సర్వాణి చైవ ఛన్దాంసి తథోఙ్కారస్తథైవ చ । వషట్కారో వ్యాహృతయః సావిత్రీ చ తతః పరమ్
అన్ని వేద ఛందస్సులు, ఓం అక్షరం, వషట్కారము, వ్యాహృతులు, సావిత్రి మంత్రం — ఇవన్నీ తరువాత చెప్పాలి.
గాయత్రీ చైవ యజ్ఞాశ్చ ద్యావాపృథివీ ఇత్యపి । అన్తరిక్షం త్వహోరాత్రాణి చ సాంఖ్యా అతః పరమ్
గాయత్రి, యజ్ఞాలు, ఆకాశం, భూమి, మధ్యలో ఉన్న అంతరిక్షం, పగలు-రాత్రులు, సంఖ్యలు — ఇవి కూడా తరువాత చెప్పాలి.
సిద్ధాః సముద్రా నద్యశ్చ గిరయశ్చ తతః పరమ్ । క్షేత్రౌషధివనస్పత్యో గన్ధర్వాప్సరసస్తథా
సిద్ధులు, సముద్రాలు, నదులు, పర్వతాలు, పొలాలు, ఔషధాలు, వృక్షాలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు కూడా చెప్పాలి.
నాగా వయాంసి గావశ్చ సాధ్యా విప్రాస్తథైవ చ । యక్షా రక్షాంసి భూతానీత్యేవమన్తాని కీర్తయేత్
నాగులు, పక్షులు, ఆవులు, సాధ్యులు, బ్రాహ్మణులు, యక్షులు, రాక్షసులు, భూతాలు — ఇవన్నీ కూడా పిలవాలి.
అథో నివీతీ భూత్వా చ ఋషీన్సన్తర్పయేదపి । శతర్చినో మాధ్యమాశ్చ గృత్సమదస్తథైవ చ
తర్వాత, కుడి భుజంపై యజ్ఞోపవీతం వేసుకుని, ఋషులను సంతృప్తిపర్చాలి. శతర్చులు, మధ్యములు, గృత్సమదుడు కూడా.
విశ్వామిత్రో వామదేవోఽత్రిర్భరద్వాజ ఏవ చ । వసిష్ఠశ్చ ప్రగాథశ్చ పావమాన్యస్తతః పరమ్
విశ్వామిత్రుడు, వామదేవుడు, అత్రి, భరద్వాజుడు, వసిష్ఠుడు, ప్రగాథుడు, పావమాన్యుడు కూడా.
క్షుద్రసూక్తా మహాసూక్తాః సనకశ్చ సనన్దనః । సనాతనస్తథైవాత్ర సనత్కుమార ఏవ చ
చిన్న సూక్తాలు, గొప్ప సూక్తాలు, సనకుడు, సనందనుడు, సనాతనుడు, అలాగే ఇక్కడ సనత్కుమారుడు కూడా.
కపిలాసురినామానౌ వోహలిః పఞ్చశీర్షకః । ప్రాచీనావీతినా తచ్చ కర్తవ్యమథ తర్పణమ్
కపిలుడు, ఆసురి, వోహలి, పంచశీర్షకుడు, ప్రాచీనవీతితో కలిసి తర్పణం చేయాలి.
సుమన్తుర్జైమినిర్వైశమ్పాయనః పైలసూత్రయుక్ । భాష్యభారతపూర్వం చ మహాభారత ఇత్యపి
సుమంతుడు, జైమినీ, వైశంపాయనుడు, సూత్రంతో కూడిన పైలుడు, వ్యాఖ్యానానికి ముందు భారతము, మహాభారతము కూడా.
ధర్మాచార్యా ఇమే సర్వే తృప్యన్త్వితి చ కీర్తయేత్ । జానన్తి బాహవిగార్గ్యగౌతమాశ్చైవ శాకలః
ఈ ధర్మాచార్యులు అందరూ తృప్తిపొందాలని చెప్పాలి. జానంతి, బాహ్వవికుడు, గార్గ్యుడు, గౌతముడు, శాకలుడు.
బాభ్రవ్యమాణ్డవ్యయుతోమాణ్డూకేయస్తతః పరమ్ । గార్గీ వాచక్నవీ చైవ వడవా ప్రాతిథేయికా
బాభ్రవ్యుడు, మండవ్యుడు, ఉతోముడు, మండూకేయుడు, గార్గీ, వాచక్నవీ, వడవా, ప్రాతిథేయికా కూడా.
సులభాయుక్తమైత్రేయీ కహోలశ్చ తతః పరమ్ । కౌషీతకం మహాకౌషీతకం వై తర్పయేత్తతః
సులభ, యుక్తమైత్రేయి, కహోలుడు, కౌశీతకుడు, మహాకౌశీతకుడు — వీరిని కూడా సంతృప్తిపర్చాలి.
భారద్వాజం చ పైఙ్గ్యం చ మహాపైఙ్గ్యం సుయజ్ఞకమ్ । సాంఖ్యాయనమైతరేయం మహైతరేయమేవ చ
భారద్వాజుడు, పైంగ్యుడు, మహాపైంగ్యుడు, సుయజ్ఞుడు, సాంఖ్యాయనుడు, ఐతరేయుడు, మహైతరేయుడు కూడా.
బాష్కలం శాకలం చైవ సుజాతవక్త్రమేవ చ । ఔదవాహిం చ సౌజామిం శౌనకం చాశ్వలాయనమ్
బాష్కలుడు, శాకలుడు, సుజాతవక్త్రుడు, ఔదవాహి, సుజామి, శౌనకుడు, అశ్వలాయనుడు.
యే చాన్యే సర్వ ఆచార్యాస్తే సర్వే తృప్తిమాప్నుయుః । యే కే చాస్మత్కులే జాతా అపుత్రా గోత్రిణో మృతాః
ఇంకా ఉన్న అన్ని ఆచార్యులు కూడా తృప్తిపొందాలి. మన వంశంలో పుట్టి, సంతానం లేకుండా మరణించిన వారు కూడా.
తే గృహ్ణన్తు మయా దత్తం వస్త్రనిష్పీడనోదకమ్ । ఏవం తే బ్రహ్మయజ్ఞస్య విధిరుక్తో మహామునే
వారు నేను ఇచ్చిన వస్త్రాన్ని పిండిపట్టి ఇచ్చిన నీటిని స్వీకరించాలి. ఇలా బ్రహ్మయజ్ఞ విధానం చెప్పబడింది మహామునీ.
యశ్చాయం కురుతే బ్రహ్మయజ్ఞస్య విధిముత్తమమ్ । సర్వవేదాఙ్గపాఠస్య ఫలమాప్నోతి సాధకః
ఈ బ్రహ్మయజ్ఞ యొక్క ఉత్తమ విధిని ఎవడు ఆచరిస్తాడో, వాడు అన్ని వేదాంగాల పఠన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
వైశ్వదేవం తతః కుర్యాన్నిత్యశ్రాద్ధం తథైవ చ । అతిథిభ్యోఽన్నదానం చ నిత్యమేవ సమాచరేత్
తర్వాత వైశ్వదేవ కర్మ చేయాలి, నిత్య శ్రాద్ధం కూడా చేయాలి, అతిథులకు అన్నదానం ఎప్పుడూ చేయాలి.
గోగ్రాసం చ తతో దత్త్వా భుఞ్జీత బ్రాహ్మణైః సహ । అహ్నస్తు పఞ్చమే భాగే ప్రకుర్యాదేతదుత్తమమ్
ముందుగా ఆవులకు తినుబండారాన్ని సమర్పించి, తర్వాత బ్రాహ్మణులతో కలిసి భోజనం చేయాలి. ఈ పని రోజంతా గడిచే ఐదవ భాగంలో చేయడం ఉత్తమం.
ఇతిహాసపురాణాద్యైః షష్ఠసప్తమకౌ నయేత్ । అష్టమే లోకయాత్రా తు బహిః సన్ధ్యాం తతః పునః
ఆరవ, ఏడవ భాగాల్లో ఇతిహాసాలు, పురాణాలు చదవడం లేదా వినడం చేయాలి. ఎనిమిదవ భాగంలో బయట పనులు చూసుకుని, ఆ తర్వాత సాయంత్రపు సంధ్యావందనం చేయాలి.
అథ సాయన్తనీం సన్ధ్యాం ప్రవక్ష్యామి మహామునే । యదనుష్ఠానమాత్రేణ మహామాయా ప్రసీదతి
ఓ మహామునీ, ఇప్పుడు నేను సాయంత్రపు సంధ్యావందన విధానాన్ని వివరించబోతున్నాను. దీన్ని ఆచరించడమే మహామాయను ప్రసన్నురాలిగా చేస్తుంది.
ఆచమ్య ప్రాణానాయమ్య సాధకః స్థిరమానసః । బద్ధపద్మాసనో యోగీ సాయంకాలే స్థిరో భవేత్
శుద్ధి చేసుకుని, శ్వాసను నియంత్రించి, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచి, సాధకుడు సాయంత్రం సమయంలో పద్మాసనంలో కూర్చొని యోగిగా ఉండాలి.
శ్రుతిస్మృత్యాదికర్మాదౌ సగర్భః ప్రాణసంయమః । అగర్భో ధ్యానమాత్రం తు స చామన్త్రః ప్రకీర్తితః
వేదాలు, స్మృతులు మొదలైన కర్మల్లో ఉద్దేశంతో శ్వాస నియంత్రణ చేయాలి. ఉద్దేశం లేకుండా, మంత్రం లేకుండా కేవలం ధ్యానం చేయడాన్ని 'బీజం లేని' ధ్యానం అంటారు.
భూతశుద్ధ్యాదికం కృత్వా నాన్యథా కర్మ కీర్తితమ్ । సలక్షో దేవతాం ధ్యాత్వా పూరకుమ్భకరేచకైః
భూతశుద్ధి మొదలైన శుద్ధిక్రియలు చేసి, ఇతర పనులు చేయవద్దు. లక్షణాలతో కూడిన దేవతను ఊహిస్తూ, ఊపిరి లోపలికి తీసుకోవడం, ఆపడం, బయటకు వదిలే ప్రక్రియతో ధ్యానం చేయాలి.
ధ్యానం ప్రకుర్యాత్సన్ధ్యాయాం సాయంకాలే విచక్షణః । వృద్ధాం సరస్వతీం దేవీం కృష్ణాఙ్గీం కృష్ణవాససమ్
సాయంత్రపు సంధ్యా సమయంలో, తెలివైనవారు వృద్ధురాలైన, నల్లని వర్ణం కలిగిన, నల్లని వస్త్రాలు ధరించిన సరస్వతీదేవిని ధ్యానం చేయాలి.
శఙ్ఖచక్రగదాపద్మహస్తాం గరుడవాహనామ్ । నానారత్నలసద్భూషాం క్వణన్మఞ్జీరమేఖలామ్
ఆమె చేతుల్లో శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం ఉంటాయి. గరుడుని వాహనంగా ఎక్కి ఉంటారు. వివిధ రత్నాలతో అలంకరించబడి, మణిపూసలతో కూడిన మణిమేళిక బెల్టు ధరించి ఉంటారు.
అనర్ఘ్యరత్నముకుటాం తారహారావలీయుతామ్ । తాటఙ్కబద్ధమాణిక్యకాన్తిశోభికపోలకామ్
అనుపమ రత్నాల మకుటం, ముత్యాల హారాన్ని ధరించి, చెవిపోగులలో అమర్చిన మాణిక్యాల కాంతితో ఆమె కపోలాలు ప్రకాశిస్తుంటాయి.
పీతామ్బరధరాం దేవీం సచ్చిదానన్దరూపిణీమ్ । సామవేదేన సహితాం సంయుతాం సత్త్వవర్త్మనా
ఆ దేవి పసుపు రంగు వస్త్రాలు ధరించి, సచ్చిదానంద స్వరూపిణిగా, సామవేదంతో కూడి, సత్పథంలో స్థిరంగా ఉంటారు.
వ్యవస్థితాం చ స్వర్లోకే ఆదిత్యపయ్హగామినీమ్ । ఆవాహయామ్యహం దేవీమాయాన్తీం సూర్యమణ్డలాత్
ఆమె స్వర్గలోకంలో స్థిరంగా ఉండి, సూర్యుని మార్గంలో సంచరిస్తూ ఉంటుంది. సూర్య మండలంలో నుంచి అవతరించే ఆ దేవిని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను.
ఏవం ధ్యాత్వా చ తాం దేవీం సన్ధ్యాసఙ్కల్పమాచరేత్ । ఆపో హి ష్ఠేతి మన్త్రేణ అగ్నిశ్చేతి తథైవ చ
ఈ విధంగా ఆ దేవిని ధ్యానించి, సంధ్యా సంకల్పాన్ని చేయాలి. 'ఆపో హిష్ఠ' మరియు 'అగ్నిశ్చ' అనే మంత్రాలతో క్రమంగా ఆచరించాలి.