తత్రాజగామ భగవాన్సన్ధ్యయా సహ నారద । తత్రాగత్య మునిం సమ్యగువాచ భాస్కరః స్వయమ్
అక్కడ భగవంతుడు సూర్యుడు, సంధ్యతో పాటు నారదునితో కలిసి వచ్చాడు. అక్కడికి వచ్చి, సూర్యుడు ఆ మునికి స్వయంగా సదా మర్యాదగా మాట్లాడాడు.
వినయేన చ భీతశ్చ తయా సహ యథోచితమ్ । భాస్కర ఉవాచ సూర్యాస్తసమయం దృష్ట్వా సాధ్వీ ధర్మభయేన చ
ఆమెతో కలిసి, వినయంగా, భయంతో, యథావిధిగా సూర్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'సూర్యాస్తమయం సమయం చూసి, ఆ సతీధర్మభయంతో—'
బోధయామాస త్వాం విప్ర శరణం త్వామహం గతః । క్షమస్వ భగవన్బ్రహ్మన్ మాం శప్తుం నోచితం మునే
ఆమె నిన్ను లేపింది బ్రాహ్మణా, నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. భగవంతుడా, బ్రాహ్మణా, నన్ను క్షమించు. మునీంద్రా, నన్ను శపించడం యోగ్యం కాదు.
బ్రాహ్మణానాం చ హృదయం నవనీతసమం సదా । తేషాం క్షణార్ధం క్రోధశ్చ తతో భస్మ భవేజ్జగత్
బ్రాహ్మణుల హృదయం ఎప్పుడూ వెన్నలా మృదువుగా ఉంటుంది. కానీ, ఒక్క క్షణం కోపంతో వారు లోకాన్ని బూడిద చేస్తారు.
పునః స్రష్టుం ద్విజః శక్తో న తేజస్వీ ద్విజాత్పరః । బ్రాహ్మణో బ్రహ్మణో వంశః ప్రజ్వలన్బ్రహ్మతేజసా
మళ్లీ సృష్టించగలిగేది బ్రాహ్మణుడే. అతని తేజస్సుకు మించి మరొకరు లేరు. బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మ వంశానికి చెందినవాడు, బ్రహ్మ తేజంతో ప్రకాశిస్తాడు.
శ్రీకృష్ణం భావయేన్నిత్యం బ్రహ్మజ్యోతిః సనాతనమ్ । సూర్యస్య వచనం శ్రుత్వా ద్విజస్తుష్టో బభూవ హ
అతడు ఎప్పుడూ శ్రీకృష్ణుని, శాశ్వతమైన బ్రహ్మజ్యోతి రూపంగా ధ్యానిస్తాడు. సూర్యుని మాటలు విని బ్రాహ్మణుడు సంతోషించాడు.
సూర్యో జగామ స్వస్థానం గృహీత్వా బ్రాహ్మణాశిషమ్ । తత్యాజ మనసాం విప్రః ప్రతిజ్ఞాపాలనాయ చ
బ్రాహ్మణుని ఆశీర్వాదం తీసుకుని, సూర్యుడు తన స్థలానికి వెళ్ళాడు. బ్రాహ్మణుడు తన ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకోవడానికి మనసులో కోపాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
రుదతీం శోకసంయుక్తాం హృదయేన విదూయతా । సా సస్మార గురుం శమ్భుమిష్టదేవం విధిం హరిమ్
ఆమె ఏడుస్తూ, దుఃఖంతో, హృదయం చీలిపోయి, తన గురువు శంభువును, ఇష్టదేవుడైన బ్రహ్మను, హరిని స్మరించింది.
కశ్యపం జన్మదాతారం విపత్తౌ భయకర్శితా । తత్రాజగామ గోపీశో భగవాచ్ఛమ్భురేవ చ
ఆపదతో, భయంతో బాధపడుతూ, జన్మదాత అయిన కశ్యపుని స్మరించింది. అప్పుడు గోపికలాధిపతి, భగవంతుడైన శంభువు అక్కడికి వచ్చారు.
విధిశ్చ కశ్యపశ్చైవ మనసా పరిచిన్తితః । దృష్ట్వా విప్రోఽభీష్టదేవం నిర్గుణం ప్రకృతేః పరమ్
బ్రహ్మ, కశ్యపుడు కూడా ఆమె మనసులో ఆలోచించబడ్డారు. తన ఇష్టదేవుడిని, గుణాతీతుడైన, ప్రకృతి కంటే పరముడైన వాడిని చూసి ముని—
తుష్టావ పరయా భక్త్యా ప్రణనామ ముహుర్ముహుః । నమశ్చకార శమ్భుం చ బ్రహ్మాణం కశ్యపం తథా
పరమభక్తితో స్తుతించి, పునఃపునః నమస్కరించాడు. శంభువునికి, బ్రహ్మకి, కశ్యపునికీ నమస్కారం చేశాడు.
కథమాగమనం దేవా ఇతి ప్రశ్నం చకార సః । బ్రహ్మా తద్వచనం శ్రుత్వా సహసా సమయోచితమ్
'దేవతలు ఎలా వచ్చారు?' అని అడిగాడు. బ్రహ్మ ఆ మాట విని, వెంటనే యథావిధిగా సమాధానం ఇచ్చాడు.
ప్రత్యువాచ నమస్కృత్య హృషీకేశపదామ్బుజమ్ । యది త్యక్తా ధర్మపత్నీ ధర్మిష్ఠా మనసా సతీ
బ్రహ్మ, హృషీకేశుని పాదపద్మాలకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: 'ధర్మపత్నిని విడిచిపెట్టినా, ఆమె మనసులో ధర్మానికి నిలబడితే—'
కురుష్వాస్యాం సుతోత్పత్తిం స్వధర్మపాలనాయ వై । జాయాయాం చ సుతోత్పత్తిం కృత్వా పశ్చాత్త్యజేన్మునే
'నీ ధర్మాన్ని రక్షించడానికి, ఆమెతో కుమారుని పుట్టించు. భార్యలో కుమారుడు పుట్టిన తర్వాత, మునీంద్రా, ఆమెను విడిచిపెట్టవచ్చు.'
అకృత్వా తు సుతోత్పత్తిం విరాగీ యస్త్యజేత్ప్రియామ్ । స్రవతే తస్య పుణ్యం చ చాలన్యాం చ యథా జలమ్
'కుమారుని పుట్టించకుండా, విరక్తుడై ప్రియమైన భార్యను విడిచిపెడితే, అతని పుణ్యం నీరు వలె ఇతర చోటుకు పోతుంది.'
బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా జరత్కారుర్మునీశ్వరః । చకార నాభిసంస్పర్శం యోగేన మన్త్రపూర్వకమ్
బ్రహ్మ మాటలు విని, జరత్కారు మునిశ్రేష్ఠుడు యోగంతో, మంత్రపూర్వకంగా నాభిస్పర్శను చేసాడు.
మనసాయా మునిశ్రేష్ఠ మునిశ్రేష్ఠ ఉవాచ తామ్ । జరత్కారురువాచ గర్భేణానేన మనసే తవ పుత్రో భవిష్యతి
తన మనసులో మునిశ్రేష్ఠుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: జరత్కారు అన్నాడు, 'ఈ మనసా సంయోగంతో నీకు కుమారుడు కలుగుతాడు.'
జితేన్ద్రియాణాం ప్రవరో ధార్మికో బ్రాహ్మణాగ్రణీః । తేజస్వీ చ తపస్వీ చ యశస్వీ చ గుణాన్వితః
ఆ కుమారుడు ఇంద్రియాలను జయించినవారిలో శ్రేష్ఠుడు, ధార్మికుడు, బ్రాహ్మణులలో ప్రథముడు, తేజస్సుతో, తపస్సుతో, కీర్తితో, గుణాలతో నిండినవాడవుతాడు.
వరో వేదవిదాం చైవ జ్ఞానినాం యోగినాం తథా । స చ పుత్రో విష్ణుభక్తో ధార్మికః కులముద్ధరేత్
వేదాలు తెలిసినవారిలో, జ్ఞానులలో, యోగులలో అతడు శ్రేష్ఠుడు. విష్ణుభక్తుడై, ధర్మబద్ధంగా ఉండే అలాంటి కుమారుడు తన కుటుంబాన్ని పైకి తీసుకెళ్తాడు.
నృత్యన్తి పితరః సర్వే జన్మమాత్రేణ వై ముదా । పతివ్రతా సుశీలా యా సా ప్రియా ప్రియవాదినీ
పతివ్రతగా, మంచి స్వభావంతో, అందరికీ ప్రియంగా, మధురంగా మాట్లాడే ఆమె పుట్టిన వెంటనే పితృదేవతలు ఆనందంతో నర్తిస్తారు.
ధర్మిష్ఠా పుత్రమాతా చ కులస్త్రీ కులపాలికా । హరిభక్తిప్రదో బన్ధుర్న చాభీష్టసుఖప్రదః
ధర్మాన్ని పాటించే, కుమారులను కనిన తల్లి, మంచి ఇంటి మహిళ, కుటుంబాన్ని కాపాడే, హరిభక్తిని ప్రసాదించే బంధువు కేవలం కోరికల సుఖాన్ని మాత్రమే ఇవ్వడు.
యో బన్ధుశ్చేత్స చ పితా హరివర్త్మప్రదర్శకః । సా గర్భధారిణీ యా చ గర్భావాసవిమోచనీ
హరివారి మార్గాన్ని చూపే బంధువు తండ్రి. గర్భాన్ని ధరించి, బిడ్డను జన్మించేటప్పుడు బయటకు తేవడమే తల్లి ధర్మం.
దయారూపా చ భగినీ యమభీతివిమోచనీ । విష్ణుమన్త్రప్రదాతా చ స గురుర్విష్ణుభక్తిదః
దయారూపమైన అక్కచెల్లెలు, యముడి భయాన్ని తొలగించేవారు, విష్ణుమంత్రాన్ని చెప్పేవారు—అటువంటి వారు విష్ణుభక్తిని ఇచ్చే గురువులు.
గురుశ్చ జ్ఞానదో యో హి యజ్జ్ఞానం కృష్ణభావనమ్ । ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం తతో విశ్వం చరాచరమ్
జ్ఞానాన్ని ఇచ్చే గురువు, ఆ జ్ఞానం కృష్ణభక్తిగా ఉంటే, బ్రహ్మ నుంచి గడ్డి వరకు ఈ జగత్తు అంతా ఆయన వల్లనే తెలుసుకోవచ్చు.
ఆవిర్భూతం తిరోభూతం కిం వా జ్ఞానం తదన్యతః । వేదజం యజ్ఞజం యద్యత్తత్సారం హరిసేవనమ్
ఈ లోకంలో కనిపించేది, కనిపించనిది, వేదాల ద్వారా వచ్చిన జ్ఞానం, యజ్ఞాల ద్వారా వచ్చిన జ్ఞానం—అందులోని ములమై ఉన్నది హరిసేవే.
తత్త్వానాం సారభూతం చ హరేరన్యద్విడమ్బనమ్ । దత్తం జ్ఞానం మయా తుభ్యం స స్వామీ జ్ఞానదో హి యః
తత్త్వాలలో అసలైన సారం హరివారు మాత్రమే; మిగతావన్నీ నకిలీ. నేను నీకు ఇచ్చిన జ్ఞానం—అలాంటి జ్ఞానం ఇచ్చేవాడే నిజమైన స్వామి.
జ్ఞానాత్ప్రముచ్యతే బన్ధాత్స రిపుర్యో హి బన్ధదః । విష్ణుభక్తియుతం జ్ఞానం నో దదాతి చ యో గురుః
జ్ఞానం వల్ల బంధనాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది; కానీ బంధనానికి కారణమయ్యే వాడు శత్రువు. విష్ణుభక్తితో కూడిన జ్ఞానం ఇవ్వని గురువు—
స రిపుః శిష్యఘాతీ చ యతో బన్ధాన్న మోచయేత్ । జననీం గర్భజక్లేశాద్యమయాతనయా తథా
అటువంటి వాడు శత్రువు, శిష్యులను నాశనం చేసే వాడు, ఎందుకంటే బంధనాల నుంచి విముక్తి చేయడు. తల్లి కూడా గర్భంలో ఉన్న బిడ్డను బాధ నుంచి బయటకు తీయకపోతే—
న మోచయేద్యః స కథం గురుస్తాతో హి బాన్ధవః । పరమానన్దరూపం చ కృష్ణమార్గమనశ్వరమ్
విముక్తి చేయని వాడిని ఎలా గురువు, తండ్రి, బంధువు అంటారు? కృష్ణుని మార్గమే పరమానందరూపంగా, శాశ్వతంగా ఉంటుంది.
న దర్శయేద్యః సతతం కీదృశో బాన్ధవో నృణామ్ । భజ సాధ్వి పరం బ్రహ్మాచ్యుతం కృష్ణం చ నిర్గుణమ్
ఆ మార్గాన్ని ఎప్పుడూ చూపని వాడు మనుషుల్లో ఎలా బంధువు అవుతాడు? ఓ సతీ, నీవు పరబ్రహ్మను, అచ్యుతుడైన కృష్ణుని, నిర్గుణుడిని భజించు.