సన్తతిం చిరకాలీనాం పుత్రపౌత్రమయీం శుభామ్ । ధర్మాన్వ్యస్య వ్యవస్థాప్య విషయానుపభుజ్య చ । జగామాప్రతిమః శూరో మహేన్ద్రాలయముత్తమమ్
దీర్ఘకాలం నిలిచే కుమారులు, మనవళ్లు కలిగిన పవిత్ర వంశాన్ని పొందాడు. ధర్మాన్ని స్థాపించి, రాజ్యాన్ని అనుభవించి, అపరిమితమైన పరాక్రమంతో మహేంద్రుని ఉత్తమ లోకానికి చేరాడు.
చాక్షుషమనువృత్తవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ అథాతః శ్రూయతాం చిత్రం దేవీమాహాక్త్యముత్తమమ్ । అఙ్గపుత్రేణ మనునా యథాఽఽప్తం రాజ్యముత్తమమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇప్పుడు దేవి మహాశక్తి ఎలా ఉందో వినండి. అంగుని కుమారుడైన ఉత్తముడు మనువు, ఎలా అత్యుత్తమ రాజ్యాన్ని పొందాడో చెప్పుతాను.
అఙ్గస్య రాజ్ఞః పుత్రోఽభూచ్చాక్షుషో మనురుత్తమః । షష్ఠః సుపులహం నామ బ్రహ్మర్షిం శరణం గతః
అంగుని కుమారుడు చాక్షుషుడు, ఆరవ మనువు. అతడు సుపులహ మహర్షిని ఆశ్రయించాడు.
బ్రహ్మర్షే త్వామహం ప్రాప్తః శరణం ప్రణతార్తిహన్ । శాధి మాం కిఙ్కరంస్వామిన్ యేనాహం ప్రాప్నుయాం శ్రియమ్
అతడు ఇలా అన్నాడు: 'బ్రహ్మర్షీ, నేను మీ వద్ద శరణు కోరాను. భక్తుల బాధను తొలగించేవాడివి. ప్రభూ, నేను మీ సేవకుడిని, నాకు శ్రీను ప్రసాదించే విధంగా ఉపదేశించండి.'
మేదిన్యాశ్చాధిపత్యం మే స్యాద్యథావదఖణ్డితమ్ । అవ్యాహతం భుజబలం శస్త్రాస్త్రనిపుణం క్షమమ్
ఈ భూమిపై నాకు విభజన లేకుండా పరిపూర్ణ రాజ్యాధికారం కలగాలని, నా చేతుల బలాన్ని ఎవరూ అడ్డుకోలేకుండా ఉండాలని, ఆయుధాలు, అస్త్రాలలో నైపుణ్యం కలిగి, పాలించగల శక్తి నాకు దక్కాలని కోరుతున్నాను.
సన్తతిశ్చిరకాలీనాప్యఖణ్డం వయ ఉత్తమమ్ । అన్తేఽపవర్గలాభశ్చ స్యాత్తథోపదిశాద్య మే
మన వంశం ఎంతో కాలం నిలిచి, ఎలాంటి విఘాతం లేకుండా గొప్పగా కొనసాగాలని, చివరికి నాకు మోక్షం లభించాలని కోరుతున్నాను. దయచేసి నాకు ఈ విధంగా ఉపదేశించండి.
ఇత్యేవం వచనం తస్య మనోః కర్ణపథేఽభవత్ । ప్రత్యువాచ మునిః శ్రీమాన్ దేవ్యాః సంరాధనం పరమ్
అతని ఈ మాటలు మనువు చెవిలోకి చేరాయి. అప్పుడు ఆ మహర్షి, దేవిని ఆరాధించే గొప్ప మార్గాన్ని తెలియజేశాడు.
రాజన్నాకర్ణయ వచో మమ శ్రోత్రసుఖం మహత్ । శివామారాధయాద్య త్వం తత్ప్రసాదాదిదం భవేత్
ఓ రాజా! నా మాటలు విను, ఇవి చెవికి ఎంతో మధురంగా ఉంటాయి. నీవు ఈ రోజు శివాదేవిని భక్తితో పూజించు. ఆమె కృప వల్ల నీ కోరికలన్నీ నెరవేరతాయి.
చాక్షుష ఉవాచ కీదృగారాధనం దేవ్యాస్తస్యాః పరమపావనమ్ । కేనాకారేణ కర్తవ్యం కారుణ్యాద్వక్తుమర్హసి
చాక్షుషుడు అడిగాడు: దేవిని ఆరాధించే శ్రేష్ఠమైన పవిత్రమైన విధానం ఏది? దాన్ని ఎలా చేయాలి? దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పండి.
మునిరువాచ రాజన్నాకర్ణ్యతాం దేవ్యాః పూజనం పరమవ్యయమ్ । వాగ్భవం బీజమవ్యక్తం సఞ్జప్యమనిశం తథా
ముని చెప్పాడు: ఓ రాజా! దేవిని ఆరాధించే అత్యుత్తమమైన, ఎప్పటికీ తగ్గని పూజను విను. ఆ వాగ్భవ బీజమంత్రమును ఎల్లప్పుడూ జపించాలి.
త్రికాలం సఞ్జపన్మర్త్యో భుక్తిముక్తీ లభేత్తు హి । న బీజం వాగ్భవాదన్యదస్తి రాజన్యనన్దన
దీనిని రోజూ మూడుసార్లు జపిస్తే, మానవుడు భోగాలూ, మోక్షమూ రెండూ పొందగలడు. వాగ్భవ బీజమంత్రము కన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు, ఓ రాజవంశశిఖామణి!
జపాత్సిద్ధికరం వీర్యబలవృద్ధికరం పరమ్ । ఏతస్య జాపాత్పాద్మోఽపి సృష్టికర్తా మహాబలః
ఈ మంత్రాన్ని జపించడం వల్ల సిద్ధి లభిస్తుంది, బలమూ, శక్తీ పెరుగుతాయి. దీన్ని జపించటం వల్లే పద్ముడు అయిన బ్రహ్మా సృష్టికర్తగా మహాబలుడు అయ్యాడు.
విష్ణుర్యజ్జపతః సృష్టిపాలకః పరికీర్తితః । మహేశ్వరోఽపి సంహర్తా యజ్జపాదభవన్నృప
దీనిని జపించటం వల్ల విష్ణువు సృష్టిని కాపాడేవాడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇదే మంత్రాన్ని జపించి మహేశ్వరుడు సంహారకుడయ్యాడు, ఓ రాజా!
లోకపాలాస్తథాన్యేఽపి నిగ్రహానుగ్రహక్షమాః । యదాశ్రయాదభూవంస్తే బలవీర్యమదోద్ధతాః
అలాగే లోకపాలకులు, ఇతరులు కూడా, శిక్షించటానికి, అనుగ్రహించటానికి సమర్థులై, బలవంతులు, వీరులు, గర్వంతో నిండినవారయ్యారు.
ఏవం త్వమపి రాజన్య మహేశీం జగదమ్బికామ్ । సమారాధ్య మహర్ద్ధిం చ లప్స్యసేఽచిరకాలతః
అలాగే నీవు కూడా, ఓ రాజా! జగదంబ అయిన మహేశిని భక్తితో ఆరాధిస్తే, తక్కువ కాలంలోనే గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందగలవు.
ఏవం స మునివర్యేణ పులహేన ప్రబోధితః । అఙ్గపుత్రస్తపస్తప్తుం జగామ విరజాం నదీమ్
ఈ విధంగా మునివర్యుడైన పులహుడు ఉపదేశించగా, అంగుని కుమారుడు విరజా నదీ తీరానికి వెళ్లి తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు.
స చ తేపే తపస్తీవ్రం వాగ్భవస్య జపే రతః । బీజస్య పృథివీపాలః శీర్ణపర్ణాశనో విభుః
ఆ రాజు కఠినమైన తపస్సు చేసి, వాగ్భవ బీజమంత్రమును జపించడంలో నిమగ్నుడై, క్షీణించిన ఆకు మాత్రమే భోజనం చేస్తూ జీవించాడు.
ప్రథమేఽబ్దే పల్లవాశో ద్వితీయే తోయభక్షణః । తృతీయేఽబ్దే పవనభుక్ తస్థౌ స్థాణురివాచలః
మొదటి సంవత్సరంలో కురిప్పులు మాత్రమే తిని, రెండవ సంవత్సరంలో నీరు మాత్రమే తీసుకుని, మూడవ సంవత్సరంలో గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, అచలంగా నిలబడి ఉన్నాడు.
ఏవం ద్వాదశ వర్షాణి త్యక్తాహారస్య భూభుజః । వాగ్భవం జపతో నిత్యం మతిరాసీచ్ఛుభాన్వితా
ఈ విధంగా, ఆ భూపతి పన్నెండు సంవత్సరాలు అన్నం త్యజించి, నిత్యం వాగ్భవ మంత్రాన్ని జపిస్తూ, మంగళకరమైన మనస్సుతో ఉన్నాడు.
తథా చ దేవ్యాః పరమం మన్త్రం సజ్జపతో రహః । ప్రాదురాసీజ్జగన్మాతా సాక్షాచ్ఛ్రీపరమేశ్వరీ
అలా దేవికి సంబంధించిన పరమ మంత్రాన్ని ఒంటరిగా జపిస్తూ ఉండగా, జగన్మాత అయిన శ్రీ పరమేశ్వరి ప్రత్యక్షంగా అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యింది.
తేజోమయీ దురాధర్షా సర్వదేవమయీశ్వరీ । ఉవాచాఙ్గతనూజం తం ప్రసన్నా లలితాక్షరమ్
ఆమె తేజోమయంగా, ఎవ్వరూ సమీపించలేని విధంగా, సమస్త దేవతలకు అధిపతిగా ప్రత్యక్షమై, అంగుని కుమారుడిని సానురాగంగా, మృదువైన మాటలతో ఉద్దేశించి పలికింది.
దేవ్యువాచ పృథివీపాల తే యత్స్యాచ్చిన్తితం పరమం వరమ్ । తద్ బ్రూహి సమ్ప్రదాస్యామి తపసా తే సుతోషితా
దేవి ఇలా అనింది: ఓ భూమిని పాలించే రాజా! నీ మనసులో ఉన్న పరమమైన వరం ఏదైనా నీవు చెప్పు. నీ తపస్సుతో నేను సంతోషించి, అది నీకు ప్రసాదిస్తాను.
చాక్షుష ఉవాచ జానాసి దేవదేవేశి యత్ప్రార్థ్యం మనసేప్సితమ్ । అన్తర్యామిస్వరూపేణ తత్సర్వం దేవపూజితే
చాక్షుషుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలకీ అధిపతిగా ఉన్న దేవీ! మనసులో కోరుకున్నది, ఆశించినది నీవు అంతా తెలుసు. దేవతలు నిన్ను పూజిస్తారు, నీవు అంతర్యామిగా అన్నీ తెలిసినవాడివి.
తథాపి మమ భాగ్యేన జాతం యత్తవ దర్శనమ్ । బ్రవీమి దేవి మే దేహి రాజ్యం మన్వన్తరాశ్రితమ్
అయినా, నా అదృష్టంతో నీ దర్శనం కలిగింది. అందుకే, దేవీ! నేను అడుగుతున్నాను — ఈ మన్వంతర కాలం పాటు నాకు రాజ్యాన్ని ఇవ్వు.
దేవ్యువాచ దత్తం మన్వన్తరస్యాస్య రాజ్యం రాజన్యసత్తమ । పుత్రా మహాబలాస్తే చ భవిష్యన్తి గుణాధికాః
దేవీ ఇలా అనింది: ఈ మన్వంతరానికి రాజ్యాన్ని నీకు ఇచ్చాను, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీ కుమారులు మహాబలశాలులు, గొప్ప గుణాలతో ఉండబోతున్నారు.
రాజ్యం నిష్కణ్టకం భావి మోక్షోఽన్తే చాపి నిశ్చితః । ఏవం దత్త్వా పరం దేవీ మనవే వరముత్తమమ్
నీ రాజ్యం ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా సాగుతుంది. చివరికి నీకు ముక్తి కూడా ఖచ్చితంగా లభిస్తుంది. ఇలా పరమమైన వరాన్ని మనువుకు ఇచ్చి దేవీ—
జగామాదర్శనం సద్యస్తేన భక్త్యా చ సంస్తుతా । సోఽపి రాజా మనుః షష్ఠః ప్రసాదాత్తు తదాశ్రయాత్
—ఆమె వెంటనే కనిపించకుండా పోయింది. భక్తితో ఆమెను స్తుతించారు. ఆ ఆరో మనువు అయిన రాజు, ఆమె కృపతో, ఆశ్రయంతో—
బభూవ మనుమాన్యోఽసౌ సార్వభౌమసుఖైర్వృతః । పుత్రాస్తస్య బలోద్యుక్తాః కార్యభారసహాదృతాః
—మనువుగా అందరికి గౌరవించబడాడు, సమస్త భోగాలతో ఆనందంగా జీవించాడు. అతని కుమారులు బలవంతులు, కార్యాల్లో సిద్ధంగా ఉండేవారు, బాధ్యతలు మోసే శక్తి కలవారు.
దేవీభక్తాశ్చ శూరాశ్చ మహాబలపరాక్రమాః । అన్యత్ర మాననీయాశ్చ మహారాజ్యసుఖాస్పదాః
వారు దేవీభక్తులు, వీరులు, మహాబలపరాక్రములు. ఇతర చోట్ల కూడా గౌరవించబడేవారు, మహారాజ్య సుఖాలకు కారణమయ్యేవారు.
ఏవం చ చాక్షుషమనుర్దేవ్యారాధనతః ప్రభుః । బభూవ మనువర్యోఽసౌ జగామాన్తే శివాపదమ్
ఇలా చాక్షుషమనువు దేవిని ఆరాధించి, గొప్ప మనువుగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. చివరికి శుభమైన మోక్షాన్ని పొందాడు.