
పదెనిమిదవది వైశ్వదేవము, పంతొమ్మిదవది మాతృక, ఇరవైవది వైష్ణవము, వసుదైవతం అని ప్రకటించబడింది.
ఏకవింశతిసంఖ్యాకం ద్వావింశం రుద్రదైవతమ్ । త్రయోవింశం చ కౌబేరమాశ్వినం తత్త్వసంఖ్యకమ్
ఇరవై ఒకటి ఏకవింశము, ఇరవై రెండు రుద్రదైవతము, ఇరవై మూడు కుబేరము, అశ్వినము తత్త్వసంఖ్యగా చెప్పబడింది.
చతుర్వింశతివర్ణానాం దేవతానాం చ సఙ్గ్రహః । కథితః పరమశ్రేష్ఠో మహాపాపైకశోధనః । యదాకర్ణనమాత్రేణ సాఙ్గం జాప్యఫలం మునే
ఇరవై నాలుగు అక్షరాల సమాహారం, వాటి దేవతల వివరమూ, అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది. ఇది మహా పాపాలను తొలగించేది. దీనిని పూర్తిగా వినడమే జపఫలితాన్ని ఇస్తుంది, మహర్షీ!
గాయత్రిశక్త్యాదిప్రతిపాదనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ వర్ణానాం శక్తయః కాశ్చ తాః శృణుష్వ మహామునే । వామదేవీ ప్రియా సత్యా విశ్వా భద్రవిలాసినీ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — మహామునీ! ఆ అక్షరాలకు ఉన్న శక్తుల పేర్లు విను: వామదేవీ, ప్రియా, సత్యా, విశ్వా, భద్రవిలాసినీ.
ప్రభావతీ జయా శాన్తా కాన్తా దుర్గా సరస్వతీ । విద్రుమా చ విశాలేశా వ్యాపినీ విమలా తథా
ప్రభావతీ, జయా, శాంతా, కాంతా, దుర్గా, సరస్వతీ, విద్రుమా, విశాలేశా, వ్యాపినీ, విమలా — ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
తమోఽపహారిణీ సూక్ష్మా విశ్వయోనిర్జయా వశా । పద్మాలయా పరా శోభా భద్రా చ త్రిపదా స్మృతా
చీకటిని తొలగించేది, సూక్ష్మా, విశ్వానికి మూలమైనది, జయా, వశా, పద్మాలయా, పరా, శోభా, భద్రా, త్రిపదా అనే పేర్లతో కూడినవీ ఉన్నాయి.
చతుర్వింశతివర్ణానాం శక్తయః సముదాహృతాః । అతః పరం వర్ణవర్ణాన్వ్యాహరామి యథాతథమ్
ఇలా ఈ ఇరవై నాలుగు అక్షరాలకు సంబంధించిన శక్తులు చెప్పబడ్డాయి. ఇప్పుడు వాటి రంగులను సరిగా వివరించబోతున్నాను.
చమ్పకా అతసీపుష్పసన్నిభం విద్రుమం తథా । స్ఫటికాకారకం చైవ పద్మపుష్పసమప్రభమ్
చంపక, అతసీ పువ్వుల వర్ణం, అలాగే పద్మరాగం వంటి రంగు, స్పటికం లాంటి తెలుపు, పద్మపుష్పం వంటి ప్రకాశం — ఇవి ఉన్నాయి.
తరుణాదిత్యసఙ్కాశం శఙ్ఖకున్దేన్దుసన్నిభమ్ । ప్రవాలపద్యపత్రాభం పద్మరాగసమప్రభమ్
తాజా సూర్యుడు లాంటి కాంతి, శంఖం, కుందు, చంద్రుడు లాంటి తెలుపు, ముదురు ఆకుల వర్ణం, పద్మరాగ రత్నం వంటి ప్రకాశం ఉన్నాయి.
ఇన్ద్రనీలమణిప్రఖ్యం మౌక్తికం కుఙ్కుమప్రభమ్ । అఞ్జనాభం చ రక్తం చ వైదూర్యం క్షౌద్రసన్నిభమ్
ఇంద్రనీల రత్నం వంటి నీలం, ముత్యం వంటి తెలుపు, కుంకుమ రంగు, అంజనం వంటి నలుపు, ఎరుపు, వైదూర్య రత్నం వంటి రంగు, తేనె వంటి పసుపు రంగు ఉన్నాయి.
హారిద్రం కున్దదుగ్ధాభం రవికాన్తిసమప్రభమ్ । శుకపుచ్ఛనిభం తద్వచ్ఛతపత్రనిభం తథా
పసుపు రంగు, కుందపాలు లాంటి తెలుపు, సూర్యుని కాంతి, శుకపుంఛం వంటి ఆకుపచ్చ, అలాగే శతపత్ర ఆకుల వర్ణం ఉన్నాయి.
కేతకీపుష్పసంకాశం మల్లికాకుసుమప్రభమ్ । కరవీరశ్చ ఇత్యేతే క్రమేణ పరికీర్తితాః
కేతకీ పువ్వు వర్ణం, మల్లిక పువ్వుల ప్రకాశం, కరవీర పువ్వు రంగు — ఇవన్నీ క్రమంగా వివరించబడ్డాయి.
వర్ణాః ప్రోక్తాశ్చ వర్ణానాం మహాపాపవిశోధనాః । పృథివ్యాపస్తథా తేజో వాయురాకాశ ఏవ చ
ఈ అక్షరాల రంగులు చెప్పబడ్డాయి. ఇవి మహా పాపాలను శుద్ధి చేస్తాయి. భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం కూడా ఉన్నాయి.
గన్ధో రసశ్చ రూపం చ శబ్దః స్పర్శస్తథైవ చ । ఉపస్థం పాయుపాదం చ పాణీ వాగపి చ క్రమాత్
వాసన, రుచి, రూపం, శబ్దం, స్పర్శ, ఉపస్థానం, పాయువు, పాదాలు, చేతులు, మాట — ఇవన్నీ క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి.