కణ్ఠే చ ధారణాత్కణ్ఠభోగాదికృతపాతకమ్ । బాహ్వోర్బాహుకృతం పాపం వక్షసా మనసా కృతమ్
మెడలో ధరించడంవల్ల గొంతుతో చేసిన పాపాలు పోతాయి. చేతులపై వేసుకుంటే చేతులతో చేసిన పాపాలు పోతాయి. ఛాతీపై వేసుకుంటే మనసుతో చేసిన పాపాలు పోతాయి.
నాభ్యాం శిశ్నకృతం పాపం గుదే గుదకృతం హరేత్ । పార్శ్వయోర్ధారణాద్బ్రహ్మన్ పరస్త్ర్యాలిఙ్గనాదికమ్
నాభిపై వేసుకుంటే జననాంగాలతో చేసిన పాపాలు పోతాయి. గుదంపై వేసుకుంటే అక్కడ చేసిన పాపాలు పోతాయి. ప్రక్కలపై వేసుకుంటే పరస్త్రీని ఆలింగనం చేయడం వంటి పాపాలు పోతాయి.
తద్భస్మధారణం శస్తం సర్వత్రైవ త్రిలిఙ్గకమ్ । బ్రహ్మవిష్ణుమహేశానాం త్రయ్యగ్నీనాం చ ధారణమ్
ఈ బస్మాన్ని మూడు గీతలుగా ఎక్కడైనా ధరించడం శ్రేష్ఠమైనది. ఇది బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు, మూడు అగ్నుల గుర్తు కూడా.
గుణలోకత్రయాణాం చ ధారణం తేన వై కృతమ్ । భస్మచ్ఛన్నో ద్విజో విద్వాన్మహాపాతకసమ్భవైః
దీనివల్ల మూడు గుణాలు, మూడు లోకాలను కూడా ధరించినట్లు అవుతుంది. బస్మంతో కప్పబడిన విద్యావంతుడు బ్రాహ్మణుడు మహాపాతకాల వల్ల కలిగిన దోషాల నుంచి వెంటనే విముక్తి పొందుతాడు.
దోషైర్వియుజ్యతే సద్యో ముచ్యతే చ న సంశయః । భస్మనిష్ఠస్య దహ్యన్తే దోషా భస్మాగ్నిసఙ్గమాత్
అతడు వెంటనే దోషాల నుంచి విడిపోతాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. బస్మాన్ని భక్తిగా ధరించే వారి దోషాలు బస్మం అగ్నితో కలిసినప్పుడు కాలిపోతాయి.
భస్మస్నానవిశుద్ధాత్మా ఆత్మనిష్ఠ ఇతి స్మృతః । భస్మనా దిగ్ధసర్వాఙ్గో భస్మదీప్తత్రిపుణ్డ్రకః
బస్మంతో స్నానం చేసినవారి మనస్సు పవిత్రమవుతుంది, వారు ఆత్మనిష్ఠుడిగా పరిగణించబడతారు. బస్మంతో శరీరమంతా పూసుకుని, ప్రకాశించే మూడు గీతలు వేసుకున్నవాడు.
భస్మశాయీ చ పురుషో భస్మనిష్ఠ ఇతి స్మృతః । భూతప్రేతపిశాచాద్యా రోగాశ్చాతీవ దుఃసహాః
బస్మంపై పడుకునే వ్యక్తిని బస్మనిష్ఠుడిగా అంటారు. భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, ఇంకా తట్టుకోలేని వ్యాధులు.
భస్మనిష్ఠస్య సాన్నిధ్యాద్విద్రవన్తి న సంశయః । భాసనాద్భసితం ప్రోక్తం భస్మ కల్మషభక్షణాత్
బస్మనిష్ఠుడి సమీపంలో ఉన్నప్పుడు అవి తప్పక పారిపోతాయి. బస్మం ప్రకాశించే గుణం వల్ల 'బస్మం' అని పిలుస్తారు, పాపాలను తినిపోతుంది కాబట్టి కూడా.
భూతిర్భూతికరీ పుంసాం రక్షా రక్షాకరీ పురా । త్రిపుణ్డ్రధారిణం దృష్ట్వా భూతప్రేతపురఃసరాః
బస్మాన్ని 'భూతి' అని పిలుస్తారు, అది మనుషులకు ఐశ్వర్యాన్ని ఇస్తుంది. ఇది పురాతన రక్షణ, రక్షణను ప్రసాదించేది. మూడు గీతలు వేసుకున్నవారిని చూసి భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాల నాయకులు కూడా—
భీతాః ప్రకమ్పితాః శీఘ్రం నశ్యన్త్యేవ న సంశయః । స్మరణాదేవ రుద్రస్య యథా పాపం ప్రణశ్యతి
భయంతో వణికిపోతారు, వెంటనే నశిస్తారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. రుద్రుని స్మరించడంవల్ల పాపం ఎలా పోతుందో అలాగే.
అప్యకార్యసహస్రాణి కృత్వా యః స్నాతి భస్మనా । తత్సర్వం దహతే భస్మ యథాగ్నిస్తేజసా వనమ్
వెయ్యి అనర్హమైన పనులు చేసినా, ఎవరైనా బస్మంతో స్నానం చేస్తే, ఆ బస్మం వాటిని అన్నింటిని కాల్చిపెడుతుంది, అగ్ని తన తేజంతో అడవిని కాల్చినట్లు.
కృత్వాపి చాతులం పాపం మృత్యుకాలేఽపి యో ద్విజః । భస్మస్నాయీ భవేత్కశ్చిత్క్షిప్రం పాపైః ప్రముచ్యతే
ఎంతటి పెద్ద పాపం చేసినా, మరణ సమయంలో అయినా బ్రాహ్మణుడు బస్మంతో స్నానం చేస్తే, అతడు పాపాల నుంచి త్వరగా విముక్తి పొందుతాడు.
భస్మస్నానాద్ధి శుద్ధాత్మా జితక్రోధో జితేన్ద్రియః । మత్సమీపం సమాగమ్య న స భూయోఽభివర్తతే
బస్మంతో స్నానం చేయడం వల్ల మనస్సు పవిత్రమవుతుంది, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించగలుగుతాడు. నా దగ్గరకు వచ్చి, మళ్లీ జన్మించడు.
వనస్పతిగతే సోమే భస్మోద్ధూలితవిగ్రహః । అర్చితం శఙ్కరం దృష్ట్వా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
వృక్షాలపై సోమం ఉన్నప్పుడు, బస్మంతో శరీరాన్ని పూసుకున్నవాడు శంకరుని దర్శించి పూజిస్తే, అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
ఆయుష్కామోఽథవా విద్వాన్భూతికామోఽథవా నరః । నిత్యం వై ధారయేద్భస్మ మోక్షకామీ చ వై ద్విజః
దీర్ఘాయువు కావాలన్నా, జ్ఞానం కోరుకున్నా, ఐశ్వర్యం ఆశించినా, మోక్షం కోరినా — ఎవరికైనా, ముఖ్యంగా ద్విజులకు, ప్రతిరోజూ పవిత్ర బస్మాన్ని ధరించడం తప్పనిసరి.
త్రిపుణ్డ్రం పరమం పుణ్యం బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకమ్ । యే ఘోరా రాక్షసాః ప్రేతా యే చాన్యే క్షుద్రజన్తవః
మూడు గీతలతో వేసే త్రిపుండ్రం అత్యంత పవిత్రమైనది; అది బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల స్వరూపంగా ఉంటుంది. దానిని చూసి భయంకరమైన రాక్షసులు, ప్రేతాత్మలు, ఇంకా ఇతర చిన్న జంతువులు కూడా—
త్రిపుణ్డ్రధారణం దృష్ట్వా పలాయన్తే న సంశయః । కృత్వా శౌచాదికం కర్మ స్నాత్వా తు విమలే జలే
త్రిపుండ్రాన్ని ఎవరు ధరించారో చూసిన వెంటనే అవి తప్పించుకుంటాయి, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. శౌచాదిక కర్మలు చేసి, నిర్మలమైన నీటిలో స్నానం చేసిన తర్వాత—
భస్మనోద్ధూలనం కార్యమాపాదతలమస్తకమ్ । కేవలం వారుణం స్నానం దేహే బాహ్యమలాపహమ్
పాదాల నుండి తల వరకు బస్మాన్ని శరీరానికి పట్టాలి. కేవలం నీటితో చేసే వారుణ స్నానం శరీరానికి బయట మలినాన్ని మాత్రమే తొలగిస్తుంది.
విభూతిస్తానమనఘం బాహ్యాన్తరమలాపహమ్ । త్యక్త్వాపి వారుణం స్నానం తత్పరః స్యాన్న సంశయః
విభూతి నిష్కళంకమైనది, అది బయట, లోపల ఉండే మలినాలను పూర్తిగా తొలగిస్తుంది. వారుణ స్నానం చేయకపోయినా, దీనిలో నిబద్ధత కలిగి ఉన్నవారు ఎలాంటి సందేహం లేకుండా పవిత్రులవుతారు.
కృతమప్యకృతం సత్యం భస్మస్నానం వినా మునే । భస్మస్నానం శ్రుతిప్రోక్తమాగ్నేయం స్నానముచ్యతే
ఓ మునీశ్వరా! బస్మస్నానం లేకుండా చేసిన స్నానం నిజంగా జరిగినదిగా పరిగణించబడదు. వేదాలలో చెప్పబడిన బస్మస్నానమే అగ్నిస్నానం అని పిలవబడుతుంది.
అన్తర్బహిశ్చ సంశుద్ధం శివపూజాఫలం లభేత్ । యద్బాహ్యమలమాత్రస్య నాశకం స్తానమస్తి తత్
బయట, లోపల పూర్తిగా శుద్ధి చెందినవారు శివపూజ ఫలితాన్ని పొందుతారు. కేవలం బాహ్య మలినాన్ని తొలగించేందుకు మాత్రమే ఇతర మార్గాలు ఉన్నాయి.
తన్నాశయతి తీవ్రేణ ప్రాణిబాహ్యాన్తరం మలమ్ । కృత్వాపి కోటిశో నిత్యం వారుణం స్నానమాదరాత్
ఈ బస్మం ప్రాణుల బాహ్య, అంతర్మలాన్ని బలంగా నశింపజేస్తుంది. ఎంతసార్లు వారుణ స్నానం శ్రద్ధతో చేసినా—
న భవత్యేవ పూతాత్మా భస్మస్నానం వినా మునే । యద్భస్మస్నానమాహామ్యం తద్వేదో వేద తత్త్వతః
ఓ మునీశ్వరా! బస్మస్నానం లేకుండా ఎవ్వరూ నిజంగా పవిత్రులవ్వరు. బస్మస్నానాన్ని వేదాలు ఘనంగా పేర్కొంటున్నాయి, వేదమే దాని తాత్పర్యాన్ని బోధిస్తుంది.
యద్వా వేద మహాదేవః సర్వదేవశిఖామణిః । భస్మస్నానమకృత్వైవ యః కుర్యాత్కర్మ వైదికమ్
వేదమా, లేక దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన మహాదేవుడా చెప్పినదే అయినా, బస్మస్నానం చేయకుండా వేదకర్మలు చేసినవారు—
స తత్కర్మకలార్ధార్ధమపి నాప్నోతి వస్తుతః । యః కరిష్యతి యత్నేన భస్మస్నానం యథావిధి
వారు ఆ కర్మ ఫలితంలో ఎంత మాత్రం భాగాన్ని కూడా వాస్తవంగా పొందరు. కానీ నియమంగా, శ్రద్ధతో బస్మస్నానం చేసే వారు—
స ఏవైకః సర్వకర్మస్వధికారీ శ్రుతిశ్రుతః । పావనం పావనానాం చ భస్మస్నానం శ్రుతిశ్రుతమ్
అటువంటి వారు మాత్రమే అన్ని కర్మలకు అర్హులు అని వేదాలు చెబుతున్నాయి. బస్మస్నానం వేదాలలో చెప్పబడిన పవిత్రతలకు కూడా అధిపతి.
న కరిష్యతి యో మోహాత్స మహాపాతకీ భవేత్ । అనన్తైర్వారుణైః స్నానైర్యత్పుణ్యం ప్రాప్యతే ద్విజైః
దీనిని మర్చిపోయి చేయని వారు మహాపాతకులు అవుతారు. ద్విజులు ఎన్నిసార్లు వారుణ స్నానం చేసి సంపాదించే పుణ్యం ఉన్నా—
తతోఽనన్తగుణం పుణ్యం భస్మస్నానాదవాప్యతే । కాలత్రయేఽపి కర్తవ్యం భస్మస్నానం ప్రయత్నతః
దాని కంటే అనేక రెట్లు ఎక్కువ పుణ్యం బస్మస్నానం వల్ల లభిస్తుంది. మూడు కాలాల్లోనూ శ్రద్ధతో బస్మస్నానం తప్పక చేయాలి.
భస్మస్నానం స్మృతం శ్రౌతం తత్త్యాగీ పతితో భవేత్ । మూత్రాద్యుత్సర్జనాన్తే తు భస్మస్నానం ప్రయత్నతః
బస్మస్నానం వేదాలలో పేర్కొనబడింది, దాన్ని వదిలేసినవారు పతితులవుతారు. మూత్రాది విసర్జన తర్వాత కూడా శ్రద్ధగా బస్మస్నానం చేయాలి.
కర్తవ్యమన్యథా పూతా న భవిష్యన్తి మానవాః । విధివత్కృతశౌచోఽపి భస్మస్నానం వినా ద్విజః
ఇలా చేయకపోతే మనుషులు పవిత్రులవ్వరు. నియమంగా శౌచం చేసినా, ద్విజుడు బస్మస్నానం లేకుండా—