మఙ్గలచణ్డీమనసయోరుపాఖ్యానవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ కథితం షష్ఠ్యుపాఖ్యానం బ్రహ్మపుత్ర యథాఽఽగమమ్ । దేవీ మఙ్గలచణ్డీ చ తదాఖ్యానం నిశామయ
మంగళచండీ కథ ప్రారంభం. శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మపుత్రా! షష్ఠీ కథను శాస్త్రానుసారం నీకు వివరించాను. ఇప్పుడు మంగళచండీ దేవి కథను విను.
తస్యాః పూజాదికం సర్వం ధర్మవక్త్రేణ యచ్ఛ్రుతమ్ । శ్రుతిసమ్మతమేవేష్టం సర్వేషాం విదుషామపి
ఆమె పూజా విధులు అన్నీ ధర్ముడు చెప్పినట్టు వేదములు సమ్మతించినవి. అవి పండితులందరికీ ఇష్టమైనవి.
దక్షా యా వర్తతే చణ్డీ కల్యాణేషు చ మఙ్గలా । మఙ్గలేషు చ యా దక్షా సా చ మఙ్గలచణ్డికా
శుభకార్యాలలో నిపుణురాలు అయినది చండీ, మంగళాన్ని కలిగించేది మంగళా. శుభానికి నిపుణురాలైనదే మంగళచండికా.
పూజ్యా యా వర్తతే చణ్డీ మఙ్గలోఽపి మహీసుతః । మఙ్గలాభీష్టదేవీ యా సా వా మఙ్గలచణ్డికా
పూజింపబడే దేవి చండీ, మంగళుడు భూమిపుత్రుడు. శుభాన్ని కోరే వారికి ఇష్టదేవత అయినదే మంగళచండికా.
మఙ్గలో మనువంశ్యశ్చ సప్తద్వీపధరాపతిః । తస్య పూజ్యాభీష్టదేవీ తేన మఙ్గలచణ్డికా
మంగళుడు మనువంశజుడు, ఏడు ద్వీపాల భూమికి అధిపతి. అతనికి ఇష్టదేవత, పూజ్యురాలైనదే మంగళచండికా.
మూర్తిభేదేన సా దుర్గా మూలప్రకృతిరీశ్వరీ । కృపారూపాతిప్రత్యక్షా యోషితామిష్టదేవతా
ఆమె అనేక రూపాలలో దుర్గా, మూల ప్రకృతి, పరమేశ్వరి. ఆమె కరుణామూర్తి, అందరికీ ప్రత్యక్షంగా కనిపించే స్త్రీల ఇష్టదేవత.
ప్రథమే పూజితా సా చ శఙ్కరేణ పరాత్పరా । త్రిపురస్య వధే ఘోరే విష్ణునా ప్రేరితేన చ
మొదట శంకరుడు, పరమాత్మ అయినవాడు, త్రిపురాసురుని సంహార సమయంలో విష్ణువు ప్రేరణతో ఆమెను పూజించాడు.
బ్రహ్మన్ బ్రహ్మోపదేశేన దుర్గతేన చ సఙ్కటే । ఆకాశాత్పతితే యానే దైత్యేన పాతితే రుషా
ఓ బ్రాహ్మణా! బ్రహ్మా ఉపదేశంతో, దుర్గతిలో ఉన్నప్పుడు, రాక్షసుడు ఆగ్రహంతో ఆకాశంలో నుంచి రథాన్ని పడేసినప్పుడు—
బ్రహ్మవిష్ణూపదిష్టశ్చ దుర్గాం తుష్టావ శఙ్కరః । సా చ మఙ్గలచణ్డీ యా బభూవ రూపభేదతః
బ్రహ్మా, విష్ణువు ఉపదేశంతో శంకరుడు దుర్గాదేవిని స్తుతించాడు. ఆమె వేరే రూపంలో మంగళచండీగా అవతరించింది.
ఉవాచ పురతః శమ్భోర్భయం నాస్తీతి తే ప్రభో । భగవాన్వృషరూపశ్చ సర్వేశస్తే భవిష్యతి
ఆమె శంభువు ఎదుట ఇలా చెప్పింది: 'నీకు ఎలాంటి భయం లేదు ప్రభూ! వృషభరూపుడై, సమస్త లోకాలకు అధిపతిగా నీవే అవుతావు.'
యుద్ధశక్తిస్వరూపాహం భవిష్యామి న సంశయః । మాయాత్మనా చ హరిణా సహాయేన వృషధ్వజ
యుద్ధశక్తిగా నేను అవతరిస్తాను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మాయకు అధిపతిగా ఉన్న హరిదేవుడు నీకు తోడుగా ఉంటాడు, వృషధ్వజా!
జహి దైత్యం స్వశత్రుం చ సురాణాం పదఘాతకమ్ । ఇత్యుక్త్వాన్తర్హితా దేవీ శమ్భోః శక్తిర్బభూవ సా
దానవుడిని, దేవతలకు శత్రువుగా ఉన్నవాడిని, వారి స్థానాన్ని నాశనం చేసే వాడిని సంహరించు అని చెప్పి, ఆ దేవి అంతర్ధానమై శంభుదేవుని శక్తిగా మారింది.
విష్ణుదత్తేన శస్త్రేణ జఘాన తముమాపతిః । మునీన్ద్ర పతితే దైత్యే సర్వే దేవా మహర్షయః
విష్ణువు ఇచ్చిన ఆయుధంతో ఉమాపతి ఆ దానవుడిని సంహరించాడు. మునీంద్రా! ఆ దానవుడు పడిపోయిన వెంటనే, అందరు దేవతలు, మహర్షులు—
తుష్టువుః శఙ్కరం దేవం భక్తినమ్రాత్మకన్ధరాః । సద్యః శిరసి శమ్భోశ్చ పుష్పవృష్టిర్బభూవ హ
భక్తితో తలవంచి శంకరుడిని స్తుతించారు. వెంటనే శంభుదేవుని తలపై పుష్పవర్షం కురిసింది.
బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ సన్తుష్టో దదౌ తస్మై శుభాశిషమ్ । బ్రహ్మవిష్ణూపదిష్టశ్చ సుస్నాతః శఙ్కరస్తథా
బ్రహ్మ మరియు విష్ణువు సంతోషంతో ఆయనకు మంగళకరమైన ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చారు. బ్రహ్మ, విష్ణువులు చెప్పినట్లు శంకరుడు స్నానం చేసి—
పూజయామాస తాం భక్త్యా దేవీం మఙ్గలచణ్డికామ్ । పాద్యార్ఘ్యాచమనీయైశ్చ వస్త్రైశ్చ వివిధైరపి
ఆ మంగళకరమైన చండికాదేవిని భక్తితో పాద్యార్ఘ్యాలు, ఆచమనం, వివిధ వస్త్రాలతో పూజించాడు.
పుష్పచన్దననైవేద్యైర్భక్త్యా నానావిధైర్మునే । ఛాగైర్మేషైశ్చ మహిషైర్గవయైః పక్షిభిస్తథా
పుష్పాలు, గంధం, వివిధ నైవేద్యాలు, మేకలు, గొర్రెలు, మహిషాలు, అడవి ఎద్దులు, పక్షులతో భక్తితో పూజ చేశాడు, మునీశ్వరా!
వస్త్రాలఙ్కారమాల్యైశ్చ పాయసైః పిష్టకైరపి । మధుభిశ్చ సుధాభిశ్చ ఫలైర్నానావిధైరపి
వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, మాలలు, పాయసం, పిండివంటలు, తేనె, అమృతం, రకరకాల ఫలాలతో పూజించాడు.
సఙ్గీతైర్నర్తకైర్వాద్యైరుత్సవైర్నామకీర్తనైః । ధ్యాత్వా మాధ్యన్దినోక్తేన ధ్యానేన భక్తిపూర్వకమ్
పాటలు, నృత్యాలు, వాద్యాలు, ఉత్సవాలు, నామస్మరణతో, మధ్యాహ్న ధ్యానం చేసి, భక్తితో ఆ దేవిని ఆరాధించాడు.
దదౌ ద్రవ్యాణి మూలేన మన్త్రేణైవ చ నారద । ఓం హ్రీం శ్రీం క్లీం సర్వపూజ్యే దేవి మఙ్గలచణ్డికే
ఓ నారదా! 'ఓం హ్రీం శ్రీం క్లీం, సర్వపూజ్యే దేవి మంగళచండికే' అనే మంత్రంతో సంపూర్ణంగా ద్రవ్యాలను సమర్పించాడు.
హూఁ హూఁ ఫట్ స్వాహాప్యేకవింశాక్షరో మనుః । పూజ్యః కల్పతరుశ్చైవ భక్తానాం సర్వకామదః
'హూం హూం ఫట్ స్వాహా' అనే ఇరవై ఒక అక్షరాల మంత్రాన్ని పూజించాలి. ఇది భక్తులకు అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే కల్పవృక్షం.
దశలక్షజపేనైవ మన్త్రసిద్ధిర్భవేద్ ధ్రువమ్ । ధ్యానం చ శ్రూయతాం బ్రహ్మన్ వేదోక్తం సర్వసమ్మతమ్
పది లక్షల సార్లు ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తే, నిశ్చయంగా మంత్రసిద్ధి కలుగుతుంది. బ్రహ్మన్! ఇప్పుడు వేదాల్లో చెప్పిన, అందరూ ఒప్పుకున్న ధ్యానాన్ని విను.
దేవీం షోడశవర్షీయాం శశ్వత్సుస్థిరయౌవనామ్ । బిమ్బోష్ఠీం సుదతీం శుద్ధాం శరత్పద్మనిభాననామ్
దేవిని పదహారు సంవత్సరాల వయస్సులో, ఎప్పటికీ యువతలో నిలకడగా, బింబఫలంలాంటి పెదవులతో, అందమైన పళ్లతో, పవిత్రంగా, శరదృతువులోని కమలంలాంటి ముఖంతో ధ్యానం చేయాలి.
శ్వేతచమ్పకవర్ణాభాం సునీలోత్పలలోచనామ్ । జగద్ధాత్రీం చ దాత్రీం చ సర్వేభ్యః సర్వసమ్పదామ్
ధవళ చంపకపువ్వుల వర్ణంతో, నీలోత్పలపు కన్నులతో, జగత్తును పోషించేదిగా, అందరికీ సంపదలను ప్రసాదించేదిగా భావించాలి.
సంసారసాగరే ఘోరే జ్యోతీరూపాం సదా భజే । దేవ్యాశ్చ ధ్యానమిత్యేవం స్తవనం శ్రూయతాం మునే
ఈ భయంకరమైన సంసారసాగరంలో, నేను ఎప్పుడూ ఆమెను వెలుగుగా భావించి ఆరాధిస్తాను. ఇదే దేవి ధ్యానం. ఇప్పుడు ఆమె స్తోత్రాన్ని విను, మునీశ్వరా!
మహాదేవ ఉవాచ రక్ష రక్ష జగన్మాతర్దేవి మఙ్గలచణ్డికే । హారికే విపదాం రాశేర్హర్షమఙ్గలకారికే
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: రక్షించు, రక్షించు జగన్మాతా, మంగళచండికాదేవి! దురదృష్టాన్ని తొలగించు, ఆనందాన్ని, మంగళాన్ని తీసుకురా!
హర్షమఙ్గలదక్షే చ హర్షమఙ్గలదాయికే । శుభే మఙ్గలదక్షే చ శుభే మఙ్గలచణ్డికే
ఆనందం, మంగళంలో నిపుణురాలా, ఆనందాన్ని, మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడా! శుభమయురాలా, మంగళంలో నిపుణురాలా, శుభమయురాలా, మంగళచండికా!
మఙ్గలే మఙ్గలార్హే చ సర్వమఙ్గలమఙ్గలే । సతాం మఙ్గదే దేవి సర్వేషాం మఙ్గలాలయే
మంగళకరమైనవారిలో మంగళకరురాలా, మంగళానికి అర్హురాలా, సర్వమంగళానికి మూలమయురాలా, సద్బుద్ధిగలవారికి మంగళాన్ని ప్రసాదించేవాడా, అందరికీ మంగళానికి నిలయమయురాలా!
పూజ్యే మఙ్గలవారే చ మఙ్గలాభీష్టదేవతే । పూజ్యే మఙ్గలభూపస్య మనువంశస్య సన్తతమ్
మంగళవారం రోజు, మనసారా కోరిన మంగళాన్ని ప్రసాదించే దేవిని పూజించాలి. మనువంశానికి పరిరక్షకురాలైన మంగళదేవిని ఎప్పుడూ భక్తితో పూజించాలి.
మఙ్గలాధిష్ఠాతృదేవి మఙ్గలానాం చ మఙ్గలే । సంసారమఙ్గలాధారే మోక్షమఙ్గలదాయిని
అమ్మా! నీవే మంగళానికి అధిపతిగా నిలిచినవాడవు, మంగళమైన వాటిలో అత్యుత్తమమైనవాడవు, ఈ లోకంలో మంగళానికి ఆధారమైనవాడవు, మోక్షాన్ని కూడా మంగళంగా ప్రసాదించేవాడవు.