బభూవ పుష్పవృష్టిశ్చ నభసో మనసోపరి । దేవప్రియాజ్ఞయా తత్ర బహ్మవిష్ణుశివాజ్ఞయా
ఆ సభపై ఆకాశం నుండి పుష్పవృష్టి కురిసింది. దేవతలకు ప్రియమైన ఆమె ఆజ్ఞతో, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల ఆదేశంతో—
తుష్టావ సాశ్రునేత్రశ్చ పులకాఙ్కితవిగ్రహః । పురన్దర ఉవాచ దేవి త్వాం స్తోతుమిచ్ఛామి సాధ్వీనాం ప్రవరాం వరామ్
ఆయన కన్నీళ్లు కళ్లలో మెదిలిస్తూ, ఆనందంతో ఒంట్లో రోమాంచనంతో ఆమెను స్తుతించాడు. పురందరుడు ఇలా అన్నాడు: దేవీ! నీను స్తుతించాలనుకుంటున్నాను, నీతివంతులలో శ్రేష్ఠురాలవు.
పరాత్పరాం చ పరమాం న హి స్తోతుం క్షమోఽధునా । స్తోత్రాణాం లక్షణం వేదే స్వభావాఖ్యానతత్పరమ్
నీవు పరమమైనదానికంటే కూడా పరమమైనవు, అత్యుత్తమురాలు. అయినా నేను ఇప్పుడు నిన్ను స్తుతించలేను. వేదాలలోని స్తోత్రాలు నీ స్వరూపాన్ని వివరించడానికే ఉన్నాయి.
న క్షమః ప్రకృతే వక్తుం గుణానాం గణనాం తవ । శుద్ధసత్త్వస్వరూపా త్వం కోపహింసాదివర్జితా
నీ గుణాలను పూర్తిగా వివరించడంలో నాకు శక్తి లేదు. నీవు శుద్ధసత్త్వ స్వరూపురాలు, కోపం, హింస వంటి వాటికి దూరంగా ఉన్నవు.
న చ శక్తో మునిస్తేన త్యక్తుం యాఞ్చా కృతా యతః । త్వం మయా పూజితా సాధ్వీ జననీ మే యథాదితిః
ఏ మునికైనా తాను చేసిన ప్రార్థనను వదిలేయడం సాధ్యం కాదు. నేను నిన్ను ఆదితి తన కుమారుని పూజించినట్లు భక్తితో పూజించాను.
దయారూపా చ భగినీ క్షమారూపా యథా ప్రసూః । త్వయా మే రక్షితాః ప్రాణాః పుత్రదారాః సురేశ్వరి
నీవు దయారూపురాలు, చెల్లెలిలా; క్షమారూపురాలు, తల్లిలా; నీ వల్లే నా ప్రాణాలు, కుమారులు, భార్య రక్షించబడ్డారు, దేవతల రాణీ!
అహం కరోమి త్వత్పూజాం ప్రీతిశ్చ వర్ధతాం సదా । నిత్యా యద్యపి పూజ్యా త్వం సర్వత్ర జగదమ్బికే
నేను నీ పూజ చేస్తుంటాను, నా ప్రేమ ఎప్పుడూ పెరుగాలని కోరుకుంటాను. నీవు ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా పూజించదగిన జగదంబికా!
తథాపి తవ పూజాం చ వర్ధయామి సురేశ్వరి । యే త్వామాషాఢసఙ్క్రాన్త్యాం పూజయిష్యన్తి భక్తితః
అయినా నీ పూజను మరింత పెంచుతున్నాను, దేవతల రాణీ! ఆషాఢ సంక్రాంతి సమయంలో భక్తితో నిన్ను పూజించే వారు—
పఞ్చమ్యాం మనసాఖ్యాయాం మాసాన్తే వా దినే దినే । పుత్రపౌత్రాదయస్తేషాం వర్ధన్తే చ ధనాని వై
మనసా అనే అయిదవ తేది, లేదా మాసాంతంలో, లేక ప్రతి రోజూ నిన్ను పూజిస్తే—వారికి కుమారులు, మనవళ్లు, ధనం పెరుగుతాయి.
యశస్వినః కీర్తిమన్తో విద్యావన్తో గుణాన్వితాః । యే త్వాం న పూజయిష్యన్తి నిన్దన్త్యజ్ఞానతో జనాః
వారు కీర్తిశాలి, ప్రసిద్ధులు, విద్యావంతులు, గుణవంతులు అవుతారు. కానీ నిన్ను పూజించని వారు, తెలియక నిందించే వారు—
లక్ష్మీహీనా భవిష్యన్తి తేషాం నాగభయం సదా । త్వం స్వయం సర్వలక్ష్మీశ్చ వైకుణ్ఠే కమలాలయా
లక్ష్మి లేకపోతే వారికి ఎప్పుడూ పాముల భయం ఉంటుంది. కానీ నీవు స్వయంగా అన్ని లక్ష్ముల రూపంగా, కమలాలయమైన వైకుంఠంలో నివసిస్తున్నావు.
నారాయణాంశో భగవాఞ్జరత్కారుర్మునీశ్వరః । తపసా తేజసా త్వాం చ మనసా ససృజే పితా
నారాయణుని భాగమైన మహర్షి జరత్కారు తన తపస్సు, తేజస్సు, మనస్సుతో నిన్ను, ఓ తల్లీ, సృష్టించాడు.
అస్మాకం రక్షణాయైవ తేన త్వం మనసాభిధా । మనసాదేవి శక్త్యా త్వం స్వాత్మనా సిద్ధయోగినీ
మమ్మల్ని కాపాడటానికి అతడు మనస్సుతో నిన్ను ఆహ్వానించాడు. దేవీ! నీవు మనశక్తితో, నీ స్వరూపంతో సిద్ధయోగినిగా అవతరించావు.
తేన త్వం మనసాదేవీ పూజితా వన్దితా భవ । యే భక్త్యా మనసాం దేవాః పూజయన్త్యనిశం భృశమ్
అందుకే దేవీ, నీవు మనస్సుతో పూజింపబడి, స్తుతింపబడుతున్నావు. ఎవరు భక్తితో, మనస్సుతో నిన్ను ఎప్పుడూ పూజిస్తారో—
తేన త్వాం మనసాం దేవీం ప్రవదన్తి మనీషిణః । సత్యస్వరూపా దేవి త్వం శశ్వత్సత్యనిషేవణాత్
అందువల్ల, జ్ఞానులు నిన్ను మనస్సుల దేవతగా పిలుస్తారు. దేవీ! నీవు సత్య స్వరూపిణివి, ఎప్పుడూ శాశ్వత సత్యాన్ని ఆచరిస్తావు.
యో హి త్వాం భావయేన్నిత్యం స త్వాం ప్రాప్నోతి తత్పరః । ఇన్ద్రశ్చ మనసాం స్తుత్వా గృహీత్వా భగినీవరమ్
ఎవడు నిన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తాడో, అతడు తప్పకుండా నిన్ను పొందుతాడు, ఓ పరమేశ్వరీ! ఇంద్రుడు కూడా మనస్సుతో నిన్ను స్తుతించి, చెల్లెలు వరం పొంది—
ప్రజగామ స్వభవనం భూషయా సపరిచ్ఛదమ్ । పుత్రేణ సార్ధం సా దేవీ చిరం తస్థౌ పితుర్గృహే
తన అలంకారాలతో, సేవకులతో కూడి ఇంద్రుడు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళాడు. ఆ దేవి తన కుమారుడితో కలిసి తండ్రి ఇంట్లో చాలా కాలం ఉన్నది.
భ్రాతృభిః పూజితా శశ్వన్మాన్యా వన్ద్యా చ సర్వతః । గోలోకాత్సురభిర్బ్రహ్మన్ తత్రాగత్య సుపూజితామ్
తన అన్నల చేత ఎప్పుడూ పూజింపబడి, ప్రతిచోటా గౌరవింపబడి, స్తుతింపబడింది. బ్రహ్మన్! గోలొక నుండి సురభి అక్కడికి వచ్చి, ఘనంగా పూజింపబడింది.
తాం స్నాపయిత్వా క్షీరేణ పూజయామాస సాదరమ్ । జ్ఞానం చ కథయామాస గోప్యం సర్వం సుదుర్లభమ్
ఆమెను పాలు పోసి స్నానం చేయించి, ఎంతో ఆదరంతో పూజించింది. అంతటి రహస్యమైన, దుర్లభమైన జ్ఞానాన్ని కూడా వివరంగా చెప్పింది.
తయా దేవైః పూజితా సా స్వర్లోకం చ పునర్యయౌ । ఇన్ద్రస్తోత్రం పుణ్యబీజం మనసాం పూజయేత్పఠేత్
ఆమె దేవతలు పూజించగా, వారు మళ్లీ స్వర్గానికి వెళ్ళారు. ఇంద్రుని స్తోత్రాన్ని, మానస స్తోత్రపు పవిత్ర విత్తనాన్ని పఠిస్తూ పూజించాలి.
తస్య నాగభయం నాస్తి తస్య వంశోద్భవస్య చ । విషం భవేత్సుధాతుల్యం సిద్ధస్తోత్రో యదా భవేత్
ఆ స్తోత్రాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకున్నవారికి పాముల భయం ఉండదు, వారి వంశస్థులకు కూడా కాదు. వారికి విషం అమృతంలా మారిపోతుంది.
పఞ్చలక్షజపేనైవ సిద్ధస్తోత్రో భవేన్నరః । సర్పశాయీ భవేత్సోఽపి నిశ్చితం సర్పవాహనః
ఐదు లక్షల సార్లు ఆ జపం చేసినవాడు స్తోత్రాన్ని సిద్ధించగలడు. అతడు తప్పకుండా పాములపై పడుకుని, లేదా పాములను వాహనంగా చేసుకునే వాడవుతాడు.
సురభ్యుపాఖ్యానవర్ణనమ్ నారద ఉవాచ కా వా సా సురభిర్దేవీ గోలోకాదాగతా చ యా । తజ్జన్మచరితం బ్రహ్మఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి యత్నతః
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: బ్రహ్మన్! గోలొక నుండి వచ్చిన ఆ సురభి దేవి ఎవరు? ఆమె జన్మ, చరిత్రను నేను ఎంతో ఆసక్తితో వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
శ్రీనారాయణాయ ఉవాచ గవామధిష్ఠాతృదేవీ గవామాద్యా గవాం ప్రసూః । గవాం ప్రధానా సురభిర్గోలోకే సా సముద్భవా
శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆమె పశువుల అధిష్ఠాత్రి దేవత, పశువులలో మొదటిదీ, పశువుల తల్లీ. గోలొకలో పశువులలో ప్రధానమైన సురభి జన్మించింది.
సర్వాదిసృష్టేశ్చరితం కథయామి నిశామయ । బభూవ తేన తజ్జన్మ పురా వృన్దావనే వనే
ప్రపంచ సృష్టి కథను నేను చెప్తాను, విను. చాలా కాలం క్రితం, వృందావన అరణ్యంలో ఆమె జననం జరిగింది.
ఏకదా రాధికానాథో రాధయా సహ కౌతుకీ । గోపాఙ్గనాపరివృతః పుణ్యం వృన్దావనం యయౌ
ఒకసారి రాధికానాథుడు, రాధతో కలిసి, గోపికలతో చుట్టుముట్టబడి, పవిత్రమైన వృందావనానికి ఆనందంగా వెళ్ళాడు.
సహసా తత్ర రహసి విజహార స కౌతుకాత్ । బభూవ క్షీరపానేచ్ఛా తస్య స్వేచ్ఛామయస్య చ
అక్కడ, ఒక అంతరంగిక ప్రదేశంలో, ఆయన ఉల్లాసంగా విహరించాడు. స్వేచ్ఛావంతుడైన ఆయనకు అకస్మాత్తుగా పాలు తాగాలనే కోరిక కలిగింది.
ససృజే సురభిం దేవీం లీలయా వామపార్శ్వతః । వత్సయుక్తాం దుగ్ధవతీం వత్సో నామ మనోరథః
ఆయన లీలతో, తన ఎడమవైపు నుండి సురభి దేవిని, ఒక దూడతో, పాలు నిండిన రూపంలో సృష్టించాడు. ఆ దూడకు మనోరథం అని పేరు పెట్టాడు.
దృష్ట్వా సవత్సాం శ్రీదామా నవభాణ్డే దుదోహ చ । క్షీరం సుధాతిరిక్తం చ జన్మమృత్యుజరాహరమ్
శ్రీదాముడు ఆ దూడను చూసి, కొత్త పాత్రలో పాలను దోచాడు. ఆ పాలు అమృతాన్ని మించినవిగా, జననం, మరణం, ముదుసలి బాధలను తొలగించేవిగా ఉండేవి.
తదుత్థం చ పయః స్వాదు పపౌ గోపీపతిః స్వయమ్ । సరో బభూవ పయసాం భాణ్డవిస్రంసనేన చ
ఆ మధురమైన పాలను గోపికల యజమాని తానే త్రాగాడు. పాత్రలు పొర్లిపోవడంతో పాలతో ఒక సరస్సు ఏర్పడింది.