ధనుఃశతం శ్వాసరన్ధ్రైర్ధూమ్రాన్ధం పరికీర్తితమ్ । పాతమాత్రాద్యత్ర పాపీ నాగైశ్చ వేష్టితో భవేత్
వందు ధనుస్సుల పొడవు ఉన్న ఆ స్థలం పొగతో, చీకటితో నిండిపోయి ఉంటుందని చెబుతారు. అక్కడ పాపులు పడిన వెంటనే, ప్రతి ఊపిరి తీసుకునే సమయంలో, నాగులు చుట్టిపడతారు.
ధనుఃశతం నాగపూర్ణం తన్నాగైర్వేష్టితం భవేత్ । షడశీతి చ కుణ్డాని మయోక్తాని నిశామయ । లక్షణం చాపి తేషాం చ కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
వందు ధనుస్సుల పొడవు ఉన్న ఆ ప్రాంతం నాగులతో నిండిపోయి, ఆ నాగులు అక్కడి వారికి చుట్టిపడతారు. ఎనభై ఆరు కుండలు ఉన్నాయని నేను చెప్పాను. వాటి లక్షణాలు వినాలనుకుంటున్నావా?
సావిత్ర్యుపాఖ్యానవర్ణనమ్ సావిత్ర్యువాచ దేవీభక్తిం దేహి మహ్యం సారాణాం చైవ సారకమ్ । పుంసాం ముక్తిద్వారబీజం నరకార్ణవతారకమ్
సావిత్రి ఇలా అడిగింది: అమ్మవారిపై నాకు భక్తి కలిగించు. అన్ని ముఖ్యమైన విషయాల్లో మిగిలిన సారం కూడా ఇవ్వు. మానవులకు మోక్ష ద్వారానికి విత్తనంగా, నరకసముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి తుడిపాటగా ఉండే దాన్ని ప్రసాదించు.
కారణం ముక్తిసారాణాం సర్వాశుభవినాశనమ్ । దారకం కర్మవృక్షాణాం కృతపాపౌఘహారణమ్
మోక్షానికి మూలమైనది, అన్ని అశుభాలను నశింపజేసేది, కర్మవృక్షానికి పుట్టినది, చేసిన పాపాలను తొలగించేది అదే.
ముక్తిశ్చ కతిథాప్యస్తి కిం వా తాసాం చ లక్షణమ్ । దేవీభక్తిం భక్తిభేదం నిషేకస్యాపి ఖణ్డనమ్
మోక్షానికి ఎన్ని విధాలున్నాయి? వాటి లక్షణాలు ఏమిటి? అమ్మవారిపై భక్తి, భక్తి రకాలు, దీక్షను ఖండించడాన్ని కూడా చెప్పు.
తత్త్వజ్ఞానవిహీనా చ స్త్రీజాతిర్విధినిర్మితా । కిఞ్చిఞ్జ్ఞానం సారభూతం వద వేదవిదాం వర
నియమానుసారం స్త్రీలు తత్వజ్ఞానం లేకుండా పుట్టారు. వేదాలను బాగా తెలిసినవాడవు కదా, జ్ఞానసారం కొంతైనా చెప్పు.
సర్వం దానం చ యజ్ఞశ్చ తీర్థస్నానం వ్రతం తపః । అజ్ఞానిజ్ఞానదానస్య కలాం నార్హన్తి షోడశీమ్
అన్ని దానాలు, యజ్ఞాలు, తీర్థస్నానాలు, వ్రతాలు, తపస్సులు — అవన్నీ కూడా, అజ్ఞానివైనా జ్ఞానివైనా ఇచ్చే జ్ఞానదానానికి పదహారు వంతులలో ఒక వంతుకూడా సరిపోవు.
పితుః శతగుణా మాతా గౌరవే చేతి నిశ్చితమ్ । మాతుః శతగుణః పూజ్యో జ్ఞానదాతా గురుః ప్రభో
తండ్రితో పోలిస్తే తల్లి శతగుణంగా గౌరవించదగినది అని నిశ్చయం. తల్లితో పోలిస్తే జ్ఞానం ఇచ్చే గురువు శతగుణంగా పూజించదగినవాడు ప్రభూ.
ధర్మరాజ ఉవాచ పూర్వం సర్వో వరో దత్తో యస్తే మనసి వాఞ్ఛితః । అధునా శక్తిభక్తిస్తే వత్సే భవతు మద్వరాత్
ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు: ముందు నీ మనసులో కోరుకున్న ప్రతి వరం నీకు ఇచ్చాను. ఇప్పుడు నా వరంతో నీకు శక్తి, భక్తి కలగాలి కుమారీ.
శ్రోతుమిచ్ఛసి కల్యాణి శ్రీదేవీగుణకీర్తనమ్। వక్తౄణాం పృచ్ఛకానాం చ శ్రోతౄణాం కులతారణమ్
శుభలక్షణాల కలిగినవాడివి, అమ్మవారి గుణగానాన్ని వినాలనుకుంటున్నావా? అడిగేవారికి, చెప్పేవారికి, వినేవారికి తమ వంశాన్ని దాటించే మార్గం అది.
శేషో వక్త్రసహస్రేణ నహి యద్వక్తుమీశ్వరః । మృత్యుఞ్జయో న క్షమశ్చ వక్తుం పఞ్చముఖేన చ
వెయ్యి నోళ్లున్న శేషుడు కూడా దాన్ని చెప్పలేడు. ఐదు నోళ్లున్న మృత్యుంజయుడు కూడా చెప్పలేడు.
ధాతా చతుర్ణాం వేదానాం విధాతా జగతామపి । బ్రహ్మా చతుర్ముఖేనైవ నాలం విష్ణుశ్చ సర్వవిత్
నాలుగు వేదాలను సృష్టించినవాడు, లోకాల్ని ఏర్పరిచినవాడు, నాలుగు ముఖాలున్న బ్రహ్మ, అన్నీ తెలిసిన విష్ణువు కూడా చెప్పలేరు.
కార్తికేయః షణ్ముఖేన నాపి వక్తుమలం ధ్రువమ్ । న గణేశః సమర్థశ్చ యోగీన్ద్రాణాం గురోర్గురుః
ఆరు ముఖాలున్న కార్తికేయుడు కూడా చెప్పలేడు. యోగులకు గురువైన గణేశుడు కూడా చెప్పలేడు.
సారభూతాశ్చ శాస్త్రాణాం వేదాశ్చత్వార ఏవ చ । కలామాత్రం యద్గుణానాం న విదన్తి బుధాశ్చ యే
శాస్త్రాల సారం, నాలుగు వేదాలు, మేధావులు కూడా అమ్మవారి గుణాలలో ఒక్క భాగాన్ని కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
సరస్వతీ జడీభూతా నాలం తద్గుణవర్ణనే । సనత్కుమారో ధర్మశ్చ సనన్దనః సనాతనః
సరస్వతి కూడా ఆ గుణాలను వివరించడంలో మౌనంగా మారిపోతుంది. సనత్కుమారుడు, ధర్ముడు, సనందనుడు, సనాతనుడు కూడా అలాగే.
సనకః కపిలః సూర్యో యేఽన్యే చ బ్రహ్మణః సుతాః । విచక్షణా న యద్వక్తుం కిఞ్చాన్యే జడబుద్ధయః
సనకుడు, కపిలుడు, సూర్యుడు, ఇతర బ్రహ్మ కుమారులు కూడా తెలివిగలవారు అయినా చెప్పలేరు. మరి మూర్ఖులు ఎలా చెప్పగలరు?
న యద్వక్తుం క్షమాః సిద్ధా మునీన్ద్రా యోగినస్తథా । కే చాన్యే చ వయం కే వా శ్రీదేవ్యా గుణవర్ణనే
సిద్ధులు, గొప్ప మునులు, యోగులు కూడా చెప్పలేరు. మరి మేము లేదా ఇంకెవరు అమ్మవారి గుణాలను వివరించగలమా?
ధ్యాయన్తే యత్పదామ్భోజం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః । అతిసాధ్యం స్వభక్తానాం తదన్యేషాం సుదుర్లభమ్
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైనవారు అమ్మవారి పదపద్మాలను ధ్యానిస్తారు. అది ఆమె భక్తులకు సులభంగా లభిస్తుంది, ఇతరులకు మాత్రం చాలా అరుదుగా దొరుకుతుంది.
కశ్చిత్కిఞ్చిద్విజానాతి తద్గుణోత్కీర్తనం శుభమ్ । అతిరిక్తం విజానాతి బ్రహ్మా బ్రహ్మవిశారదః
కొంతమంది అమ్మవారి మంగళకరమైన మహిమలను కొంతమాత్రమే తెలుసుకుంటారు. బ్రహ్మదేవుడు, పరబ్రహ్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, వాటికన్నా ఎక్కువగా తెలుసు.
తతోఽతిరిక్తం జానాతి గణేశో జ్ఞానినాం గురుః । సర్వాతిరిక్తం జానాతి సర్వజ్ఞః శమ్భురేవ సః
అవి అన్నింటికన్నా ఎక్కువగా గణేశుడు, జ్ఞానులకు గురువు, తెలుసు. కానీ అన్నిటికన్నా ఎక్కువగా, అన్నీ తెలిసినవాడు అయిన శివుడే పూర్తిగా తెలుసు.
తస్మై దత్తం పురా జ్ఞానం కృష్ణేన పరమాత్మనా । అతీవ నిర్జనేఽరణ్యే గోలోకే రాసమణ్డలే
ఆ శివునికి పురాతన కాలంలో పరమాత్మ అయిన కృష్ణుడు, గోలోకంలో, రాసమండలంలో, అత్యంత నిశ్శబ్దమైన అరణ్యంలో జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాడు.
తత్రైవ కథితం కిఞ్చిత్తద్గుణోత్కీర్తనం శుభమ్ । ధర్మం చ కథయామాస శివలోకే శివః స్వయమ్
అక్కడే అమ్మవారి మంగళకరమైన మహిమలు కొంతమాత్రమే వివరించబడ్డాయి. ఆ తరువాత శివలోకంలో శివుడు స్వయంగా ధర్మాన్ని వివరించాడు.
ధర్మస్తు కథయామాస భాస్వతే పృచ్ఛతే తథా । యామారాధ్య మత్పితాపి సమ్ప్రాప తపసా సతి
ఆ ధర్మాన్ని శివుడు భాస్కరుడైన సూర్యుని అడిగినప్పుడు వివరించాడు. ఆ అమ్మవారిని ఆరాధించి, నా తండ్రి కూడ తపస్సుతో ఆ ధర్మాన్ని పొందాడు.
పూర్వం స్వం విషయం చాహం న గృహ్ణామి ప్రయత్నతః । వైరాగ్యయుక్తస్తపసే గన్తుమిచ్ఛామి సువ్రతే
మునుపు నేను నా రాజ్యాన్ని స్వయంగా స్వీకరించలేదు. విరక్తితో, ఓ సతీ! తపస్సు చేయాలని ఆశపడ్డాను.
తదా మాం కథయామాస పితా తద్గుణకీర్తనమ్ । యథాగమం తద్వదామి నిబోధాతీవ దుర్గమమ్
అప్పుడు నా తండ్రి నాకు అమ్మవారి మహిమలను వివరించాడు. నేను వినిన విధంగా ఇప్పుడు నీకు చెబుతున్నాను. ఇది చాలా క్లిష్టమైనది, జాగ్రత్తగా విను.
తద్గుణం సా న జానాతి తదన్యస్య చ కా కథా । యథాకాశో న జానాతి స్వాన్తమేవ వరాననే
ఆ అమ్మవారు తానె తాను తన మహిమలను పూర్తిగా తెలియదు. మరి ఇతరులు ఎలా తెలుసుకుంటారు? ఆకాశం తన లోతును తానె తాను ఎలా తెలియదో, అలాగే, ఓ సుందర ముఖిని!
సర్వాత్మా సర్వభగవాన్ సర్వకారణకారణః । సర్వేశ్వరశ్చ సర్వాద్యః సర్వవిత్పరిపాలకః । ౨౫ నిత్యరూపీ నిత్యదేహీ నిత్యానన్దో నిరాకృతిః । నిరఙ్కుశో నిరాశఙ్కో నిర్గుణశ్చ నిరామయః
ఆయన సమస్త ప్రాణుల ఆత్మ, అన్నింటికీ అధిపతి, అన్ని కారణాలకు కారణమైనవాడు, సర్వేశ్వరుడు, సర్వానికి ఆదిగా ఉండేవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, రక్షకుడు. ఆయన శాశ్వత రూపంతో, శాశ్వత శరీరంతో, శాశ్వత ఆనందంతో, రూపరహితుడు, ఎలాంటి నియంత్రణ లేకుండా, సందేహం లేని వాడు, గుణరహితుడు, వ్యాధి లేని వాడు.
నిర్లిప్తః సర్వసాక్షీ చ సర్వాధారః పరాత్పరః । మాయావిశిష్టః ప్రకృతిస్తద్వికారాశ్చ ప్రాకృతాః
ఆయన ఎటువంటి అంటకూడని వాడు, అన్నిటికీ సాక్షిగా ఉండేవాడు, అన్నిటికీ ఆధారంగా ఉండేవాడు, పరమమైనవాడు. మాయతో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంటాడు. ప్రకృతి మరియు దాని మార్పులు ఆయన సహజ లక్షణాలు.
స్వయం పుమాంశ్చ ప్రకృతిస్తావభిన్నౌ పరస్పరమ్ । యథా వహ్నేస్తస్య శక్తిర్న భిన్నాస్త్యేవ కుత్రచిత్
ఆయనే పురుషుడు, ప్రకృతి కూడా ఆయన నుండి వేరుగా లేదు. ఎలా అగ్నికి తన శక్తి ఎక్కడా వేరుగా ఉండదో, అలాగే.
సేయం శక్తిర్మహామాయా సచ్చిదానన్దరూపిణీ । రూపం బిభర్త్యరూపా చ భక్తానుగ్రహహేతవే
ఈ శక్తి మహామాయ. ఆమె సచ్చిదానందస్వరూపిణి. భక్తులను అనుగ్రహించేందుకు ఆమెకు రూపమూ ఉంది, రూపం లేనిదీ ఉంది.