యే విష్ణుద్రోహిణః సన్తి పతన్త్యత్రైవ తే మునే । యే వేదనిన్దకాః సన్తి సూర్యస్య చ గణేశితుః
విష్ణువుకు శత్రువులైనవారు కూడా అక్కడే పడతారు, మునీశ్వరా. వేదాలను, సూర్యునిని, వినాయకునిని అవమానించే వారు కూడా అక్కడే పడతారు.
బ్రాహ్మణానాం ద్రోహిణో యే పతన్త్యత్రైవ తే మునే । కామాచారాశ్చ యే సన్తి తప్తముద్రాఙ్కితాశ్చ యే
బ్రాహ్మణులకు శత్రువులైనవారు కూడా అక్కడే పడతారు, మునీశ్వరా. కామానికి లోనై ప్రవర్తించే వారు, వేడి ముద్రలు వేసుకున్నవారు కూడా అక్కడే పడతారు.
త్రిశూలధారిణో యే చ పతన్త్యత్రైవ తే మునే । మాతృపితృగురుజ్యేష్ఠపురాణస్మృతినిన్దకాః
త్రిశూలం ధరించే వారు కూడా అక్కడే పడతారు, మునీశ్వరా. తల్లి, తండ్రి, గురువు, పెద్దలు, పురాణాలు, స్మృతులను అవమానించే వారు కూడా అక్కడే పడతారు.
యే ధర్మదూషకాః సన్తి పతన్త్యత్రైవ తే మునే । తేషామయం మహాఘోరః శబ్దః శ్రవణదారుణః
ధర్మాన్ని చెడగొట్టే వారు కూడా అక్కడే పడతారు, మునీశ్వరా. వాళ్లకు భయంకరమైన, వినడానికి హృదయాన్ని కలవరపరిచే శబ్దం వినిపిస్తుంది.
శ్రూయతేఽస్మాభిరనిశం వైరాగ్యం యచ్ఛ్రుతేర్భవేత్ । ఇతి తేషాం వచః శ్రుత్వా మునిరాట్ తద్దిదృక్షయా
మేము ఆ శబ్దాన్ని ఎప్పుడూ వింటుంటాం. దాన్ని వింటే మనసులో విరక్తి కలుగుతుంది. అలా వాళ్ల మాటలు విని, ఆ ముని చూడాలని ఆశించాడు.
ఉత్థాయ చలితస్తూర్ణం యయౌ కుణ్డసమీపతః । అవాఙ్ముఖో దదర్శాధస్తస్మిన్నేవ క్షణే మునే
ఆ ముని వెంటనే లేచి, త్వరగా ఆ గుంత దగ్గరకు వెళ్లాడు. తలవంచి క్రిందికి చూసాడు, ఆ క్షణంలోనే, మునీశ్వరా.
తత్రత్యానాం పాపినాం తు స్వర్గాధికమభూత్సుఖమ్ । హసన్తి కేచిద్గాయన్తి నృత్యన్తి చ తథాపరే
అక్కడ ఉన్న పాపులకు స్వర్గానికి మించిన ఆనందం కలిగింది. కొందరు నవ్వుతున్నారు, మరికొందరు పాడుతున్నారు, ఇంకొందరు నాట్యం చేస్తున్నారు.
పరస్పరం రమన్తే తేఽత్యున్మత్తాః సుఖవర్ధనాత్ । మృదఙ్గమురజావీణాఢక్కాదున్దుభినిస్వనాః
వాళ్లు పరస్పరం కలిసి ఎంతో ఉల్లాసంగా ఆనందిస్తున్నారు. మృదంగం, మురజ, వీణ, ఢక్క, దుండుభి వాయిద్యాల శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి.
సముద్భూతాస్తు మధురాః పఞ్చమస్వరభూషితాః । వసన్తవల్లీపుష్పాణాం సుగన్ధమరుతో వవుః
ఆ వాయిద్యాల శబ్దాలు మధురంగా, ఐదవ స్వరంతో అలంకరించబడి ఉద్భవించాయి. వసంతకాలపు లత పుష్పాల సువాసన గల గాలులు వీస్తున్నాయి.
మునిస్తు చకితో దృష్ట్వా యమదూతాశ్చ విస్మితాః । శీఘ్రం తే కథయామాసుర్ధర్మరాజాయ వేదినే
ఆ దృశ్యం చూసి ఆ ముని ఆశ్చర్యపోయాడు. యమదూతలు కూడా విస్మయపోయారు. వారు వెంటనే ధర్మరాజు వద్దకు వెళ్లి చెప్పారు.
మహారాజ మహాశ్చర్యమధునైవాభవద్విభో । స్వర్గాదప్యధికం సౌఖ్యం కుమ్భీపాకస్థపాపినామ్
మహారాజా! ఇప్పుడే గొప్ప ఆశ్చర్యం జరిగింది. కుంభీపాకంలో ఉన్న పాపులకు స్వర్గానికి మించిన సుఖం కలుగుతోంది.
నిమిత్తం నైవ జానీమః కస్మాదిదమభూద్విభో । చకితాః స్మ వయం సర్వే ప్రాప్తా దేవ త్వదన్తికమ్
ఇది ఎందుకు జరిగిందో మేము కారణం తెలియదు, ప్రభూ. మేమంతా అయోమయంగా, భయంతో మీ వద్దకు వచ్చాము.
నిశమ్య దూతవాణీం తాం ధర్మరాట్ శీఘ్రముత్థితః । మహామహిషమారూఢో యయౌ తే యత్ర పాపినః
ఆ దూతల మాట విని ధర్మరాజు వెంటనే లేచాడు. పెద్ద మేషం మీద ఎక్కి, పాపులు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
తాం వార్తాం ప్రేషయామాస దూతద్వారామరావతీమ్ । శ్రుత్వా తాం దేవరాజోఽపి ప్రాప్తో దేవగణైః సహ
ఆ వార్తను దూత ద్వారా అమరావతికి పంపించాడు. ఆ వార్త విని దేవతాధిపతి కూడా దేవతలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
బ్రహ్మలోకాత్పద్మజోఽపి వైకుణ్ఠాద్విష్టరశ్రవాః । తత్తల్లోకాచ్చ దిక్పాలాః సమాజగ్ముర్గణైః సహ
బ్రహ్మలోకంనుంచి పద్మజుడు, వైకుంఠంనుంచి విష్ణువు తన పరివారంతో వచ్చారు. తమ తమ లోకాలనుండి దిక్పాలకులు కూడా తమ గణాలతో చేరారు.
పరివార్య స్థితాః సర్వే కుమ్భీపాకమితస్తతః । అపశ్యంస్తద్గతాఞ్జీవాన్స్వర్గాధికసుఖాన్త్వితాన్
అందరూ ఆ కుంభీపాకాన్ని చుట్టుముట్టి నిలబడ్డారు. నేను ఆ గుంతలో ఉన్న జీవులను చూశాను; వాళ్లు స్వర్గానికి మించిన సుఖాన్ని అనుభవిస్తున్నారు.
చకితా ఏవ తే సర్వే న విదుస్తస్య కారణమ్ । అహో పాపస్య భోగార్థం కుణ్డమేతద్వినిర్మితమ్
అందరూ భయంతో ఆశ్చర్యపోయారు, దానికి కారణం ఏమిటో ఎవ్వరూ అర్థం చేసుకోలేకపోయారు. 'అయ్యో! పాపులు సుఖపడేందుకు ఈ గోతిని తయారు చేశారు' అని అన్నారు.
తత్ర సౌఖ్యం యదా జాతం తదా పాపాత్తు కిం భయమ్ । ఉచ్ఛిన్నా వేదమర్యాదా పరమేశకృతా కథమ్
అక్కడ ఆనందం కలిగినప్పుడు, పాపం వల్ల భయం ఏముంటుంది? పరమేశ్వరుడు ఏర్పాటు చేసిన వేదమర్యాదలు ఎలా పోయిపోతాయి?
భగవాన్ స్వస్య సంకల్పం వితథం కృతవాన్కథమ్ । ఆశ్చర్యమేతదాశ్చర్యమేతదిత్యేవ భాషిణః
భగవంతుడు తన సంకల్పాన్ని వృథా చేసేవాడు ఎలా అవుతాడు? 'ఇది ఎంత ఆశ్చర్యం! ఇది ఎంత ఆశ్చర్యం!' అని వారు పదే పదే అన్నారు.
తటస్థా అభవన్సర్వే న విదుస్తత్ర కారణమ్ । ఏతస్మిన్నన్తరే శౌరిః సమ్మన్త్ర్య విబుధాదిభిః
అందరూ పక్కన నిలబడి, అక్కడ జరిగినదానికి కారణం ఏమిటో తెలియకుండానే ఉన్నారు. ఇంతలో శౌరి దేవతలతో కలిసి ఆలోచించి,
యయౌ కైశ్చిత్సురగణైః సహితః శఙ్కరాలయమ్ । పార్వత్యా సహితం దేవం కోటికన్దర్పసున్దరమ్
కొంతమంది దేవతలతో కలిసి శంకరుని ఆలయానికి వెళ్లాడు. అక్కడ పార్వతితో కూడి కోటి మన్మథులకన్నా అందంగా ఉన్న దేవుడిని చూశాడు.
రమణీయతమాఙ్గం తం లావణ్యఖనిమద్భుతమ్ । సదా షోడశవర్షీయం నానాలఙ్కారభూషితమ్
ఆయన రూపం అద్భుతంగా, అత్యంత అందంగా, అందాల ఖనిగా, ఎప్పుడూ పదహారు ఏళ్ల వయస్సులో ఉండి, వివిధ అలంకారాలతో అలంకరించబడి కనిపించింది.
నానాగణైః పరివృతం లాలయన్తం పరాం శివామ్ । దదర్శ చన్ద్రమౌలిం స చతుర్వేదం ననామ హ
వివిధ గణాలతో చుట్టుముట్టబడి, పరమశివను ఆదరంగా చూసుకుంటూ, చంద్రకళను మస్తకంపై ధరించిన ఆ దేవుణ్ణి, నాలుగు వేదాలకు అధిపతిని నమస్కరించాడు.
వృత్తాన్తం కథయామాస చమత్కృతమతిస్ఫుటమ్ । ఏతస్య కారణం దేవ న జానీమః కథఞ్చన
ఆయన జరిగిన అద్భుతమైన సంగతిని స్పష్టంగా వివరించాడు: 'ప్రభూ! దీనికి కారణం మేము ఏమీ తెలుసుకోలేకపోయాము' అని చెప్పాడు.
వద తత్కారణం దేవ సర్వజ్ఞోఽసి యతః ప్రభో । విష్ణువాక్యం తదా శ్రుత్వా ప్రసన్నముఖపఙ్కజః
'ప్రభూ! మీరు అన్నీ తెలిసినవారు కాబట్టి, దీనికి కారణం చెప్పండి' అని విష్ణువు అడిగాడు. విష్ణువు మాటలు విని, ఆయన ముఖం ఆనందంగా వికసించింది.
ఉవాచ మధురం వాక్యం మేఘగమ్భీరయా గిరా । శృణు విష్ణో తన్నిమిత్తం నాశ్చర్యం త్వత్ర విద్యతే
ఆయన మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'విష్ణూ! దీనికి కారణం విను. ఇందులో ఆశ్చర్యపడాల్సింది ఏమీ లేదు.'
భస్మనో మహిమైవాయం భస్మనా కిం భవేన్న హి । కుమ్భీపాకం గతో ద్రష్టుం దుర్వాసాః శైవసమ్మతః
ఇది బస్మపు మహిమ. బస్మంతో సాధ్యం కానిది ఏముంది? శైవులందరి అభిమానం పొందిన దుర్వాసుడు కుంభీపాకాన్ని చూడటానికి వెళ్లాడు.
అవాఙ్ముఖో దదర్శాధస్తదా వాయువశాద్ధరే । భాలభస్మకణాస్తత్ర పతితా దైవయోగతః
అక్కడ, గాలి ప్రభావంతో కిందకి ముఖం తిప్పి చూసాడు. ఆ సమయంలో దేవకృపతో ఆయన నుదుటి బస్మకణాలు అక్కడ పడిపోయాయి.
తేన జాతమిదం సర్వం భస్మనో మహిమా త్వయమ్ । ఇతః పరం తు తత్తీర్థం పితృలోకనివాసినామ్
అందువల్లే ఇది అంతా జరిగింది. ఇది బస్మపు గొప్పతనం. ఇకపై ఆ స్థలం పితృలోకవాసులందరికీ పవిత్రతీర్థంగా మారుతుంది.
భవిష్యతి న సన్దేహో యత్ర స్నాత్వా సుఖీ భవేత్ । పితృతీర్థం తు తన్నామ్నాప్యత ఊర్ధ్వం భవిష్యతి
ఎవరైనా అక్కడ స్నానం చేస్తే సందేహం లేకుండా సుఖంగా ఉంటారు. ఇకపై అది 'పితృతీర్థం' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.