ప్రాతరుత్థాయ యః కుర్యాద్విణ్మూత్రం ద్విజసత్తమః । నైర్ఋత్యామిషువిక్షేపమతీత్యాభ్యధికం భువః
ప్రతిభావంతుడైన ద్విజుడు ఉదయం లేచి, దక్షిణాపశ్చిమ దిశను చూస్తూ, బాణాల దిశను దాటి, భూమిని మించకుండా మలమూత్ర విసర్జన చేయాలి.
విణ్మూత్రేఽపి చ కర్ణస్థ ఆశ్రమే ప్రథమే ద్విజః । నివీతం పృష్ఠతః కుర్యాద్వానప్రస్థగృహస్థయోః
మలమూత్ర విసర్జన సమయంలో మొదటి ఆశ్రమంలో ఉన్నవాడు యజ్ఞోపవీతాన్ని కుడి చెవిలో పెట్టుకోవాలి; వానప్రస్థుడు, గృహస్థుడు వెనుకవైపు వేసుకోవాలి.
కృత్వా యజ్ఞోపవీతం తు పృష్ఠతః కణ్ఠలమ్బితమ్ । విణ్మూత్రం తు గృహీ కుర్యాత్కర్ణస్థం ప్రథమాశ్రమీ
యజ్ఞోపవీతాన్ని మెడ వెనుకవైపు వేసి, అది మెడపై వేలాడేలా గృహస్థుడు మలమూత్ర విసర్జన చేయాలి; బ్రహ్మచారి అయితే కుడి చెవిలో పెట్టుకోవాలి.
అన్తర్ధాయ తృణైర్భూమిం శిరః ప్రావృత్య వాససా । వాచం నియమ్య యత్నేన ష్ఠీవనశ్వాసవర్జితః
భూమిని దర్భతో కప్పి, తలను వస్త్రంతో మూసుకుని, మాటను నియంత్రించి, ఉమ్మడం, గట్టిగా ఊపిరి పీల్చడం లేకుండా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
న ఫాలకృష్టే న జలే న చితాయాం న పర్వతే । జీర్ణదేవాలయే కుర్యాన్న వల్మీకే న శాద్వలే
కట్టిన పొలం మీద, నీటిలో, చితిపై, కొండపై, పాడైన దేవాలయంలో, పుట్టపై, పచ్చికపై మలమూత్ర విసర్జన చేయకూడదు.
న ససత్త్వేషు గర్తేషు న గచ్ఛన్న పథి స్థితః । సన్ధ్యయోరుభయోర్జప్యే భోజనే దన్తధావనే
జీవులు ఉన్న గుంటల్లో, నడుస్తూ లేదా మార్గంలో నిలబడి, సంధ్యాకాలాల్లో, జపం చేస్తూ, భోజనం చేస్తూ, లేదా పళ్లను తోముతూ మలమూత్ర విసర్జన చేయకూడదు.
పితృకార్యే చ దైవే చ తథా మూత్రపురీషయోః । ఉత్సాహే మైథునే వాపి తథా వై గురుసన్నిధౌ
పితృకార్యాల్లో, దేవతారాధనలో, అలాగే మలమూత్ర విసర్జన సమయంలో, కామాసక్తిలో, గురువు సమక్షంలో కూడా చేయకూడదు.
యాగే దానే బ్రహ్మయజ్ఞే ద్విజో మౌనం సమాచరేత్ । దేవతా ఋషయః సర్వే పిశాచోరగరాక్షసాః
యాగంలో, దానంలో, బ్రహ్మయజ్ఞంలో ద్విజుడు మౌనంగా ఉండాలి; అందులో దేవతలు, ఋషులు, పిశాచులు, సర్పాలు, రాక్షసులు—
ఇతో గచ్ఛన్తు భూతాని బహిర్భూమిం కరోమ్యహమ్ । ఇతి సమ్ప్రార్థ్య పశ్చాత్తు కుర్యాచ్ఛౌచం యథావిధి
ఇక్కడ ఉన్న భూతాలు బయటకు పోవాలి, నేను భూమిని అపవిత్రం చేయబోతున్నాను అని ప్రార్థించి, తరువాత విధిగా శౌచాచరణ చేయాలి.
వాయ్వగ్నీ విప్రమాదిత్యమాపః పశ్యంస్తథైవ గాః । న కదాచన కుర్వీత విణ్మూత్రస్య విసర్జనమ్
గాలి, అగ్ని, పండితుడు, సూర్యుడు, నీరు, ఆవు కనిపిస్తుండగా ఎప్పుడూ మలమూత్ర విసర్జన చేయకూడదు.
ఉదఙ్ముఖో దివా కుర్యాద్రాత్రౌ చేద్దక్షిణాముఖః । తత ఆచ్ఛాద్య విణ్మూత్రం లోష్ఠపర్ణతృణాదిభిః
పగలు ఉత్తర దిశగా, రాత్రి దక్షిణ దిశగా చూసి, తరువాత మలమూత్రాన్ని మట్టి, ఆకులు, గడ్డి లేదా ఇలాంటి వాటితో కప్పాలి.
గృహీతలిఙ్గ ఉత్థాయ స గచ్ఛేద్వారిసన్నిధౌ । పాత్రే జలం గహీత్వా తు గచ్ఛేదన్యత్ర చైవ హి
శరీరాన్ని శుభ్రపరచుకుని లేచి, నీటి దగ్గరకు వెళ్లి, పాత్రలో నీరు తీసుకుని, తరువాత మరెక్కడికైనా వెళ్లాలి.
గృహీత్వా మృత్తికాం కూలాచ్ఛ్వేతాం బ్రాహ్మణసత్తమః । రక్తాం పీతాం తథా కృష్ణాం గృహ్ణీయుశ్చాన్యవర్ణకాః
నది ఒడ్డున తెల్లటి మట్టిని, లేదా ఎరుపు, పసుపు, నలుపు, లేదా మరే ఇతర రంగు మట్టినైనా తీసుకోవచ్చు, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.
అథవా యా యత్ర దేశే సైవ గ్రాహ్యా ద్విజోత్తమైః । అన్తర్జలాద్దేవగృహాద్వల్మీకాన్మూషకోత్కరాత్
లేదా ఆ ప్రదేశంలో ఏ మట్టి అందుబాటులో ఉందో అదే ద్విజులు తీసుకోవాలి; నీటిలోనుండి, దేవాలయం నుండి, పుట్ట నుండి, ఎలుక గూడు నుండి అయినా సరే.
కృతశౌచావశిష్టాచ్చ న గ్రాహ్యాః పఞ్చమృత్తికాః । మూత్రాత్తు ద్విగుణం శౌచే మైథునే త్రిగుణం స్మృతమ్
మునుపటి శౌచానికి మిగిలిన మట్టిని తీసుకోకూడదు; మూత్రానికి రెండింతలు, సంయోగానికి మూడింతలు మట్టి వాడాలి.
ఏకా లిఙ్గే కరే తిస్ర ఉభయోర్మృద్ద్వయం స్మృతమ్ । మూత్రశౌచం సమాఖ్యాతం శౌచే తద్ ద్విగుణం స్మృతమ్
ఒక అవయవానికి ఒక మట్టి ముద్ద, రెండు అవయవాలకు రెండు ముద్దలు; ఇది మూత్ర శౌచానికి, ఇతర శౌచాలకు రెండింతలు మట్టి వాడాలి.
విట్శౌచే లిఙ్గదేశే తు ప్రదద్యాన్మృత్తికాద్వయమ్ । పఞ్చాపానే దశైకస్మిన్నుభయోః సప్త మృత్తికాః
విసర్జన తర్వాత శుద్ధికై, లింగ భాగంలో రెండు మట్టి ముద్దలు ఉపయోగించాలి. మూత్ర విసర్జనకు ఒక వైపు ఐదు, మరో వైపు పది మట్టి ముద్దలు పెట్టాలి. రెండూ కలిపి చేస్తే ఏడుముద్దలు మట్టిని వాడాలి.
వామపాదం పురస్కృత్య పశ్చాద్దక్షిణమేవ చ । ప్రత్యేకం చ చతుర్వారం మృత్తికాం లేపయేత్సుధీః
ముందుగా ఎడమ కాలు, తరువాత కుడి కాలు ముందుకు పెట్టి, తెలివిగలవాడు ఒక్కొక్కటికి నాలుగుసార్లు మట్టిని పూతగా వేసుకోవాలి.
ఏవం శౌచం గృహస్థస్య ద్విగుణం బ్రహ్మచారిణః । త్రిగుణం వానప్రస్థస్య యతీనాం చ చతుర్గుణమ్
ఇలా గృహస్థునికి చెప్పిన శుద్ధి విధానం, బ్రహ్మచారికి రెండింతలు, వానప్రస్థునికి మూడింతలు, యతులకు నాలుగింతలు చేయాలి.
ఆర్ద్రామలకమానా తు మృత్తికా శౌచకర్మణి । ప్రత్యేకం తు సదా గ్రాహ్యా నాతో న్యూనా కదాచన
శుద్ధికై తీసుకునే మట్టి పరిమాణం, తడి నల్లికాయంత ఉండాలి. ప్రతి సారి ఇదే పరిమాణాన్ని తీసుకోవాలి, దాని కన్నా తక్కువగా ఎప్పుడూ తీసుకోకూడదు.
ఏతద్దివా స్యాద్విట్శౌచం తదర్ధం నిశి కీర్తితమ్ । ఆతురస్య తదర్ధం తు మార్గస్థస్య తదర్ధకమ్
ఈ శుద్ధి విధానం పగలు విసర్జనకు వర్తిస్తుంది. రాత్రి అయితే అర్ధం పరిమాణం, రోగులకు దాని అర్ధం, ప్రయాణంలో ఉన్నవారికి మళ్లీ దాని అర్ధం మాత్రమే చేయాలి.
స్త్రీశూద్రాణామశక్తానాం బాలానాం శౌచకర్మణి । యథా గన్ధక్షయః స్యాత్తు తథా కుర్యాదసంఖ్యకమ్
స్త్రీలు, శూద్రులు, శక్తిలేనివారు, పిల్లలు శుద్ధి చేసేటప్పుడు, వాసన పోయేంత వరకూ ఎంతసార్లైనా చేయాలి.
గన్ధలేపక్షయో యావత్తావచ్ఛౌచం విధీయతే । సర్వేషామేవ వర్ణానామిత్యాహ భగవాన్మనుః
వాసన పోయేంతవరకు శుద్ధి చేయాలని, అన్ని వర్ణాలవారికీ ఇదే నియమమని భగవాన్ మనువు చెప్పారు.
వామహస్తేన శౌచం తు కుర్యాద్వై దక్షిణేన న । నాభేరధో వామహస్తో నాభేరూర్ధ్వం తు దక్షిణః
శుద్ధి ఎడమ చేతితో చేయాలి, కుడిచేతితో కాదు. నాభికి కింద ఎడమచేతి, నాభికి పైన కుడిచేతి వాడాలి.
శౌచకర్మణి విజ్ఞేయో నాన్యథా ద్విజపుఙ్గవైః । జలపాత్రం న గృహ్ణీయాద్విణ్మూత్రోత్సర్జనే బుధః
శుద్ధి చేసే సమయంలో ఇదే విధంగా చేయాలని ద్విజులందరూ తెలుసుకోవాలి. మూత్ర విసర్జన లేదా విట్ విసర్జన సమయంలో నీళ్లు పోసే పాత్రను పట్టుకోకూడదు.
గృహ్ణీయాద్యది మోహేన ప్రాయశ్చిత్తం చరేత్తతః । మోహాద్వాప్యథవాఽఽలస్యాన్న కుర్యాచ్ఛౌచమాత్మనః
అజ్ఞానంతో పట్టుకుంటే ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి. అజ్ఞానం లేదా అలసత్వంతో తన శుద్ధిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
జలాహారస్త్రిరాత్రః స్యాత్తతో జాపాచ్చ శుధ్యతి । దేశకాలద్రవ్యశక్తిస్వోపపత్తీశ్చ సర్వశః
మూడు రాత్రులు నీళ్లు తాగకుండా ఉండాలి. తరువాత, దేశం, కాలం, ద్రవ్య సామర్థ్యం, తన శక్తిని బట్టి జపం చేసి శుద్ధి పొందాలి.
జ్ఞాత్వా శౌచం ప్రకర్తవ్యమాలస్యం నాత్ర ధారయేత్ । పురీషోత్సర్జనే కుర్యాద్ గణ్డూషాన్ద్వాదశైవ తు
ఇది తెలుసుకుని శుద్ధి తప్పక చేయాలి, ఇక్కడ అలసత్వం ఉండకూడదు. విసర్జన తర్వాత పన్నెండు సార్లు నోరు కడగాలి.
చతురో మూత్రవిక్షేపే నాతో న్యూనాన్కదాచన । అధోముఖం నరః కృత్వా త్యజేత్తం వామతః శనైః
మూత్ర విసర్జన తర్వాత నాలుగు సార్లు నోరు కడగాలి, దాని కన్నా తక్కువ చేయకూడదు. పురుషుడు తలను కిందకు వంచి, ఎడమవైపు మెల్లగా విసర్జించాలి.
ఆచమ్య చ తతః కుర్యాద్దన్తధావనమాదరాత్ । కణ్టకిక్షీరవృక్షోత్థం ద్వాదశాఙ్గులమవ్రణమ్
ఆచమనం చేసిన తర్వాత, జాగ్రత్తగా పళ్ళు తోముకోవాలి. ముల్లు లేదా పాలు వచ్చే చెట్ల నుండి, పన్నెండు వేల్లల పొడవైన, గాయలేని దంతకష్టాన్ని ఉపయోగించాలి.