ప్రాసాదేన తు మన్త్రేణ గృహీత్వా గోమయం శుభమ్ । హృదయేన తు మన్త్రేణ పిణ్డీకృత్య తు గోమయమ్
భక్తి మంత్రంతో శుభమైన గోమయాన్ని తీసుకొని, హృదయ మంత్రంతో గోమయాన్ని బంతిలా చేయాలి.
రవిరశ్మిసుసన్తప్తం శుచౌ దేశే మనోహరే । తుషేణ వా బుసైర్వాపి ప్రాసాదేన తు నిక్షిపేత్
ఆ గోమయాన్ని సూర్యకిరణాలతో బాగా వేడెక్కినప్పుడు, శుభ్రమైన, ఆకర్షణీయమైన చోట, లేదా తుప్పతో, గడ్డి తోలితో, భక్తితో ఉంచాలి.
అరణ్యుద్భవమగ్నిం వా శ్రోత్రియాగారజం తు వా । తదగ్నౌ విన్యసేత్తం చ శివబీజేన మన్త్రతః
అరణ్యంలో కలిగిన అగ్ని లేదా శ్రోత్రియుని ఇంటి అగ్నిలో, శివ బీజ మంత్రాన్ని జపిస్తూ ఆ గోమయాన్ని ఉంచాలి.
గృహ్ణీయాదథ తత్రాగ్నికుణ్డాద్భస్మ విచక్షణః । నవపాత్రం సమాదాయ ప్రాసాదేన తు నిక్షిపేత్
తర్వాత, తెలివైనవాడు ఆ అగ్నికుండం నుండి బస్మాన్ని తీసుకొని, కొత్త పాత్రలో వేసి, భక్తితో అక్కడ ఉంచాలి.
కేతకీ పాటలీ తద్వదుశీరం చన్దనం తథా । నానాసుగన్ధిద్రవ్యాణి కాశ్మీరప్రభృతీని చ
ఆ పాత్రలో కేతకీ, పాటలీ, ఉశీర, గంధపు చెక్క, కాశ్మీరుతో పాటు వివిధ రకాల సువాసన ద్రవ్యాలను వేయాలి.
నిక్షిపేత్తత్ర పాత్రే తు సద్యోమన్త్రేణ శుద్ధధీః । జలస్నానం పురా కృత్వా భస్మస్నానమతః పరమ్
వాటిని సరైన మంత్రంతో, పవిత్రమైన మనస్సుతో పాత్రలో వేసి, ముందుగా నీటితో స్నానం చేసి, తర్వాత బస్మంతో స్నానం చేయాలి.
జలస్నానే త్వశక్తశ్చ భస్మస్నానం సమాచరేత్ । ప్రక్షాల్య పాదౌ హస్తౌ చ శిరశ్చేశానమన్త్రతః
నీటితో స్నానం చేయలేనివాడు బస్మంతో స్నానం చేయాలి. పాదాలు, చేతులు, తలలను ఈశాన మంత్రంతో కడగాలి.
సముద్ధూల్య తతః పశ్చాదాననం తత్పురుషేణ తు । అఘోరేణ తు హృదయం నాభిం వామేన తత్పరమ్
తర్వాత, బస్మాన్ని చల్లి, ముఖాన్ని తత్పురుష మంత్రంతో, హృదయాన్ని అఘోర మంత్రంతో, నాభిని ఎడమ చేతితో తగిలించాలి.
సద్యోమన్త్రేణ సర్వాఙ్గం సమూద్ధూల్య విచక్షణః । పూర్వవస్త్రం పరిత్యజ్య శుద్ధవస్త్రం పరిగ్రహేత్
సరైన మంత్రంతో, జ్ఞాని తన శరీరాన్ని బాగా శుభ్రం చేసుకుని, పాత వస్త్రాన్ని తీసేసి, కొత్తగా శుద్ధమైన వస్త్రాన్ని ధరించాలి.
ప్రక్షాల్య పాదౌ హస్తౌ చ పశ్చాదాచమనం చరేత్ । భస్మనోద్ధూలనాభావే త్రిపుణ్డ్రం తు విధీయతే
తర్వాత, చేతులు కాళ్లు కడిగి, ఆచమనం చేయాలి. బస్మం లేకపోతే, తిలకాన్ని వేసుకోవాలి.
మధ్యాహ్నాత్ప్రాగ్జలైర్యుక్తం పరతో జలవర్జితమ్ । తర్జన్యనామికామధ్యైస్త్రిపుణ్డ్రం చ సమాచరేత్
మధ్యాహ్నానికి ముందు తిలకాన్ని నీటితో వేయాలి; ఆ తర్వాత నీరు లేకుండా, మధ్యవేళి, రింగు వేళి, చూపుడు వేళితో వేయాలి.
మూర్ధ్ని చైవ లలాటే చ కర్ణే కణ్ఠే తథైవ చ । హృదయే చైవ బాహ్వోశ్చ న్యాసస్థానం హి చోచ్యతే
తలపై, నుదిటిపై, చెవులపై, మెడపై, హృదయంపై, భుజాలపై తిలకం వేయాల్సిన చోట్లుగా చెప్పబడింది.
పఞ్చాఙ్గులైర్న్యసేన్మూర్ధ్ని ప్రాసాదేన తు మన్త్రతః । త్ర్యఙ్గులైర్విన్యసేద్భాలే శిరోమన్త్రేణ దేశికః
ఐదు వేళ్లతో తలపై మంత్రంతో గురువు తిలకం వేయాలి; మూడు వేళ్లతో నుదిటిపై శిరోమంత్రంతో వేయాలి.
సద్యేన దక్షిణే కర్ణే వామదేవేన వామతః । అఘోరేణ తు కణ్ఠే చ మధ్యాఙ్గుల్యా స్పృశేద్బుధః
సద్యోజాత మంత్రంతో కుడి చెవికి, వామదేవ మంత్రంతో ఎడమ చెవికి, అఘోర మంత్రంతో మెడపై మధ్యవేళితో తాకాలి.
హృదయం హృదయేనైవ త్రిభిరఙ్గులిభిః స్పృశేత్ । విన్యసేద్దక్షిణే బాహౌ శిఖామన్త్రేణ దేశికః
హృదయాన్ని హృదయ మంత్రంతో మూడు వేళ్లతో తాకాలి; కుడి భుజంపై శిఖామంత్రంతో గురువు తిలకం వేయాలి.
వామబాహౌ న్యసేద్ధీమాన్కవచేన త్రియఙ్గులైః । మధ్యేన సంస్పృశేన్నాభ్యామీశాన ఇతి మన్త్రతః
ఎడమ భుజంపై కవచ మంత్రంతో మూడు వేళ్లతో తిలకం వేయాలి; నాభిని మధ్యవేళితో తాకుతూ, ఈశాన మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
బ్రహ్మవిష్ణుమహేశానాస్తిస్రో రేఖా ఇతి స్మృతాః । ఆద్యో బ్రహ్మా తతో విష్ణుస్తదూర్ధ్వం తు మహేశ్వరః
ఈ మూడు రేఖలు బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుని సూచిస్తాయని చెబుతారు; మొదట బ్రహ్మ, తరువాత విష్ణువు, పైగా మహేశ్వరుడు ఉంటారు.
ఏకాఙ్గులేన న్యస్తం యదీశ్వరస్తత్ర దేవతా । శిరోమధ్యే త్వయం బ్రహ్మా ఈశ్వరస్తు లలాటకే
ఒక వేళితో వేసిన చోట ఈశ్వరుడు దేవతగా ఉంటాడు; తల మధ్యలో బ్రహ్మ, నుదిటిపై ఈశ్వరుడు ఉంటారు.
కర్ణయోరశ్వినౌ దేవౌ గణేశస్తు గలే తథా । క్షత్రియశ్చ తథా వైశ్యః శూద్రశ్చోద్ధూలనం త్యజేత్
చెవుల దగ్గర అశ్వినీ దేవతలు, గొంతులో గణేశుడు ఉంటారు; క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రులు బస్మాన్ని వేయకూడదు.
సర్వేషామన్త్యజాతీనాం మన్త్రేణ రహితం భవేత్ । (అదీక్షితం మనుష్యాణామపి మన్త్రం వినా భవేత్)
అంత్యజాతులకు మంత్రం లేకుండా చేయాలి; దీక్ష లేని వారికి కూడా మంత్రం లేకుండానే చేయాలి.
భస్మధారణమాహామ్యవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ దేవర్షే శృణు తత్సర్వం భస్మోద్ధూలనజం ఫలమ్ । సరహస్యవిధానం చ సర్వకామఫలప్రదమ్
బస్మాన్ని ధరించడంవల్ల కలిగే ఫలితాలను, రహస్య విధానాన్ని, అన్ని కోరికలను తీర్చే విధానాన్ని విను, దేవర్షీ! అని శ్రీనారాయణుడు చెప్పారు.
కపిలాయాః శకృత్స్వచ్ఛం గృహీత్వా గగనేఽపతత్ । న క్లిన్నం నాపి కఠినం న దుర్గన్ధం న చోషితమ్
కపిలా ఆవు శుద్ధమైన పేడను, అది ఆకాశం నుంచి పడినదాన్ని తీసుకోవాలి; అది తడి కాకూడదు, గట్టిగా ఉండకూడదు, దుర్వాసన లేకూడదు, పొడి కాకూడదు.
ఉపర్యధః పరిత్యజ్య గహ్ణీయాత్పతితం యది । పిణ్డీకృత్య శివాగ్న్యాదౌ తత్క్షిపేన్మూలమన్త్రితమ్
పైన, కింద భాగాలను వదిలేసి మధ్య భాగాన్ని తీసుకుని, దాన్ని గుండ్రంగా చేసి, మూలమంత్రం పలుకుతూ శివాగ్ని లో వేసాలి.
ఆదాయ వాససాఽఽచ్ఛాద్య భస్మాధానే వినిక్షిపేత్ । సుకృతే సుదృఢే శుద్ధే క్షాలితే ప్రోక్షితే శుభే
దాన్ని తీసుకుని, వస్త్రంతో కప్పి, బాగా తయారైన, బలమైన, శుద్ధమైన, కడిగిన, పవిత్రమైన బస్మపు పాత్రలో ఉంచాలి.
విన్యస్య మన్త్రీ మన్త్రేణ పాత్రే భస్మ వినిక్షిపేత్ । తైజసం దారవం చాథ మృణ్మయం చైలమేవ చ
మంత్రజ్ఞుడు మంత్రంతో బస్మాన్ని పాత్రలో పెట్టాలి; అది లోహపు, కలపపు, మట్టిపాత్ర, లేదా బట్టపాత్ర అయినా పరవాలేదు.
అన్యద్వా శోభనం శుద్ధం భస్మాధారం ప్రకల్పయేత్ । క్షౌమే చైవాతిశుద్ధే వా ధనవద్భస్మ నిక్షిపేత్
లేదా ఇంకొక అందమైన, శుద్ధమైన బస్మపు పాత్రను సిద్ధం చేయాలి; చాలా శుద్ధమైన క్షౌమ వస్త్రంలో కూడా బస్మాన్ని ఉంచాలి.
ప్రస్థితో భస్మ గృహ్ణీయాత్స్వయం చానుచరోఽపి వా । న చాయుక్తకరే దద్యాన్న చాశుచితలే క్షిపేత్
ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యేటప్పుడు, తానే బస్మాన్ని తీసుకోవాలి లేదా సేవకుడు కూడా తీసికొచ్చి ఇవ్వవచ్చు. కానీ చేతులు శుభ్రంగా లేని వారు ఇవ్వకూడదు, అలాగే అపవిత్రమైన ప్రదేశంలో పెట్టకూడదు.
న సంస్పృశేత్తు నీచాఙ్గైర్న క్షిపేన్న చ లఙ్ఘయేత్ । తస్మాద్భసితమాదాయ వినియుఞ్జీత మన్త్రితమ్
అశుద్ధమైన అవయవాలతో దాన్ని తాకకూడదు, ఎక్కడైనా పారేయకూడదు, దాని మీద అడుగు పెట్టకూడదు. అందుకే, బస్మాన్ని తీసుకుని, మంత్రంతో శ్రద్ధగా ధరించాలి.
విభూతిధారణవిధిః స్మృతిప్రోక్తో మయేరితః । యదీయాచరణేనైవ శివతుల్యో న సంశయః
బస్మాన్ని ధరించే విధానం, స్మృతుల్లో చెప్పినదాన్ని నేను వివరించాను. దీన్ని ఆచరించినవాడు శివునితో సమానుడవుతాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
శైవైః సమ్పాదితం భస్మ వైదికైః శివసన్నిధౌ । భక్త్యా పరమయా గ్రాహ్యం ప్రార్థయిత్వా తు పూజయేత్
శైవులు లేదా వేదమార్గాన్ని అనుసరించే వారు శివుని సన్నిధిలో తయారుచేసిన బస్మాన్ని, అత్యంత భక్తితో స్వీకరించాలి. ముందుగా అభ్యర్థించి, ఆ బస్మాన్ని పూజించాలి.