అహో గగనమార్గోఽపి రుధ్యతే చాతివిస్మయః । ప్రాయః శూరో న కిం కుర్యాదుత్పథే వర్త్మని స్థితః
'అయ్యో! ఆకాశ మార్గమే అడ్డుపడింది — ఎంత ఆశ్చర్యం! ధైర్యవంతుడు నిషేధిత మార్గంలో నిలబడి ఏం చేయలేడో?' అని సూర్యుడు తలపోయాడు.
నిరుద్ధో నో వాజిమార్గో దైవం హి బలవత్తరమ్ । రాహుబాహుగ్రహవ్యగ్రో యః క్షణం నావతిష్ఠతే
'నా గుర్రాల మార్గం అడ్డుపడింది; నిజంగా విధి ఎంతో శక్తివంతమైంది. రాహువు కూడా పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంతో ఉన్నా, క్షణమంత కూడా నిలబడడు.'
స చిరం రుద్ధమార్గోఽపి కిం కరోతి విధిర్బలీ । ఏవం చ మార్గే సంరుద్ధే లోకాః సర్వే చ సేశ్వరాః
'మార్గం ఎంతకాలమైనా అడ్డుపడినా, బలమైన విధి ఏం చేయదగినదో? ఇలా మార్గం అడ్డుపడగా, అన్ని లోకాలు, వారి అధిపతులతో కలసి—'
నాన్వవిన్దన్త శరణం కర్తవ్యం నాన్వపద్యత । చిత్రగుప్తాదయః సర్వే కాలం జానన్తి సూర్యతః
'ఏ దిక్కు తిరగాలో, ఏ పని చేయాలో ఎవ్వరూ తెలుసుకోలేకపోయారు. చిత్రగుప్తుడు మొదలైనవారు అందరూ కాలాన్ని సూర్యుని ద్వారానే తెలుసుకుంటారు.'
సంరుద్ధో విన్ధ్యగిరిణా అహో దైవవిపర్యయః । యదా నిరుద్ధః సవితా గిరిణా స్పర్ధయా తదా
'వింధ్యపర్వతం అడ్డుపడటంతో — ఎంత విచిత్రమైన విధివిపరీతం! సూర్యుడు పర్వతంతో పోటీ కారణంగా అడ్డుపడినప్పుడు—'
నష్టః స్వాహాస్వధాకారో నష్టప్రాయమభూజ్జగత్ । ఏవం చ పాశ్చిమా లోకా దాక్షిణాత్యాస్తథైవ చ
'స్వాహా, స్వధా అనే పూజా పదాలు వినిపించకపోయాయి, లోకం నాశనానికి చేరుకుంది. అలాగే పశ్చిమ, దక్షిణ దిక్కులు—'
నిద్రామీలితచక్షుష్కా నిశామేవ ప్రపేదిరే । ప్రాఞ్చస్తథోత్తరాహాశ్చ తీక్ష్ణతాపప్రతాపితాః
'కళ్ళు మూసుకొని నిద్రలోకి వెళ్లిపోయాయి, రాత్రిలా అయిపోయాయి; తూర్పు, ఉత్తర దిక్కులు మాత్రం తీవ్రమైన వేడితో కాలిపోయాయి.'
మృతా నష్టాశ్చ భగ్నాశ్చ వినాశమభజన్ ప్రజాః । హాహాభూతం జగత్సర్వం స్వధాకవ్యవివర్జితమ్ । దేవాః సేన్ద్రాః సముద్విగ్నాః కిం కుర్మ ఇతివాదినః
'ప్రజలు చనిపోయారు, నశించారు, విచ్చిన్నమయ్యారు, వినాశనానికి గురయ్యారు. పితృదేవతలకు, దేవతలకు నైవేద్యాలు లేకపోవడంతో లోకం అంతా హాహాకారంతో నిండిపోయింది. ఇంద్రుడితో సహా దేవతలు ఎంతో ఆందోళనతో — "ఇప్పుడు మేమేం చేయాలి?" అని అనుకున్నారు.'
రుద్రప్రార్థనమ్ సూత ఉవాచ తతః సర్వే సురగణా మహేన్ద్రప్రముఖాస్తదా । పద్మయోనిం పురస్కృత్య రుద్రం శరణమన్వయుః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరూ, పద్మయోని బ్రహ్మను ముందుగా ఉంచుకొని, రుద్రుని ఆశ్రయించడానికి వెళ్లారు.
ఉపతస్థుః ప్రణతిభిః స్తోత్రైశ్చారువిభూతిభిః । దేవదేవం గిరిశయం శశిలోలితశేఖరమ్
వారు భక్తితో వందనలు చేసి, స్తోత్రాలు పాడుతూ, అందమైన మహిమలతో, దేవదేవుడైన గిరిశుడిని, చంద్రకిరీటమును ఆరాధించారు.
దేవవా ఊచుః జయ దేవ గణాధ్యక్ష ఉమాలాలితపఙ్కజ । అష్టసిద్ధివిభూతీనాం దాత్రే భక్తజనాయ తే
దేవతలు ఇలా అన్నారు: జయహో ప్రభూ! గణాధిపతి! ఉమాదేవి ప్రేమతో పూజించే పద్మపాదా! భక్తులకు అష్టసిద్ధులు, మహిమలు ప్రసాదించే వాడవు.
మహామాయావిలసితస్థానాయ పరమాత్మనే । వృషాఙ్కాయామరేశాయ కైలాసస్థితిశాలినే
మహామాయా లీలలో విహరిస్తూ, పరమాత్మగా, వృషధ్వజంగా, అమరేశ్వరుడిగా, కైలాసపర్వతంపై నివసించే ప్రభువా!
అహిర్బుధ్న్యాయ మాన్యాయ మనవే మానదాయినే । అజాయ బహురూపాయ స్వాత్మారామాయ శమ్భవే
అహిర్బుధ్న్యుడవైన మహనీయుడా! మనువుకు గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా! జననరహితుడా, అనేక రూపాలవాడా, తనలో తానే ఆనందించే శంభో!
గణనాథాయ దేవాయ గిరిశాయ నమోఽస్తు తే । మహావిభూతిదాత్రే తే మహావిష్ణుస్తుతాయ చ
గణనాథుడా, దేవుడా, గిరిశుడా, నీకు నమస్కారం. మహావిభూతులను ప్రసాదించేవాడవు, మహావిష్ణువు స్తుతించేవాడవు.
విష్ణుహృత్కఞ్జవాసాయ మహాయోగరతాయ చ । యోగగమ్యాయ యోగాయ యోగినాం పతయే నమః
విష్ణువు హృదయ పద్మంలో నివసించే వాడవు, మహాయోగంలో లీనమై ఉండేవాడవు, యోగంతో చేరదగిన వాడవు, యోగస్వరూపుడవు, యోగులకు అధిపతివైన వాడవు—నమస్కారం.
యోగీశాయ నమస్తుభ్యం యోగానాం ఫలదాయినే । దీనదానపరాయాపి దయాసాగరమూర్తయే
యోగేశ్వరుడా, యోగఫలాలను ప్రసాదించేవాడవు, దయతో దీనులకు దానం చేసే వారికి కూడా, దయాసాగర స్వరూపుడవు—నీకు నమస్కారం.
ఆర్తిప్రశమనాయోగ్రవీర్యాయ గుణమూర్తయే । వృషధ్వజాయ కాలాయ కాలకాలాయ తే నమః
బాధలను తొలగించేవాడవు, భయంకరమైన శక్తివంతుడవు, గుణాల స్వరూపుడవు, వృషధ్వజుడవు, కాలస్వరూపుడవు, కాలాంతకుడవు—నీకు నమస్కారం.
సూత ఉవాచ ఏవం స్తుతః స దేవేశో యజ్ఞభుగ్భిర్వృషధ్వజః । ప్రాహ గమ్భీరయా వాచా ప్రహసన్విబుధర్షభాన్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: యజ్ఞకారులు ఇలా స్తుతించగా, దేవతాధిపతి అయిన వృషధ్వజుడు, దేవతల్లో శ్రేష్ఠులైన వారికి చిరునవ్వుతో, గంభీరమైన స్వరంతో పలికాడు.
శ్రీభగవానువాచ ప్రసన్నోఽహం దివిషదః స్తోత్రేణోత్తమపూరుషాః । మనోరథం పూరయామి సర్వేషాం దేవతర్షభాః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా, ఉత్తమ పురుషులారా! ఈ స్తోత్రంతో నేను సంతోషించాను. మీ అందరి మనసులోని కోరికను నేను నెరవేర్చుతాను.
దేవా ఊచుః సర్వదేవేశ గిరిశ శశిమౌలివిరాజిత । ఆర్తానాం శఙ్కరస్త్వం చ శం విధేహి మహాబల
దేవతలు ఇలా అన్నారు: సమస్త దేవతలకు అధిపతివైన గిరిశుడా, చంద్రకిరీటంతో ప్రకాశించే వాడవు, బాధలను తొలగించే శంకరుడవు, మహాబలుడా, మాకు మంగళాన్ని కలిగించు.
పర్వతో విన్ధ్యనామాస్తి మేరుద్వేష్టా మహోన్నతః । భానుమార్గనిరోద్ధా హి సర్వేషాం దుఃఖదోఽనఘ
వింధ్య అనే ఒక పర్వతం ఉంది, అది మెరుపర్వతాన్ని చుట్టుముట్టి, ఎంతో ఎత్తుగా ఉంది. అది సూర్యుని మార్గాన్ని అడ్డగించి, అందరికీ బాధను కలిగిస్తోంది, పాపరహితుడా!
తదవృద్ధిం స్తమ్భయేశాన సర్వకల్యాణకృద్భవ । భానుసఞ్చారరోధేన కాలజ్ఞానం కథం భవేత్
ప్రభూ! దయచేసి ఆ వృద్ధిని ఆపండి, అందరికీ మంగళాన్ని కలిగించు. సూర్యుని ప్రయాణం ఆగిపోతే, కాలాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలం?
నష్టే స్వాహాస్వధాకారే లోకే కః శరణం భవేత్ । అస్మాకం చ భయార్తానాం భవానేవ హి దృశ్యతే
స్వాహా, స్వధా రూపాలు లేకపోతే, లోకంలో ఎవరు ఆశ్రయమవుతారు? భయంతో బాధపడుతున్న మాకు, నీవే ఒకటే రక్షకుడిగా కనిపిస్తున్నావు.
దుఃఖనాశకరో దేవ ప్రసీద గిరిజాపతే । శ్రీశివ ఉవాచ నాస్మాకం శక్తిరస్తీహ తద్వృద్ధిస్తమ్భనే సురాః
బాధలను తొలగించే దేవా! దయచేయు, గిరిజాపతీ! శ్రీశివుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా, ఆ వృద్ధిని ఆపడానికి మాకు ఇక్కడ శక్తి లేదు.
ఇమమేవం వదిష్యామో భగవన్తం రమాధవమ్ । సోఽస్మాకం ప్రభురాత్మా చ పూజ్యః కారణరూపధృక్
మేము ఇదే విధంగా రమాధవుడైన భగవంతుని వద్ద చెప్పుదాం. ఆయన మాకు ప్రభువు, మనస్వరూపుడు, పూజ్యుడు, కారణరూపుడవాడు.
గోవిన్దో భగవాన్విష్ణుః సర్వకారణకారణః । తం గత్వా కథయిష్యామః స దుఃఖాన్తో భవిష్యతి
గోవిందుడు, శ్రీమహావిష్ణువు, సమస్త కారణాలకు కారణమైన వాడు. ఆయన వద్దకు వెళ్లి చెప్పితే, మన బాధలకు అంతం కలుగుతుంది.
ఇత్యేవమాకర్ణ్య గిరీశభాషితం దేవాశ్చ సేన్ద్రాః సపయోజసమ్భవాః । రుద్రం పురస్కృత్య చ వేపమానా వైకుణ్ఠలోకం ప్రతిజగ్మురఞ్జసా
పర్వతాధిపతి పరమేశ్వరుడు చెప్పిన మాటలు వినగానే, ఇంద్రుడు, పద్మంలో పుట్టిన బ్రహ్మతో పాటు దేవతలు అందరూ, రుద్రుని ముందుగా తీసుకొని, భయంతో వణికుతూ, వేగంగా వైకుంఠలోకానికి వెళ్లారు.
శ్రీవిష్ణునా దేవేభ్యో వరప్రదానమ్ సూత ఉవాచ తే గత్వా దేవదేవేశం రమానాథం జగద్గురుమ్ । విష్ణుం కమలపత్రాక్షం దదృశుః ప్రభయాన్వితమ్
సూతుడు చెప్పాడు: వారు వెళ్లి, దేవతల దేవుడైన, లక్ష్మీదేవి భర్త అయిన, జగత్తుకు గురువైన, కమలాక్షుడైన శ్రీహరిను, ప్రకాశంతో మెరిసిపోతున్నవాడిని దర్శించారు.
స్తోత్రేణ తుష్టువుర్భక్త్యా గద్గదస్వరసత్కృతాః । దేవా ఊచుః జయ విష్ణో రమేశాద్య మహాపురుష పూర్వజ
భక్తితో గొంతు కరిగిపోయేలా, వారు స్తోత్రంతో ఆయనను స్తుతించారు. దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'విజయం నీదే, ఓ విష్ణువూ! లక్ష్మీపతి, ఆదిపురుషా!'
దైత్యారే కామజనక సర్వకామఫలప్రద । మహావరాహ గోవిన్ద మహాయజ్ఞస్వరూపక
అసురులను శత్రువా, కోరికలకు మూలమైనవాడా, అన్నీ కోరికలు తీర్చేవాడా, మహావరాహా, గోవిందా, మహాయజ్ఞ స్వరూపుడా!