జయ సర్వామరస్తవ్య గుణరాశే మహామునే । వరిష్ఠాయ చ పూజ్యాయ సస్త్రీకాయ నమోఽస్తు తే
అమరులు అందరూ స్తుతించే మహర్షీ, సద్గుణాల నిధీ, అత్యంత గొప్పవాడా, పూజ్యుడా, భార్యతో కూడినవాడా, నీకు జయము, నమస్కారం.
ప్రసాదః క్రియతాం స్వామిన్ వయం త్వాం శరణం గతాః । దుస్తరాచ్ఛైలజాద్దుఃఖాత్పీడితాః పరమద్యుతే
స్వామీ, మాకు అనుగ్రహం చూపించు. మేము నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము. శైలజ కుమార్తె వల్ల కలిగిన భయంకరమైన బాధలు మమ్మల్ని బాధిస్తున్నాయి, పరమదీప్తిమంతుడా.
ఇత్యేవం సంస్తుతోఽగస్త్యో మునిః పరమధార్మికః । ప్రాహ ప్రసన్నయా వాచా విహసన్ ద్విజసత్తమః
ఇలా స్తుతించబడిన అగస్త్య మహర్షి, ధర్మపరాయణుడు, సంతోషంగా చిరునవ్వుతో, మృదువుగా మాట్లాడాడు.
మునిరువాచ భవన్తః పరమశ్రేష్ఠా దేవాస్త్రిభువనేశ్వరాః । లోకపాలా మహాత్మానో నిగ్రహానుగ్రహక్షమాః
మహర్షి ఇలా అన్నాడు: మీరు పరమశ్రేష్ఠులైన దేవతలు, మూడు లోకాల పాలకులు, లోకపాలకులు, మహాత్ములు, శిక్షించడానికీ, అనుగ్రహించడానికీ సమర్థులు.
యోఽమరావత్యధీశానః కులిశం యస్య చాయుధమ్ । సిద్ధ్యష్టకం చ యద్ద్వారి స శక్రో మరుతాం పతిః
అమరావతికి అధిపతిగా ఉండే వాడి చేతిలో వజ్రాయుధం ఉంది. అతని ద్వారంలో ఎనిమిది సిద్ధులు ఉంటారు. అతనే శక్రుడు, మరుత్ల అధిపతి.
వైశ్వానరః కృశానుర్హి హవ్యకవ్యవహోఽనిశమ్ । ముఖం సర్వామరాణాం హి సోఽగ్నిః కిం తస్య దుష్కరమ్
వైశ్వానరుడైన అగ్ని దేవుడు ఎల్లప్పుడూ దేవతలకు, పితృదేవతలకు హవిస్సులు చేర్చుతాడు. అతనే అమరులందరి నోరు. అతనికి అసాధ్యమైనది ఏముంది?
రక్షోగణాధిపో భీమః సర్వేషాం కర్మసాక్షికః । దణ్డవ్యగ్రకరో దేవః కిం తస్యాసుకరం సురాః
రాక్షస గణాధిపతిగా భయంకరుడైన యముడు, అందరి కర్మలకు సాక్షిగా, దండాన్ని ధరించే దేవుడు. దేవతలారా, అతనికి అసాధ్యమైనది ఏముంది?
తథాపి యది దేవేశాః కార్యం మచ్ఛక్తిసిద్ధిభృత్ । అస్తి చేదుచ్యతాం దేవాః కరిష్యామి న సంశయః
అయినా దేవేంద్రులారా, నా శక్తితో చేయవలసిన పని ఏదైనా ఉంటే చెప్పండి. నేను నిస్సందేహంగా చేస్తాను.
ఏవం మునివరేణోక్తం నిశమ్య విబుధర్షభాః । ప్రతీతాః ప్రణయోద్విగ్నాః కార్యం నిజగదుర్నిజమ్
మహర్షి ఇలా చెప్పిన మాటలు విని, దేవతలలో శ్రేష్ఠులు ధైర్యం పొందారు. ప్రేమతో కలవరపడి, తమ తమ అవసరాన్ని చెప్పారు.
మహర్షే విన్ధ్యగిరిణా నిరుద్ధోఽర్కవినిర్గమః । త్రైలోక్యం తేన సంవిష్టం హాహాభూతమచేతనమ్
మహర్షీ, వింధ్యగిరి కారణంగా సూర్యుడు ప్రయాణించలేకపోతున్నాడు. అందువల్ల మూడు లోకాలు చీకటిలో మునిగి, చైతన్యం లేకుండా పోయాయి.
తద్వృద్ధిం స్తమ్భయ మునే నిజయా తపసః శ్రియా । భవతస్తేజసాగస్త్య నూనం నమ్రో భవిష్యతి । ఏతదేవాస్మదీయం చ కార్యం కర్తవ్యమస్తి హి
ఓ మునీంద్రా! నీ తపస్సు మహిమతో ఆ పర్వతం పెరుగుదలను ఆపు. నీ తేజస్సుతో ఆగస్త్యుడు, అది తప్పక వినయంగా మారుతుంది. ఇదే మనకు చేయవలసిన పని.
విన్ధ్యవృద్ధ్యవరోధవర్ణనమ్ సూత ఉవాచ ఇతి వాక్యం సమాకర్ణ్య విబుధానాం ద్విజోత్తమః । కరిష్యే కార్యమేతద్వః ప్రత్యువాచ తతో మునిః
వింధ్య పర్వతం పెరుగుదల ఆపబడిన కథ
అఙ్గీకృతే తదా కార్యే మునినా కుమ్భజన్మనా । దేవాః ప్రముదితాః సర్వే బభూబుర్ద్విజసత్తమాః
ఆ ముని, కుంభంలో జన్మించినవాడు, ఆ పని అంగీకరించగానే, అందరు దేవతలు ఎంతో ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.
తే దేవాః స్వాని ధిష్ణ్యాని భేజిరే మునివాక్యతః । పత్నీం మునివరః శ్రీమానువాచ నృపకన్యకామ్
ఆ దేవతలు మునివాక్యాన్ని పాటించి తమ తమ లోకాలకు వెళ్ళిపోయారు. ఆ మహర్షి, మహిమాన్వితుడైనవాడు, తన భార్య అయిన రాజకుమారిని ఉద్దేశించి పలికాడు.
అయే నృపసుతే ప్రాప్తో విఘ్నోఽనర్థస్య కారకః । భానుమార్గనిరోధేన కృతో విన్ధ్యమహీభృతా
ఓ రాజకుమారీ! ఒక విఘ్నం వచ్చింది, అది అనర్థానికి కారణమైంది. భానుమార్గాన్ని అడ్డగించిన వింధ్య పర్వతమే ఈ ఆటంకాన్ని కలిగించింది.
ఆజ్ఞాతం కారణం తచ్చ స్మృతం వాక్యం పురాతనమ్ । కాశీముద్దిశ్య యద్గీతం మునిభిస్తత్త్వదర్శిభిః
దీనికి కారణం తెలిసింది. పురాతన వాక్యం కూడా గుర్తుకు వచ్చింది. అది తత్వాన్ని గ్రహించిన మునులు కాశీ గురించి పలికిన మాట.
అవిముక్తం న మోక్తవ్యం సర్వథైవ ముముక్షుభిః । కిన్తు విఘ్నా భవిష్యన్తి కాశ్యాం నివసతాం సతామ్
'అవిముక్తం'ను ముక్తిని కోరేవారు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ విడిచిపెట్టకూడదు. అయినా, కాశీలో నివసించే సజ్జనులకు విఘ్నాలు కలుగుతాయి.
సోఽన్తరాయో మయా ప్రాప్తః కాశ్యాం నివసతా ప్రియే । ఇత్యేవముక్త్వా భార్యాం తాం మునిః పరమతాపనః
ప్రియమైనవాడా! కాశీలో నివసిస్తూ నాకు ఇలాంటి విఘ్నం ఎదురైంది. అని తన భార్యతో ఆ మహాతపస్వి ముని చెప్పాడు.
మణికర్ణ్యాం సమాప్లుత్య దృష్ట్వా విశ్వేశ్వరం విభుమ్ । దణ్డపాణిం సమభ్యర్చ్య కాలరాజం సమాగతః
మణికర్ణికలో స్నానం చేసి, విశ్వేశ్వరుడిని దర్శించి, దండపాణిని పూజించి, ఆ తరువాత కాలరాజును సమీపించాడు.
కాలరాజ మహాబాహో భక్తానాం భయహారక । కథం దూరయసే పుర్యాః కాశీపుర్యాస్త్వమీశ్వరః
ఓ కాలరాజా! మహాబాహువుతో, భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేవాడా! నీవు కాశీ నగరానికి దూరంగా ఎందుకు ఉంటున్నావు, ఓ ప్రభూ?
త్వం కాశీవాసవిఘ్నానాం నాశకో భక్తరక్షకః । మాం కిం దూరయసే స్వామిన్ భక్తార్తివినివారక
నీవు కాశీలో నివసించేవారికి విఘ్నాలను తొలగించేవాడవు, భక్తులను రక్షించేవాడవు. ప్రభూ! భక్తుల బాధను తొలగించేవాడవు, నీవు నన్ను ఎందుకు దూరం చేస్తున్నావు?
పరాపవాదో నోక్తో మే న పైశున్యం న చానృతమ్ । కేన కర్మవిపాకేన కాశ్యా దూరం కరోషి మామ్
నేను ఎప్పుడూ ఇతరులపై అపవాదం పలకలేదు, అసత్యం చెప్పలేదు, దుర్మార్గపు మాటలు మాట్లాడలేదు. అయినా, ఏ పుణ్యఫలితంతో నీవు నన్ను కాశీకి దూరం చేస్తున్నావు?
ఏవం ప్రార్థ్య చ తం కాలనాథం కుమ్భోద్భవో మునిః । జగామ సాక్షివిఘ్నేశం సర్వవిఘ్ననివారణమ్
అలా కాలనాథుని ప్రార్థించి, కుంభంలో జన్మించిన ఆ ముని, అన్ని విఘ్నాలను తొలగించే సాక్షివిఘ్నేశుని దర్శించడానికి వెళ్లాడు.
తం దృష్ట్వాభ్యర్చ్య సమ్ప్రార్థ్య తతః పుర్యా వినిర్గతః । లోపాముద్రాపతిః శ్రీమానగస్త్యో దక్షిణాం దిశమ్
ఆయనను దర్శించి, పూజించి, ప్రార్థించి, లోపాముద్రాపతి అయిన మహిమాన్వితుడు అగస్త్యుడు నగరాన్ని విడిచి దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించాడు.
కాశీవిరహసన్తప్తో మహాభాగ్యనిధిర్మునిః । సంస్మృత్యానుక్షణం కాశీం జగామ సహ భార్యయా
కాశీ విడిపోవడం వల్ల బాధపడుతూ, ఆ మహాభాగ్యశాలి ముని తన భార్యతో కలిసి ప్రయాణిస్తూ ఎప్పుడూ కాశీని మనసులో జపించేవాడు.
తపోయానమివారుహ్య నిమిషార్ధేన వై మునిః । అగ్రే దదర్శ తం విన్ధ్యం రుద్ధామ్బరమథోన్నతమ్
తపస్సు బలంతో ప్రయాణించి, క్షణార్ధంలోనే ఆ ముని ముందుగా ఆకాశాన్ని ఆపేసిన, ఎత్తుగా ఉన్న వింధ్య పర్వతాన్ని చూశాడు.
చకమ్పే చాచలస్తూర్ణం దృష్ట్వైవాగ్రే స్థితం మునిమ్ । గిరిః ఖర్వతరో భూత్వా వివక్షురవనీమివ
ముని తన ముందుగా నిలబడి ఉన్నాడని చూసి ఆ పర్వతం వెంటనే వణికిపోయింది. భూమిని తాకాలనేలా తక్కువగా మారిపోయింది.
దణ్డవత్పతితో భూమౌ సాష్టాఙ్గం భక్తిభావితః । తం దృష్ట్వా నమ్రశిఖరం విన్ధ్యం నామ మహాగిరిమ్
దేవotionతో సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తూ, ఆ వింధ్య మహాగిరి భూమిపై పడి, తల వంచి మునిని నమస్కరించింది.
ప్రసన్నవదనోఽగస్త్యో మునిర్విన్ధ్యమథాబ్రవీత్ । వత్సైవం తిష్ఠ తావత్త్వం యావదాగమ్యతే మయా
ఆగస్త్యుడు ఆనందంగా ముఖం పెట్టి వింధ్య పర్వతాన్ని చూచి, "బిడ్డా! నేను తిరిగి వచ్చేవరకు నీవు ఇక్కడే అలాగే ఉండిపో" అని అన్నాడు.
అశక్తోఽహం గణ్డశైలారోహణే తవ పుత్రక । ఏవముక్త్వా మునిర్యామ్యదిశం ప్రతి గమోత్సుకః
"నీ పర్వతాన్ని ఎక్కడం నాకు సాధ్యం కాదు, కుమారా!" అని చెప్పి, ఆ ముని దక్షిణ దిశగా వెళ్లడానికి ఉత్సాహంగా బయలుదేరాడు.