మునినా చ సశిష్యేణ దత్తాస్తస్మై శుభాశిషః । విష్ణుదత్తం పారిజాతపుష్పం చ సుమనోహరమ్
ఆ ముని తన శిష్యులతో కలిసి ఇంద్రునికి మంగళమైన ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చాడు. విష్ణువు ఇచ్చిన అద్భుతమైన పారిజాత పువ్వును కూడా అందించాడు.
తజ్జరారోగమృత్యుఘ్నం శోకజం మోక్షకారకమ్ । శక్రః పుష్పం గహీత్వా చ ప్రమత్తో రాజ్యసమ్పదా
ఆ పువ్వు వృద్ధాప్యం, వ్యాధి, మరణాన్ని తొలగించి, శోకమును నివారించి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇంద్రుడు రాజ్యసంపదలో మత్తుతో ఆ పువ్వును తీసుకున్నాడు.
పుష్పం స న్యస్తయామాస తదైవ కరిమస్తకే । హస్తీ తత్స్పర్శమాత్రేణ రూపేణ చ గుణేన చ
ఆ పువ్వును వెంటనే తన ఏనుగు తలపై ఉంచాడు. ఆ పువ్వు తాకిన వెంటనే, దాని గుణంతో—
తేజసా వయసాకస్మాద్విష్ణుతుల్యో బభూవ హ । త్యక్త్వా శక్రం గజేన్ద్రశ్చ జగామ ఘోరకాననమ్
ఆ ఏనుగు అకస్మాత్తుగా విష్ణువుతో సమానమైన తేజస్సు, యౌవనంతో మెరిసిపోయింది. ఇంద్రునిని వదిలేసి, ఆ గజేంద్రుడు భయంకరమైన అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
న శశాక మహేన్ద్రస్తం రక్షితుం తేజసా మునే । తత్పుణ్యం త్యక్తవన్తం చ దృష్ట్వా శక్రం మునీశ్వరః
ఓ మునీశ్వరా! మహేంద్రుడు తన శక్తితో ఆ ఏనుగును ఆపలేకపోయాడు. ఆ పుణ్యాన్ని కోల్పోయిన ఇంద్రునిని చూసి, మునీంద్రుడు—
తమువాచ మహారుష్టః శశాప చ రుషాన్వితః । మునిరువాచ అరే శ్రియా ప్రమత్తస్త్వం కథం మామవమన్యసే
అతనిపై తీవ్రమైన కోపంతో మాట్లాడి, శాపమిచ్చాడు: "ఓ ఇంద్రా! ఐశ్వర్యంలో మత్తుగా నన్ను ఎలా తక్కువగా చూశావు?" అని ముని అన్నాడు.
మద్దత్తపుష్పం దత్తం చ గర్వేణ కరిమస్తకే । విష్ణోర్నివేదితం చైవ నైవేద్యం వా ఫలం జలమ్
"నేను ఇచ్చిన పువ్వును, గర్వంతో నీ ఏనుగు తలపై పెట్టావు. విష్ణువుకు సమర్పించిన పండు, నీరు, భోజనం—
ప్రాప్తిమాత్రేణ భోక్తవ్యం త్యాగేన బ్రహ్మహా భవేత్ । భ్రష్టశ్రీర్భ్రష్టబుద్ధిశ్చ పురభ్రష్టో భవేత్తు సః
అవి లభించిన వెంటనే భక్తితో స్వీకరించాలి. వాటిని వదిలిపెట్టడం బ్రాహ్మణ హత్యతో సమానం. అలా చేసినవాడు ఐశ్వర్యాన్ని, బుద్ధిని, రాజ్యాన్ని కోల్పోతాడు."
యస్త్యజేద్విష్ణునైవేద్యం భాగ్యేనోపస్థితం శుభమ్ । ప్రాప్తిమాత్రేణ యో భుఙ్క్తే భక్తో విష్ణునివేదితమ్
"విష్ణునికి సమర్పించిన పవిత్రమైన ప్రసాదాన్ని, అదృష్టవశాత్తు లభించినదాన్ని ఎవడు వదిలిపెడతాడో, లేక భక్తి లేకుండా వెంటనే తినిపోతాడో—
పుంసాం శతం సముద్ధృత్య జీవన్ముక్తః స్వయం భవేత్ । నైవేద్యం భోజనం కృత్వా నిత్యం యః ప్రణమేద్ధరిమ్
అతడు వంద మందిని రక్షించి, జీవించగానే మోక్షాన్ని పొందుతాడు. ప్రతిరోజూ విష్ణువుకు భోజనం సమర్పించి, హరిని నమస్కరించే వాడు—
పూజయేత్స్తౌతి వా భక్త్యా స విష్ణుసదృశో భవేత్ । తత్స్పర్శవాయునా సద్యస్తీర్థౌఘశ్చ విశుధ్యతి
లేక భక్తితో పూజించేవాడు, స్తుతించేవాడు, అతడు విష్ణువుతో సమానుడవుతాడు. ఆ ప్రసాదాన్ని తాకిన గాలితోనే అనేక తీర్థాలు వెంటనే పవిత్రమవుతాయి.
తత్పాదరజసా మూఢ సద్యః పూతా వసున్ధరా । పుంశ్చల్యన్నమవీరాన్నం శూద్రశ్రాద్ధాన్తమేవ చ
ఓ మూర్ఖా! ఆ భక్తుని పాదధూళితో భూమి తక్షణమే పవిత్రమవుతుంది—even పతిత స్త్రీ చేయు అన్నం, సంతానహీనుల అన్నం, శూద్రుల శ్రాద్ధ భోజనం అయినా.
యద్ధరేరనివేద్యం చ వృథా మాంసస్య భక్షణమ్ । శివలిఙ్గప్రదానం చ యద్దత్తం శూద్రయాజినా
హరిదేవునికి అర్పించని మాంసాన్ని వృథాగా తినడం, శివలింగాన్ని దానం చేయడం, అలాగే శూద్రుడు లేదా యజ్ఞాలు చేయని వారు ఇచ్చిన దానం కూడా అర్థహీనమే.
చికిత్సకద్విజాన్నం చ దేవలాన్నం తథైవ చ । కన్యావిక్రయిణామన్నం యదన్నం యోనిజీవినామ్
వైద్యుల దగ్గర నుండి తీసుకున్న అన్నం, దేవాలయాల్లో సేవ చేసే ద్విజుల అన్నం, కుమార్తెలను అమ్మే వారి అన్నం, వ్యభిచారంతో జీవించే వారి అన్నం కూడా తినకూడదు.
ఉచ్ఛిష్టాన్నం పర్యుషితం సర్వభక్షావశేషితమ్ । శూద్రాపతిద్విజానాం చ భూషవాహద్విజాన్నకమ్
మిగిలిపోయిన అన్నం, పాత అన్నం, అన్నివిధాల తినే వారి మిగిలిన అన్నం, శూద్ర స్త్రీలను పెళ్లి చేసుకున్న ద్విజులూ, శవాలను మోసే ద్విజులూ ఇచ్చిన అన్నం తినకూడదు.
అదీక్షితద్విజానాం చ యదన్నం శవదాహినామ్ । అగమ్యాగామినాం చైవ ద్విజానామన్నమేవ చ
దీక్ష పొందని ద్విజుల అన్నం, శవాలను తినేవారి అన్నం, నిషిద్ధ స్త్రీలతో సంబంధం ఉన్న ద్విజుల అన్నం కూడా తినకూడదు.
మిత్రద్రుహాం కృతజ్జానామన్నం విశ్వాసఘాతినామ్ । మిథ్యాసాక్ష్యప్రదాన్నం చ బ్రాహ్మణాన్నం తథైవ చ
మిత్రద్రోహులు, కృతఘ్నులు, విశ్వాసాన్ని ద్రోహం చేసే వారు, అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పేవారు, బ్రాహ్మణుల అన్నం కూడా తినకూడదు.
ఏతే సర్వే విశుధ్యన్తి విష్ణోనైవేద్యభక్షణాత్ । శ్వపచశ్చేద్విష్ణుసేవీ వంశానాం కోటిముద్ధరేత్
ఈ అన్నాలన్నీ విష్ణువుకు అర్పించిన ప్రసాదాన్ని తినడం వల్ల పవిత్రమవుతాయి. కుక్కను తినే వాడైనా విష్ణువు సేవలో ఉంటే, తన వంశానికి కోటి తరాల్ని ఉద్ధరించగలడు.
హరేరభక్తో మనుజః స్వం చ రక్షితుమక్షమః । అజ్ఞానాద్యది గృహ్ణాతి విష్ణోర్నిర్మాల్యమేవ చ
హరిదేవునికి భక్తి లేని మనిషి, తనను తాను కాపాడుకోలేని వాడు, తెలియకపోయినా విష్ణువు నైవేద్యాన్ని తీసుకుంటే—
సప్తజన్మార్జితాత్పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః । జ్ఞాత్వా భక్త్యా చ గృహ్ణాతి విష్ణోనైవేద్యమేవ చ
అతడు ఏడు జన్మల్లో కూడిన పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. అలాగే, ఎవడు జ్ఞానంతో, భక్తితో విష్ణువు నైవేద్యాన్ని స్వీకరిస్తాడో—
కోటిజన్మార్జితాత్పాపాన్ముచ్యతే నిశ్చితం హరే । యస్మాత్సంస్థాపితం పుష్పం గర్వేణ కరిమస్తకే
అతడు కోటి జన్మల్లో కూడిన పాపాల నుండి తప్పక విముక్తుడవుతాడు, హరిదేవా! ఏలంటే, గర్వంతో ఏనుగు తలపై పెట్టిన పుష్పం స్థిరంగా నిలుస్తుంది.
తస్మాద్యుష్మాన్పరిత్యజ్య యాతు లక్ష్మీర్హరేః పదమ్ । నారాయణస్య భక్తోఽహం న బిభేమి సురాద్విధేః
కాబట్టి, ఇంద్రా! నిన్ను వదిలి లక్ష్మీదేవి హరిదేవుని పాదాలవైపు వెళ్తుంది. నేను నారాయణుని భక్తుడను, దేవతాధిపతిని కూడా భయపడను.
కాలాన్మృత్యోర్జరాతశ్చ కానన్యాన్ గణయామి చ । కిం కరిష్యతి తే తాతః కశ్యపశ్చ ప్రజాపతిః
కాలాన్ని, మృత్యువును, వృద్ధాప్యాన్ని, ఇతరులను ఎందుకు లెక్కించాలి? నీ తండ్రి కశ్యపుడు లేదా ప్రజాపతి ఏమి చేయగలరు?
బృహస్పతిర్గురుశ్చైవ నిఃశఙ్కస్య చ మే హరే । ఇదం పుష్పం యస్య మూర్ధ్ని తస్యైవ పూజనం పరమ్
బృహస్పతి, నీ గురువు అయినా, నన్ను భయపెట్టలేరు హరిదేవా! ఈ పుష్పం ఎవరి తలపై ఉందో, వాడికే పరమమైన పూజ ఫలిస్తుంది.
ఇతి శ్రుత్వా మహేన్ద్రశ్చ ధృత్వా స చరణం మునేః । ఉచ్చై రురోద శోకార్తస్తమువాచ భయాకులః
ఇలా విని, మహేంద్రుడు ఆ మునివరి పాదాలను పట్టుకుని, తీవ్రమైన శోకంతో గట్టిగా ఏడ్చాడు. భయంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
మహేన్ద్ర ఉవాచ దత్తః సముచితః శాపో మహ్యం మాయాపహః ప్రభో । హృతాం న యాచే సమ్పత్తిం కిఞ్చిజ్జ్ఞానం చ దేహి మే
మహేంద్రుడు అన్నాడు: ప్రభూ! మాయను తొలగించేవాడా! నాకిచ్చిన శాపం న్యాయమైనదే. పోయిన ఐశ్వర్యాన్ని నేను అడగను, కొంత జ్ఞానం మాత్రం దయచేయి.
ఐశ్వర్యం విపదాం బీజం జ్ఞానప్రచ్ఛన్నకారణమ్ । ముక్తిమార్గకుఠారశ్చ భక్తేశ్చ వ్యవధాయకమ్
ఐశ్వర్యం అనర్థాలకు మూలం, జ్ఞానాన్ని దాచిపెట్టే కారణం, మోక్ష మార్గాన్ని తెగతీసే గొడ్డలి, భక్తికి అడ్డుగా నిలిచేది.
మునిరువాచ జన్మమృత్యుజరాశోకరోగబీజాఙ్కురం పరమ్ । సమ్పత్తితిమిరాన్ధశ్చ ముక్తిమార్గం న పశ్యతి
ముని అన్నాడు: జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, శోకం, వ్యాధి—ఇవి అన్నింటికీ ఐశ్వర్యమే ప్రధాన మూలం. సంపద అంధకారంలో మునిగిపోయినవాడు మోక్ష మార్గాన్ని చూడలేడు.
సమ్పన్మత్తో విమూఢశ్చ సురామత్తః స ఏవ చ । బాన్ధవైర్వేష్టితః సోఽపి బన్ధుత్వేనైవ హే హరే
సంపదతో మత్తులో ఉన్నవాడు, మూర్ఖుడు, మద్యం తాగినవాడిలా, బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి—హరిదేవా! బంధుత్వంతోనే మరింత బంధించబడతాడు.
సమ్పత్తిమదమత్తశ్చ విషయాన్ధశ్చ విహ్వలః । మహాకామీ రాజసికః సత్త్వమార్గం న పశ్యతి
సంపద మత్తుతో, విషయాల మోహంతో, మనస్సు కలవరపడి, మహా కామంతో, రాజసిక స్వభావంతో ఉన్నవాడు, సత్వమార్గాన్ని చూడలేడు.