అతీవ గోపనీయం యదుపయుక్తం చ సర్వతః । అప్రకాశ్యం పురాణేషు వేదోక్తం ధర్మసంయుతమ్
ఇది అత్యంత రహస్యమైనది, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉపయోగించవలసినది. పురాణాలలో ఇది వెల్లడించబడలేదు, కానీ వేదాలలో చెప్పబడింది, ధర్మంతో కూడినది.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ నానాప్రకారమాఖ్యానమప్రకాశ్యం పురాణతః । శ్రుతం కతివిధం గూఢమాస్తే బ్రహ్మన్ సుదుర్లభమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మన్, పురాణాలలో చెప్పని ఎన్నో విధాల కథలు ఉన్నాయి. విన్నవి కూడా రకరకాలుగా, లోతుగా, చాలా అరుదుగా ఉంటాయి.
తేషు యత్సారభూతం చ శ్రోతుం కిం వా త్వమిచ్ఛసి । తన్మే బ్రూహి మహాభాగ పశ్చాద్వక్ష్యామి తత్పునః
వాటిలో అసలు ముఖ్యమైనది, వినదగినది ఏదైనా తెలుసుకోవాలనుకుంటే, మహాభాగ, నీవు నాకు చెప్పు. తర్వాత నేను దాని గురించి వివరంగా చెబుతాను.
నారద ఉవాచ స్వాహా దేవీ హవిర్దానే ప్రశస్తా సర్వకర్మసు । పితృదానే స్వధా శస్తా దక్షిణా సర్వతో వరా
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: హవిస్సు సమర్పణలో, అన్నిరకాల కర్మల్లో స్వాహాదేవిని ప్రశంసిస్తారు. పితృదేవతలకు నైవేద్యం సమర్పించేటప్పుడు స్వధాదేవి గొప్పది. అన్ని దానాల్లో దక్షిణా అతి శ్రేష్ఠమైనది.
ఏతాసాం చరితం జన్మఫలం ప్రాధాన్యమేవ చ । శ్రోతుమిచ్ఛామి త్వద్వక్త్రాద్వద వేదవిదాంవర
ఈ దేవతల జన్మకథలు, ఫలితాలు, ప్రాముఖ్యత గురించి, వేదాలను బాగా తెలిసిన నీ నోటివెంట వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
సూత ఉవాచ నారదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రహస్య మునిసత్తమః । కథాం కథితుమారేభే పురాణోక్తాం పురాతనీమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: నారదుని మాటలు విని, ఆ మహర్షి చిరునవ్వుతో పురాణాలలో చెప్పిన పురాతన కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ సృష్టేః ప్రథమతో దేవాః స్వాహారార్థం యయుః పురా । బ్రహ్మలోకం బ్రహ్మసభామాజగ్ముః సుమనోహరామ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: సృష్టి ప్రారంభంలో, దేవతలు స్వాహా కోసం బ్రహ్మలోకానికి, బ్రహ్మసభకు, ఆ అందమైన స్థలానికి వెళ్లారు.
గత్వా నివేదనం చక్రురాహారహేతుకం మునే । బ్రహ్మా శ్రుత్వా ప్రతిజ్ఞాయ నిషేవే శ్రీహరిం పరమ్
వెళ్లి, ఆ మునికి భోజనార్థం తమ కోరికను తెలియజేశారు. బ్రహ్మా అది విని, హామీ ఇచ్చి, శ్రీహరిని పరమ భక్తితో పూజించాడు.
నారద ఉవాచ యజ్ఞరూపో హి భగవాన్ కలయా చ బభూవ హ । యజ్ఞే యద్యద్ధవిర్దానం దత్తం తేభ్యశ్చ బ్రాహ్మణైః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు యజ్ఞరూపంగా, తన భాగంతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. బ్రాహ్మణులు యజ్ఞంలో ఏదైనా హవిస్సు సమర్పించినప్పుడు, అది దేవతలకు చేరేది.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ హవిర్దదతి విప్రాశ్చ భక్త్యా చ క్షత్రియాదయః । సురా నైవ ప్రాప్నువన్తి తద్దానం మునిపుఙ్గవ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, ఇతరులు భక్తితో హవిస్సు సమర్పించినా, ఆ దానం దేవతలకు అందదు, మునిశ్రేష్ఠ.
దేవా విషణ్ణాస్తే సర్వే తత్సభాం చ యయుః పునః । గత్వా నివేదనం చక్రురాహారాభావహేతుకమ్
అన్ని దేవతలు నిరుత్సాహంగా మళ్లీ ఆ సభకు వెళ్లారు. వెళ్లి, ఆహారం లేకపోవడం వల్ల తమ కోరికను తెలియజేశారు.
బ్రహ్మా శ్రుత్వా తు ధ్యానేన శ్రీకృష్ణం శరణం యయౌ । పూజాఞ్చకార ప్రకృతేధ్యానేనైవ తదాజ్ఞయా
బ్రహ్మా అది విని, ధ్యానం ద్వారా శ్రీకృష్ణుని ఆశ్రయించాడు. ఆయన ఆజ్ఞతో, ప్రకృతిని ధ్యానిస్తూ పూజ చేశాడు.
ప్రకృతేః కలయా చైవ సర్వశక్తిస్వరూపిణీ । అతీవ సున్దరీ శ్యామా రమణీయా మనోహరా
ప్రకృతికి భాగంగా, అన్ని శక్తుల స్వరూపిణిగా, అత్యంత అందమైన, నల్లని వర్ణంతో, ఆకర్షణీయంగా, మనోహరంగా ఓ దేవత ప్రత్యక్షమయ్యింది.
ఈషద్ధాస్యప్రసన్నాస్యా భక్తానుగ్రహకాతరా । ఉవాచేతి విధేరగ్రే పద్మయోనే వరం వృణు
ఆమె స్వల్పమైన చిరునవ్వుతో, కరుణామయమైన ముఖంతో, భక్తులపై అనుగ్రహించేందుకు ఉత్సాహంగా, పద్మయోని బ్రహ్మా ఎదుట ఇలా చెప్పింది: 'నీవు ఏ వరం కోరుకుంటావో అడుగు.'
విధిస్తద్వచనం శ్రుత్వా సమ్భ్రమాత్సమువాచ తామ్ । ప్రజాపతిరువాచ త్వమగ్నేర్దాహికా శక్తిర్భవ యాతీవ సున్దరీ
బ్రహ్మా ఆమె మాటలు విని, గౌరవంతో ఇలా అన్నాడు: 'అత్యంత అందమైనవాడా, నీవు అగ్నికి దహనశక్తిగా అవు.'
దగ్ధుం న శక్తః ప్రకృతీర్హుతాశశ్చ త్వయా వినా । త్వన్నామోచ్చార్య మన్త్రాన్తే యో దాస్యతి హవిర్నరః
నీవు లేకుండా ప్రకృతి కూడా, అగ్నిదేవుడూ దహించలేరు. మంత్రం చివర నీ పేరును ఉచ్చరించి ఎవరు హవిస్సు సమర్పిస్తారో—
సురేభ్యస్తత్ప్రాప్నువన్తి సురాః సానన్దపూర్వకమ్ । అగ్నేః సమ్పత్స్వరూపా చ శ్రీరూపా సా గృహేశ్వరీ
ఆ హవిస్సు దేవతలకు ఆనందంతో అందుతుంది. ఆమె అగ్నికి ఐశ్వర్యరూపిణిగా, సౌందర్యరూపిణిగా, గృహానికి అధిష్ఠాత్రిగా ఉంటుంది.
దేవానాం పూజితా శశ్వన్నరాదీనాం భవామ్బికే । బ్రహ్మణశ్చ వచః శ్రుత్వా సా విషణ్ణా బభూవ హ
అమ్మా, దేవతలు, మనుష్యులు ఎప్పుడూ నిన్ను పూజిస్తారు. బ్రహ్మా మాటలు విని, ఆమె మనసు దిగులుగా మారింది.
తమువాచ తతో దేవీ స్వాభిప్రాయం స్వయమ్భువమ్ । స్వాహోవాచ అహం కృష్ణం భజిష్యామి తపసా సుచిరేణ చ
ఆ దేవి తన మనసులోని సంకల్పాన్ని స్వయంభువునికి తెలియజేసింది. ఆమె ఇలా చెప్పింది: "నేను కృష్ణుని దీర్ఘకాలం తపస్సుతో భజించబోతున్నాను."
బ్రహ్మంస్తదన్యం యత్కిఞ్చిత్స్వప్నవద్ భ్రమమేవ చ । విధాతా జగతస్త్వం చ శమ్భుర్మృత్యుఞ్జయో విభుః
"బ్రహ్మం అని పిలవబడే ఇతర అన్నీ కలలో లాంటి మాయ మాత్రమే. ఈ లోకాన్ని సృష్టించేవాడు నువ్వే; శంభువు, మరణాన్ని జయించిన మహాశక్తి నువ్వే."
బిభర్తి శేషో విశ్వం చ ధర్మః సాక్షీ చ ధర్మిణామ్ । సర్వాద్యపూజ్యో దేవానాం గణేషు చ గణేశ్వరః
"శేషుడు ఈ విశ్వాన్ని మోయుతాడు; ధర్ముడు సజ్జనుల కర్మలకు సాక్షిగా ఉంటాడు. దేవతలందరిలో నీవే అత్యంత పూజ్యుడు; గణాలలో నీవే గణాధిపతి."
ప్రకృతిః సర్వసమ్పూజ్యా యత్ప్రసాదాత్పురాభవత్ । ఋషయో మునయశ్చైవ పూజితా యన్నిషేవయా
"ప్రకృతి అందరికీ పూజ్యురాలు. ఆమె కృప వల్ల పురాతన కాలంలో ఋషులు, మునులు, ఆమె సేవచేత గౌరవించబడ్డారు."
తత్పాదపద్మం నియతం భావేన చిన్తయామ్యహమ్ । పద్మాస్యా పాద్యమిత్యుక్త్వా పద్మనాభానుసారతః
"ఆ పద్మముఖుని పాదాలను నేను ఎల్లప్పుడూ భక్తితో ధ్యానిస్తాను. 'పద్మాస్యుని పాదాలను కడుగుదాం' అని చెప్పి, పద్మనాభుని మార్గాన్ని అనుసరిస్తాను."
జగామ తపసే దేవీ ధ్యాత్వా కృష్ణం నిరామయమ్ । తపస్తేపే వర్షలక్షమేకపాదేన పద్మజా
ఆ దేవి కృష్ణుని నిరంతరం ధ్యానిస్తూ తపస్సు చేయడానికి వెళ్లింది. పద్మజా ఒక కాలిపై నిలబడి లక్ష సంవత్సరాలు తపస్సు చేసింది.
తదా దదర్శ శ్రీకృష్ణం నిర్గుణం ప్రకృతేః పరమ్ । అతీవ కమనీయం చ రూపం దృష్ట్వా చ రూపిణీ
ఆ సమయంలో ఆమె నిగుణుడైన, ప్రకృతికి అతీతుడైన శ్రీకృష్ణుని దర్శించింది. ఆయన అతి అందమైన రూపాన్ని చూసి, ఆమె స్వయంగా ప్రకాశవంతురాలైంది.
మూర్చ్ఛాం సమ్ప్రాప కాలేన కామేశస్య చ కాముకీ । విజ్ఞాయ తదభిప్రాయం సర్వజ్ఞస్తామువాచ హ
కాలక్రమంలో కామేశుని ప్రియురాలు మూర్చపోయింది. ఆమె సంకల్పాన్ని తెలుసుకున్న సర్వజ్ఞుడు ఆమెతో మాటలాడాడు.
సముత్థాప్య చ తాం క్రోడే క్షీణాఙ్గీం తపసా చిరమ్ । శ్రీభగవానువాచ వారాహే వై త్వమంశేన మమ పత్నీ భవిష్యసి
తపస్సు వల్ల క్షీణించిన ఆమెను తన మడిలోకి ఎత్తుకుని, శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "వరాహావతారంలో నువ్వు నా భాగస్వామిగా జన్మిస్తావు."
నామ్నా నాగ్నజితీ కన్యా కాన్తే నగ్నజితస్య చ । అధునాగ్నేర్దాహికా త్వం భవ పత్నీ చ భామినీ
"నాగ్నజితి అనే పేరుతో నువ్వు నాగ్నజితుని కుమార్తె అవుతావు. ఇప్పుడు, ప్రకాశవంతురాలా, నువ్వు అగ్నిదేవుని భార్య అయిన దాహికా."
మన్త్రాఙ్గరూపా పూజ్యా చ మత్ప్రసాదాద్ భవిష్యసి । వహ్నిస్త్వాం భక్తిభావేన సమ్పూజ్య చ గృహేశ్వరీమ్
"నా కృపతో నువ్వు మంత్రాంగరూపిణిగా పూజింపబడతావు. అగ్ని, భక్తితో నిన్ను ఇంటి అధిష్ఠాత్రిదేవతగా పూజిస్తాడు."
రమిష్యతి త్వయా సార్ధం రామయా రమణీయయా । ఇత్యుక్త్వాన్తర్దధే దేవో దేవీం సమ్భాష్య నారద
"అతడు నిన్ను, రమణీయురాలైన రామతో కలిసి ఆనందించబోతాడు." అని చెప్పి, దేవుడు ఆ దేవితో సంభాషించి, నారదా, అంతర్ధానమయ్యాడు.