శ్రాద్ధకాలే స్వధాస్తోత్రం యః శృణోతి సమాహితః । స లభేచ్ఛ్రాద్ధసమ్భూతం ఫలమేవ న సంశయః
శ్రాద్ధసమయంలో ఎవరు స్వధాదేవి స్తోత్రాన్ని ఏకాగ్రతతో వినితే, వారు శ్రాద్ధఫలాన్ని తప్పకుండా పొందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స్వధా స్వధా స్వధేత్యేవం త్రిసన్ధ్యం యః పఠేన్నరః । ప్రియాం వినీతాం స లభేత్సాధ్వీం పుత్రగుణాన్వితామ్
ఎవరైనా త్రిసంధ్యాకాలంలో 'స్వధా, స్వధా, స్వధే' అని పఠిస్తే, వారు ప్రియమైన, వినయంతో కూడిన, సద్గుణాలున్న భార్యను, మంచి కుమారుని లక్షణాలతో కూడిన భార్యను పొందుతారు.
పితౄణాం ప్రాణతుల్యా త్వం ద్విజజీవనరూపిణీ । శ్రాద్ధాధిష్ఠాతృదేవీ చ శ్రాద్ధాదీనాం ఫలప్రదా
నీవు పితృదేవతలకు ప్రాణప్రియురాలివి, బ్రాహ్మణుల జీవనరూపిణివి, శ్రాద్ధానికి అధిష్ఠానదేవతవు, శ్రాద్ధాదిక క్రియలకు ఫలమిచ్చే దేవతవు.
నిత్యా త్వం సత్యరూపాసి పుణ్యరూపాసి సువ్రతే । ఆవిర్భావతిరోభావౌ సృష్టౌ చ ప్రలయే తవ
సదాచారముగలదేవీ! నీవు నిత్యురాలివి, సత్యస్వరూపురాలివి, పుణ్యమయురాలివి. సృష్టికాలంలో అవిర్భవించి, ప్రళయకాలంలో లయమవుతావు.
ఓం స్వస్తిశ్చ నమః స్వాహా స్వధా త్వం దక్షిణా తథా । నిరూపితాశ్చతుర్వేదైః ప్రశస్తాః కర్మిణాం పునః
ఓం, స్వస్తి, నమః, స్వాహా, స్వధా, దక్షిణా — ఇవన్నీ నిన్ను వేదాలు ప్రతిష్ఠించాయి, కర్మకాండలు చేసే వారు నిన్ను స్తుతిస్తారు.
కర్మపూర్త్యర్థమేవైతా ఈశ్వరేణ వినిర్మితాః । ఇత్యేవముక్త్వా స బ్రహ్మా బ్రహ్మలోకే స్వసంసది
ఈ దేవతలను కర్మపూర్ణత కోసం పరమేశ్వరుడు సృష్టించాడు. ఇలా చెప్పి బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మలోకంలోని తన సభలో ఉన్నాడు.
తస్థౌ చ సహసా సద్యః స్వధా సాఽఽవిర్బభూవ హ । తదా పితృభ్యః ప్రదదౌ తామేవ కమలాననామ్
ఆ సమయంలో, అకస్మాత్తుగా స్వధాదేవి ప్రత్యక్షమయ్యింది. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు ఆమెను కమలముఖురాలిగా పితృదేవతలకు ఇచ్చాడు.
తాం సమ్ప్రాప్య యయుస్తే చ పితరశ్చ ప్రహర్షితాః । స్వధాస్తోత్రమిదం పుణ్యం యః శృణోతి సమాహితః । స స్నాతః సర్వతీర్థేషు వాఞ్ఛితం ఫలమాప్నుయాత్
ఆమెను పొందిన పితృదేవతలు ఎంతో ఆనందించారు. ఎవరు ఈ పవిత్రమైన స్వధా స్తోత్రాన్ని ఏకాగ్రతతో వినితే, వారు అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని, కోరిన ఫలాన్ని పొందుతారు.
ఇతి శ్రీమద్దేవీభాగవతే మహాపురాణేఽష్టాదశసాహస్ర్యాం సంహితాయాం నవమస్కన్ధే నారాయణనారదసంవాదే స్వధోపాఖ్యానవర్ణనం నామ చతుశ్చత్వారిశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీమద్దేవీభాగవత మహాపురాణంలో, తొమ్మిదవ స్కంధంలో, నారాయణ-నారద సంభాషణలో, 'స్వధా ఉపాఖ్యాన వర్ణనం' అనే నలభై నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
దక్షిణోపాఖ్యానవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ ఉక్తం స్వాహాస్వధాఖ్యానం ప్రశస్తం మధురం పరమ్ । వక్ష్యామి దక్షిణాఖ్యానం సావధానో నిశామయ
దక్షిణా ఉపాఖ్యాన వర్ణనం శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: స్వాహా, స్వధా కథను నేను చెప్పాను, అది అతి మధురంగా, ఉత్తమంగా ఉంది. ఇప్పుడు దక్షిణా కథను చెప్పబోతున్నాను. శ్రద్ధతో విను.
గోపీ సుశీలా గోలోకే పురాఽఽసీత్ప్రేయసీ హరేః । రాధా ప్రధానా సధ్రీచీ ధన్యా మాన్యా మనోహరా
హరిదేవునికి ప్రియమైన, మంచి స్వభావం కలిగిన గోపిక ఒకప్పుడు గోలొకలో నివసించింది. ఆ గోపికల్లో రాధా ప్రధానమైనది, సమానంగా ఉన్నది, అదృష్టవంతురాలు, గౌరవించబడినది, అందమైనది.
అతీవ సున్దరీ రామా సుభగా సుదతీ సతీ । విద్యావతీ గుణవతీ చాతిరూపవతీ సతీ
ఆమె అత్యంత అందమైనది, ఆకర్షణీయమైనది, అదృష్టవంతురాలు, చక్కటి పళ్ళు కలిగినది, పవిత్రమైనది, విద్యావంతురాలు, గుణవంతురాలు, అద్భుతమైన రూపం కలిగినది, నిష్కళంకమైనది.
కలావతీ కోమలాఙ్గీ కాన్తా కమలలోచనా । సుశ్రోణీ సుస్తనీ శ్యామా న్యగ్రోధపరిమణ్డితా
ఆమె కళల్లో నిపుణురాలు, మృదువైన శరీరం కలిగినది, అందమైనది, కమలపు కన్నులు కలిగినది, చక్కటి నడుము, అందమైన వక్షోజాలు, నీలవర్ణం, వటవృక్షం లాంటి ఆకారం కలిగినది.
ఈషద్ధాస్యప్రసన్నాస్యా రత్నాలఙ్కారభూషితా । శ్వేతచమ్పకవర్ణాభా బిమ్బోష్ఠీ మృగలోచనా
ఆమె ముఖం స్వల్పంగా నవ్వుతూ, ప్రశాంతంగా మెరుస్తోంది; రత్నాలతో అలంకరించబడింది. ఆమె వర్ణం తెల్ల చంపక పువ్వు లాంటి ప్రకాశవంతంగా ఉంది; బింబఫలంలాంటి ఎర్రటి పెదాలు, మృగంలాంటి కన్నులు కలిగినది.
కామశాస్త్రేషు నిపుణా కామినీ హంసగామినీ । భావానురక్తా భావజ్ఞా కృష్ణస్య ప్రియభామినీ
ఆమె కామశాస్త్రాల్లో నిపుణురాలు, ప్రణయభావంతో నిండినది, హంసలా నడుస్తుంది; భావానికి అంకితమైనది, భావాలను తెలుసుకున్నది, కృష్ణునికి ప్రియమైనది.
రసజ్ఞా రసికా రాసే రాసేశస్య రసోత్సుకా । ఉవాసాదక్షిణే క్రోడే రాధాయాః పురతః పురా
ఆమె రసాన్ని తెలుసుకున్నది, రసాస్వాదనలో నిపుణురాలు, నాట్యానికి ఉత్సుకత కలిగినది; ఒకప్పుడు రాధా యొక్క కుడివైపు ముందు కూర్చుంది.
సమ్బభూవానమ్రముఖో భయేన మధుసూదనః । దృష్ట్వా రాధాం చ పురతో గోపీనాం ప్రవరోత్తమామ్
మధుసూదనుడు రాధాను తన ముందు, గోపికల్లో అత్యుత్తమురాలిగా చూసి, భయంతో వినయంగా ముఖాన్ని వంచాడు.
కామినీం రక్తవదనాం రక్తపఙ్కజలోచనామ్ । కోపేన కమ్పితాఙ్గీం చ కోపేన స్ఫురితాధరామ్
ఆమెను ప్రణయభావంతో, ఎర్రటి ముఖంతో, ఎర్ర కమలపు కన్నులతో, కోపంతో శరీరం కంపించుతూ, కోపంతో పెదాలు తడుముతూ ఉన్నదిగా చూశాడు.
వేగేన తాం తు గచ్ఛన్తీం విజ్ఞాయ తదనన్తరమ్ । విరోధభీతో భగవానన్తర్ధానం చకార సః
ఆమె వేగంగా వెళ్లిపోతున్నదని తెలుసుకుని, విరోధానికి భయపడి, భగవంతుడు వెంటనే అంతర్ధానం అయ్యాడు.
పలాయన్తం చ కాన్తం చ శాన్తం సత్త్వం సువిగ్రహమ్ । విలోక్య కమ్పితా గోప్యః సుశీలాద్యాస్తతో భియా
తమ ప్రియుడు పారిపోతున్నాడని, అతని ప్రశాంత స్వభావాన్ని, శోభాయమానమైన రూపాన్ని చూసి, మంచి స్వభావం కలిగిన గోపికలు భయంతో కంపించుతూ అతన్ని చూశారు.
విలోక్య లమ్పటం తత్ర గోపీనాం లక్షకోటయః । పుటాఞ్జలియుతా భీతా భక్తినమ్రాత్మకన్ధరాః
ఆ ఆటపాటలలో మునిగినవాడిని అక్కడ చూసి, లక్షల కోట్లు గోపికలు భయంతో చేతులు జోడించి, భక్తితో మెడలు వంచి నిలిచారు.
రక్ష రక్షేత్యుక్తవన్త్యో దేవీమితి పునః పునః । యయుర్భయేన శరణం యస్యాశ్చరణపఙ్కజే
‘రక్షించు, రక్షించు’ అని దేవిని పునః పునః పిలుస్తూ, భయంతో ఆమె పద్మపాదాలకు శరణు కోరారు.
త్రిలక్షకోటయో గోపాః సుదామాదయ ఏవ చ । యయుర్భయేన శరణం తత్పాదాబ్జే చ నారద
త్రిలక్ష కోట్లు గోపులు, సుదామా మొదలైన వారు కూడా, భయంతో ఆమె పద్మపాదాలకు శరణు కోరారు, నారదా.
పలాయన్తం చ కాన్తం చ విజ్ఞాయ పరమేశ్వరీ । పలాయన్తీం సహచరీం సుశీలాం చ శశాప సా
తన ప్రియుడు పారిపోతున్నాడని తెలుసుకున్న పరమేశ్వరి, తనతో పాటు పారిపోతున్న సహచరి సుశీలను శపించింది.
అద్యప్రభృతి గోలోకం సా చేదాయాతి గోపికా । సద్యో గమనమాత్రేణ భస్మసాచ్చ భవిష్యతి
ఈ రోజు నుండి ఆ గోపిక గోలొకలోకి వస్తే, అక్కడికి వచ్చిన వెంటనే బస్మమవుతుంది.
ఇత్యేవముక్త్వా తత్రైవ దేవదేవేశ్వరీ రుషా । రాసేశ్వరీ రాసమధ్యే రాసేశమాజుహావ హ
అలా చెప్పి, దేవదేవేశ్వరి కోపంతో, రాసమధ్యంలో, రాసేశుని పిలిచింది.
నాలోక్య పురతః కృష్ణం రాధా విరహకాతరా । యుగకోటిసమం మేనే క్షణభేదేన సువ్రతా
తన ముందు కృష్ణుడు కనిపించక, రాధా విరహంతో బాధపడుతూ, ఒక్క క్షణాన్ని యుగాల కోటి సమానంగా భావించింది.
హే కృష్ణ ప్రాణనాథేశాగచ్ఛ ప్రాణాధికప్రియ । ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవేశ ప్రాణా యాన్తి త్వయా వినా
హే కృష్ణా, నా ప్రాణాధినాయకా, రా! ప్రాణాలకు మించిన ప్రియమైనవాడా, ప్రాణాధిపతి దేవా, నీవు లేకపోతే నా ప్రాణాలు పోతున్నాయి.
స్త్రీగర్వః పతిసౌభాగ్యాద్వర్ధతే చ దినే దినే । సుఖం చ విపులం యస్మాత్తం సేవేద్ధర్మతః సదా
భర్తకు కలిగిన అదృష్టం వల్ల భార్య గర్వం రోజురోజుకు పెరుగుతుంది. అందుకే, ఆమె ధర్మానికి అనుగుణంగా భర్తను ఎప్పుడూ సేవించాలి; అలా చేస్తే ఆమెకు విస్తారమైన ఆనందం లభిస్తుంది.
పతిర్బన్ధుః కులస్త్రీణామధిదేవః సదాగతిః । పరసమ్పత్స్వరూపశ్చ మూర్తిమాన్ భోగదః సదా
కుటుంబానికి చెందిన స్త్రీలకు భర్త స్నేహితుడు, రక్షకుడు, ఎప్పటికీ ఆశ్రయం. ఆయన సంపదకు ప్రతిరూపం, సుఖాన్ని ఎల్లప్పుడూ అందించే వాడు.