కుమారీ సా చ సమ్భూతా జగామ శఙ్కరాలయమ్ । భక్త్యా సమ్పూజ్య కైలాసే తుష్టావ చన్ద్రశేఖరమ్
ఆ కుమార్తె అవతరించి, శంకరుని ఆలయానికి వెళ్లింది. భక్తితో కైలాసంలో చంద్రశేఖరుని పూజించి స్తుతించింది.
దివ్యవర్షసహస్రం తం సిషేవే చ మునేః సుతా । ఆశుతోషో మహేశశ్చ తాం చ తుష్టో బభూవ హ
దివ్యమైన వెయ్యేళ్లు ఆ మునిపుత్రిక శంకరుని సేవ చేసింది. మహేశ్వరుడు సులభంగా సంతోషించి ఆమెపై అనుగ్రహించాడు.
మహాజ్ఞానం దదౌ తస్యై పాఠయామాస సామ చ । కృష్ణమన్త్రం కల్పతరుం దదావష్టాక్షరం మునే
ఆమెకు మహాజ్ఞానం ప్రసాదించి, సామవేదాన్ని బోధించాడు. అష్టాక్షర కృష్ణమంత్రాన్ని, కల్పవృక్షాన్ని ఆమెకు ఇచ్చాడు.
లక్ష్మీమాయాకామబీజం ఙేఽన్తం కృష్ణపదం తతః । త్రైలోక్యమఙ్గలం నామ కవచం పూజనక్రమమ్
లక్ష్మీ, మాయా, కామబీజాలను, 'ఙే' అనే అక్షరాన్ని, కృష్ణపదాన్ని, మూడు లోకాలకు మంగళంగా ఉండే కవచాన్ని, పూజాక్రమాన్ని ఆమెకు ఇచ్చాడు.
పురశ్చర్యాక్రమం చాపి వేదోక్తం సర్వసమ్మతమ్ । ప్రాప్య మృత్యుఞ్జయాన్మన్త్రం సా సతీ చ మునేః సుతా
పురశ్చరణ విధానాన్ని, వేదోక్తంగా అందరూ అంగీకరించిన విధంగా బోధించాడు. అలాగే మృత్యుంజయ మంత్రాన్ని ఆ మునిపుత్రిక పొందింది.
జగామ తపసే సాధ్వీ పుష్కరం శఙ్కరాజ్ఞయా । త్రియుగం చ తపస్తప్త్వా కృష్ణస్య పరమాత్మనః
శంకరుని ఆజ్ఞతో, ఆ సతీ పుష్కరానికి వెళ్లి తపస్సు చేసింది. మూడు యుగాలు కృష్ణ పరమాత్ముని కోసం తపస్సు చేసింది.
సిద్ధా బభూవ సా దేవీ దదర్శ పురతః ప్రభుమ్ । దృష్ట్వా కృశాఙ్గీం బాలాం చ కృపయా చ కృపానిధిః
ఆ దేవి సిద్ధిని పొందింది. తన ముందర ప్రభువును దర్శించింది. ఆమె క్షీణించిపోయిన చిన్నవాడిగా ఉండటం చూసి, దయామయుడు కరుణించాడు.
పూజాం చ కారయామాస చకార చ స్వయం హరిః । వరం చ ప్రదదౌ తస్యై పూజితా త్వం భవే భవ
హరి స్వయంగా ఆమెకు పూజ చేయించాడు, తానే పూజ చేశాడు. పూజ చేయబడిన తరువాత, ఆమెకు వరమిచ్చాడు — 'నీవు ఎప్పుడూ పూజింపబడే వాడివి కావాలి' అని.
వరం దత్త్వా తు కల్యాణ్యై తతశ్చాన్తర్దధే హరిః । ప్రథమే పూజితా సా చ కృష్ణేన పరమాత్మనా
ఆ కల్యాణిని వరమిచ్చి, హరి అదృశ్యమయ్యాడు. కృష్ణ పరమాత్ముని చేత ఆమె మొదట పూజింపబడింది.
ద్వితీయే శఙ్కరేణైవ కశ్యపేన సురేణ చ । మునినా మనునా చైవ నాగేన మానవాదిభిః
రెండవసారి శంకరుడు, కశ్యపుడు, ముని మనువు, నాగుడు, ఇతర మానవులు ఆమెను పూజించారు.
బభూవ పూజితా సా చ త్రిషు లోకేషు సువ్రతా । జరత్కారుమునీన్ద్రాయ కశ్యపస్తాం దదౌ పురా
ఆ సతీ మూడు లోకాల్లో పూజింపబడింది. ప్రాచీనకాలంలో కశ్యపుడు ఆమెను జరత్కారు మునికి ఇచ్చాడు.
అయాచితో మునిశ్రేష్ఠో జగ్రాహ బ్రాహ్మణాజ్ఞయా । కృత్వోద్వాహం మహాయోగీ విశ్రాన్తస్తపసా చిరమ్
మునిశ్రేష్ఠుడు అడగకపోయినా, బ్రహ్ముని ఆజ్ఞతో ఆమెను స్వీకరించాడు. పెళ్లి చేసుకుని, మహాయోగి తన దీర్ఘ తపస్సు నుండి విశ్రాంతి పొందాడు.
సుష్వాప దేవ్యా జఘనే వటమూలే చ పుష్కరే । నిద్రాం జగామ స మునిః స్మృత్వా నిద్రేశమీశ్వరమ్
ఆ దేవి మడిలో తల పెట్టుకుని, వటవృక్షం క్రింద, పద్మంపై ఆ ముని నిద్రించెను. నిద్రాధిపతిని స్మరించుకుంటూ, ముని నిద్రలోకి లీనమయ్యాడు.
జగామాస్తం దినకరః సాయఙ్కాల ఉపస్థితే । సఞ్చిన్త్య మనసా సాధ్వీ మనసా సా పతివ్రతా
సాయంకాలం వచ్చి, సూర్యుడు అస్తమించగా, ఆ సతీ స్వధర్మంలో నిలబడిన భార్య తన మనసులో ఆలోచించెను.
ధర్మలోపభయేనైవ చకారాలోచనం సతీ । అకృత్వా పశ్చిమాం సన్ధ్యాం నిత్యాం చైవ ద్విజన్మనామ్
ధర్మభంగ భయంతో ఆ సతీ చుట్టూ చూసింది. ఆమె సాయంసంధ్యను, ద్విజులకు నిత్యంగా చేయవలసిన కర్మలను చేయలేదు.
బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం లభిష్యతి పతిర్మమ । నోపతిష్ఠతి యః పూర్వాం నోపాస్తే యస్తు పశ్చిమామ్
నా భర్త ముందరి లేదా తరువాతి సంధ్యను చేయకపోతే, బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు అతనికి కలుగుతాయని ఆమె భావించింది.
స సర్వత్రాశుచిర్నిత్యం బ్రహ్మహత్యాదికం లభేత్ । వేదోక్తమితి సఞ్చిన్త్య బోధయామాస సున్దరీ
అతడు ఎక్కడైనా ఎప్పుడూ అపవిత్రుడై, బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు పొందుతాడని, వేదాల్లో చెప్పినట్లు ఆ అందమైన సతీ ఆలోచించి, భర్తను లేపేందుకు ప్రయత్నించింది.
స చ బుద్ధో మునిశ్రేష్ఠస్తాం చుకోప భృశం మునే । మునిరువాచ కథం మే సుఖినః సాధ్వి నిద్రాభఙ్గః కృతస్త్వయా
మునిశ్రేష్ఠుడు లేచి, ఆమెపై తీవ్రమైన కోపంతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సతీ! నేను ఆనందంగా విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు నీవు నా నిద్రను ఎందుకు భంగం చేసావు?'
వ్యర్థం వ్రతాదికం తస్యా యా భర్తుశ్చాపకారిణీ । తపశ్చానశనం చైవ వ్రతం దానాదికం చ యత్
భర్తకు వ్యతిరేకంగా ప్రవర్తించే భార్యకు, ఆమె చేసిన వ్రతాలు, తపస్సు, ఉపవాసం, దానం అన్నీ వ్యర్థమే.
భర్తురప్రియకారిణ్యాః సర్వం భవతి నిష్కలమ్ । యయా ప్రియః పూజితశ్చ శ్రీకృష్ణః పూజితస్తయా
భర్తకు ఇష్టం లేని పని చేసే భార్యకు ఇవన్నీ ఫలించవు. భర్తను శ్రీకృష్ణునిగా భావించి పూజించే ఆమె నిజమైన సతీ.
పతివ్రతావ్రతార్థఞ్చ పతిరూపో హరిః స్వయమ్ । సర్వదానం సర్వయజ్ఞః సర్వతీర్థనిషేవణమ్
పతివ్రతా వ్రతానికి అసలు అర్థం భర్తను హరిగా భావించి సేవించడమే. అన్నీ దానాలు, యజ్ఞాలు, తీర్థయాత్రలు—
సర్వం వ్రతం తపః సర్వముపవాసాదికం చ యత్ । సర్వధర్మశ్చ సత్యం చ సర్వదేవప్రపూజనమ్
అన్ని వ్రతాలు, తపస్సులు, ఉపవాసాలు, అన్ని ధర్మాలు, సత్యం, దేవతల పూజలు— ఇవన్నీ కూడా—
తత్సర్వం స్వామిసేవాయాః కలాం నార్హతి షోడశీమ్ । పుణ్యే చ భారతే వర్షే పతిసేవా కరోతి యా
ఇవి అన్నీ భర్త సేవకు పదహారవ భాగానికి కూడా సమానం కావు. పుణ్యభూమి భారతదేశంలో భర్తను సేవించే సతీ—
వైకుణ్ఠే స్వామినా సార్ధం సా యాతి బ్రహ్మణః పదమ్ । విప్రియం కురుతే భర్తుర్విప్రియం వదతి ప్రియమ్
వైకుంఠంలో భర్తతో కలిసి బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతుంది. భర్తకు ఇష్టం లేని పని చేసే, మాటలు చెప్పే భార్య—
అసత్కులే ప్రసూతా హి తత్ఫలం శ్రూయతాం సతి । కుమ్భీపాకం వ్రజేత్సా చ యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ
అసద్గోత్రంలో పుట్టిన సతీ! ఆ ఫలితాన్ని విను— ఆమె చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంతకాలం కుంభీపాక నరకంలో పడుతుంది.
తతో భవతి చాణ్డాలీ పతిపుత్రవివర్జితా । ఇత్యుక్త్వా చ మునిశ్రేష్ఠో బభూవ స్ఫురితాధరః
తర్వాత ఆమె చండాలురాలై, భర్త, పిల్లలు లేకుండా పోతుంది. ఇలా చెప్పి ఆ మునిశ్రేష్ఠుని పెదాలు కంపించాయి.
చకమ్పే తేన సా సాధ్వీ భయేనోవాచ తం పతిమ్ । సాధ్వ్యువాచ సన్ధ్యాలోపభయేనైవ నిద్రాభఙ్గః కృతస్తవ
భయంతో ఆ సతీ కంపించిపోయి, భర్తను ఇలా అడిగింది: 'సంధ్యావందనం చేయకపోతానేమో అన్న భయంతోనే నీ నిద్రను భంగం చేసాను.'
కురు శాన్తిం మహాభాగ దుష్టాయా మమ సువ్రత । శృఙ్గారాహారనిద్రాణాం యశ్చ భఙ్గం కరోతి వై
'మహాభాగ! నేను తప్పు చేసినా, నీకు శాంతి కలిగించు. ఎవరు శృంగారం, భోజనం, నిద్రను భంగం చేస్తారో—'
స వ్రజేత్కాలసూత్రం వై యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ । ఇత్యుక్త్వా మనసా దేవీ స్వామినశ్చరణామ్బుజే
'వారు చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంతకాలం కాలసూత్ర నరకంలో పడతారు.' ఇలా చెప్పి ఆ దేవి మనసారా భర్త పాదపద్మాలకు నమస్కరించింది.
పపాత భక్త్యా భీతా చ రురోద చ పునః పునః । కుపితం చ మునిం దృష్ట్వా శ్రీసూర్యం శప్తుముద్యతమ్
భయంతో, భక్తితో ఆ సతీ భూమిపై పడి, మళ్లీ మళ్లీ ఏడ్చింది. కోపంతో ఉన్న మునిని చూసి, ఆయన సూర్యుణ్ని శపించేందుకు సిద్ధమవుతున్నాడని గ్రహించింది.