దలితాః పాపినో యత్ర మమ దూతైశ్చ తాడితాః । ధనుఃషోడశమానం చ తత్కుణ్డం దలనం స్మృతమ్
అక్కడ నా దూతలు పాపులను నలిపి కొడతారు. పదహారు విల్లు వెడల్పుతో ఉన్న ఆ గోతిని నలిపే స్థలం అంటారు.
పతనేనైవ పాపీ చ శుష్కకణ్ఠోష్ఠతాలుకః । బాలుకాసు చ తప్తాసు ధనుస్త్రింశత్ప్రమాణకమ్
పాపి పడిపోతే అతని నోరు, పెదాలు, నరాలు ఎండిపోతాయి. ముప్పై విల్లు వెడల్పుతో ఉన్న వేడి మట్టితో నిండిన గోతిలో పడతాడు.
శతపౌరుషమానం చ గమ్భీరం ధ్వాన్తసంయుతమ్ । శోషణం కుణ్డమేతద్ధి పాపినాం పరదుఃఖదమ్
నూరు పురుషుల లోతుతో, చీకటి నిండిన, ముప్పై విల్లు వెడల్పుతో ఉన్న ఆ గోతిని ఎండబెట్టే గోతిగా పిలుస్తారు. అది పాపులకు బాధను కలిగిస్తుంది.
నానాచర్మకషాయోదపరిపూర్ణం ధనుఃశతమ్ । దుర్గన్ధియుక్తతద్భక్ష్యైః ప్రాణిభిః సఙ్కులం కషమ్
నూరు విల్లు పరిమాణంలో, ఎన్నో రకాల చర్మాలు, కషాయాలతో నిండిన, దుర్గంధంతో కూడిన, పాపులను తినే క్రూర జంతువులతో కిక్కిరిసిన గోతిలో పాపులు పడతారు.
శూర్పాకారముఖం కుణ్డం ధనుర్ద్వాదశమానకమ్ । తప్తలోహబాలుకాభిః పూర్ణం పాతకిసంయుతమ్
పన్నెండు విల్లు వెడల్పుతో, వడకట్టె ఆకారంలో నోటితో, వేడి ఇనుప మట్టితో నిండిన, పతితులతో కూడిన గోతిగా ఉంది.
దుర్గన్ధియుక్తం తద్భక్ష్యైః పాపిభిః సఙ్కులం సతి । శూర్పాకారముఖం కుణ్డం ధనుర్ద్వాదశమాత్రకమ్
దుర్గంధంతో, పాపులను తినే వారితో నిండిన, వడకట్టె ఆకారంలో నోటితో, పన్నెండు విల్లు పరిమాణంలో ఉన్న గోతిగా ఉంది.
ప్రతప్తబాలుకాపూర్ణం మహాపాతకిభిర్యుతమ్ । అన్తరగ్నిశిఖానాం చ జ్వాలావ్యాప్తముఖం సదా
వేడి మట్టితో నిండిన, మహాపాతకులతో కూడిన, లోపల ఎప్పుడూ అగ్ని జ్వాలలు ఎగసిపడే గోతిగా ఉంది.
ధనుర్వింశతిమాత్రం చ ప్రమాణం యస్య సున్దరి । జ్వాలాభిర్దగ్ధగాత్రైశ్చ పాపిభిర్వ్యాప్తమేవ చ
ఓ సుందరి! ఆ గోతికి ఇరవై విల్లు పరిమాణం ఉంటుంది. అగ్ని జ్వాలలతో శరీరాలు కాలిపోయిన పాపులతో నిండివుంటుంది.
తన్మహాక్లేశదం శశ్వత్కుణ్డం జ్వాలాముఖం స్మృతమ్ । పాతమాత్రాద్యత్ర పాపీ మూర్చ్ఛితో వై నరో భవేత్
అది ఎప్పుడూ గొప్ప బాధను కలిగించే, జ్వాలలతో నిండిన గోతిగా ప్రసిద్ధి. అందులో పాపి పడగానే మూర్ఛపోతాడు.
తప్తేష్టకాభ్యన్తరితం వాప్యర్ధం జిహ్మకుణ్డకమ్ । ధూమాన్ధకారసంయుక్తం ధూమ్రాన్ధైః పాపిభిర్యుతమ్
వేడి ఇటుకలతో చుట్టబడి, అర చెరువు పరిమాణంలో, వంకరగా ఉండి, పొగ, చీకటి నిండిన, పొగతో చూపు కోల్పోయిన పాపులతో కూడిన గోతిగా ఉంది.
ధనుఃశతం శ్వాసరన్ధ్రైర్ధూమ్రాన్ధం పరికీర్తితమ్ । పాతమాత్రాద్యత్ర పాపీ నాగైశ్చ వేష్టితో భవేత్
వందు ధనుస్సుల పొడవు ఉన్న ఆ స్థలం పొగతో, చీకటితో నిండిపోయి ఉంటుందని చెబుతారు. అక్కడ పాపులు పడిన వెంటనే, ప్రతి ఊపిరి తీసుకునే సమయంలో, నాగులు చుట్టిపడతారు.
ధనుఃశతం నాగపూర్ణం తన్నాగైర్వేష్టితం భవేత్ । షడశీతి చ కుణ్డాని మయోక్తాని నిశామయ । లక్షణం చాపి తేషాం చ కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
వందు ధనుస్సుల పొడవు ఉన్న ఆ ప్రాంతం నాగులతో నిండిపోయి, ఆ నాగులు అక్కడి వారికి చుట్టిపడతారు. ఎనభై ఆరు కుండలు ఉన్నాయని నేను చెప్పాను. వాటి లక్షణాలు వినాలనుకుంటున్నావా?
సావిత్ర్యుపాఖ్యానవర్ణనమ్ సావిత్ర్యువాచ దేవీభక్తిం దేహి మహ్యం సారాణాం చైవ సారకమ్ । పుంసాం ముక్తిద్వారబీజం నరకార్ణవతారకమ్
సావిత్రి ఇలా అడిగింది: అమ్మవారిపై నాకు భక్తి కలిగించు. అన్ని ముఖ్యమైన విషయాల్లో మిగిలిన సారం కూడా ఇవ్వు. మానవులకు మోక్ష ద్వారానికి విత్తనంగా, నరకసముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి తుడిపాటగా ఉండే దాన్ని ప్రసాదించు.
కారణం ముక్తిసారాణాం సర్వాశుభవినాశనమ్ । దారకం కర్మవృక్షాణాం కృతపాపౌఘహారణమ్
మోక్షానికి మూలమైనది, అన్ని అశుభాలను నశింపజేసేది, కర్మవృక్షానికి పుట్టినది, చేసిన పాపాలను తొలగించేది అదే.
ముక్తిశ్చ కతిథాప్యస్తి కిం వా తాసాం చ లక్షణమ్ । దేవీభక్తిం భక్తిభేదం నిషేకస్యాపి ఖణ్డనమ్
మోక్షానికి ఎన్ని విధాలున్నాయి? వాటి లక్షణాలు ఏమిటి? అమ్మవారిపై భక్తి, భక్తి రకాలు, దీక్షను ఖండించడాన్ని కూడా చెప్పు.
తత్త్వజ్ఞానవిహీనా చ స్త్రీజాతిర్విధినిర్మితా । కిఞ్చిఞ్జ్ఞానం సారభూతం వద వేదవిదాం వర
నియమానుసారం స్త్రీలు తత్వజ్ఞానం లేకుండా పుట్టారు. వేదాలను బాగా తెలిసినవాడవు కదా, జ్ఞానసారం కొంతైనా చెప్పు.
సర్వం దానం చ యజ్ఞశ్చ తీర్థస్నానం వ్రతం తపః । అజ్ఞానిజ్ఞానదానస్య కలాం నార్హన్తి షోడశీమ్
అన్ని దానాలు, యజ్ఞాలు, తీర్థస్నానాలు, వ్రతాలు, తపస్సులు — అవన్నీ కూడా, అజ్ఞానివైనా జ్ఞానివైనా ఇచ్చే జ్ఞానదానానికి పదహారు వంతులలో ఒక వంతుకూడా సరిపోవు.
పితుః శతగుణా మాతా గౌరవే చేతి నిశ్చితమ్ । మాతుః శతగుణః పూజ్యో జ్ఞానదాతా గురుః ప్రభో
తండ్రితో పోలిస్తే తల్లి శతగుణంగా గౌరవించదగినది అని నిశ్చయం. తల్లితో పోలిస్తే జ్ఞానం ఇచ్చే గురువు శతగుణంగా పూజించదగినవాడు ప్రభూ.
ధర్మరాజ ఉవాచ పూర్వం సర్వో వరో దత్తో యస్తే మనసి వాఞ్ఛితః । అధునా శక్తిభక్తిస్తే వత్సే భవతు మద్వరాత్
ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు: ముందు నీ మనసులో కోరుకున్న ప్రతి వరం నీకు ఇచ్చాను. ఇప్పుడు నా వరంతో నీకు శక్తి, భక్తి కలగాలి కుమారీ.
శ్రోతుమిచ్ఛసి కల్యాణి శ్రీదేవీగుణకీర్తనమ్। వక్తౄణాం పృచ్ఛకానాం చ శ్రోతౄణాం కులతారణమ్
శుభలక్షణాల కలిగినవాడివి, అమ్మవారి గుణగానాన్ని వినాలనుకుంటున్నావా? అడిగేవారికి, చెప్పేవారికి, వినేవారికి తమ వంశాన్ని దాటించే మార్గం అది.
శేషో వక్త్రసహస్రేణ నహి యద్వక్తుమీశ్వరః । మృత్యుఞ్జయో న క్షమశ్చ వక్తుం పఞ్చముఖేన చ
వెయ్యి నోళ్లున్న శేషుడు కూడా దాన్ని చెప్పలేడు. ఐదు నోళ్లున్న మృత్యుంజయుడు కూడా చెప్పలేడు.
ధాతా చతుర్ణాం వేదానాం విధాతా జగతామపి । బ్రహ్మా చతుర్ముఖేనైవ నాలం విష్ణుశ్చ సర్వవిత్
నాలుగు వేదాలను సృష్టించినవాడు, లోకాల్ని ఏర్పరిచినవాడు, నాలుగు ముఖాలున్న బ్రహ్మ, అన్నీ తెలిసిన విష్ణువు కూడా చెప్పలేరు.
కార్తికేయః షణ్ముఖేన నాపి వక్తుమలం ధ్రువమ్ । న గణేశః సమర్థశ్చ యోగీన్ద్రాణాం గురోర్గురుః
ఆరు ముఖాలున్న కార్తికేయుడు కూడా చెప్పలేడు. యోగులకు గురువైన గణేశుడు కూడా చెప్పలేడు.
సారభూతాశ్చ శాస్త్రాణాం వేదాశ్చత్వార ఏవ చ । కలామాత్రం యద్గుణానాం న విదన్తి బుధాశ్చ యే
శాస్త్రాల సారం, నాలుగు వేదాలు, మేధావులు కూడా అమ్మవారి గుణాలలో ఒక్క భాగాన్ని కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
సరస్వతీ జడీభూతా నాలం తద్గుణవర్ణనే । సనత్కుమారో ధర్మశ్చ సనన్దనః సనాతనః
సరస్వతి కూడా ఆ గుణాలను వివరించడంలో మౌనంగా మారిపోతుంది. సనత్కుమారుడు, ధర్ముడు, సనందనుడు, సనాతనుడు కూడా అలాగే.
సనకః కపిలః సూర్యో యేఽన్యే చ బ్రహ్మణః సుతాః । విచక్షణా న యద్వక్తుం కిఞ్చాన్యే జడబుద్ధయః
సనకుడు, కపిలుడు, సూర్యుడు, ఇతర బ్రహ్మ కుమారులు కూడా తెలివిగలవారు అయినా చెప్పలేరు. మరి మూర్ఖులు ఎలా చెప్పగలరు?
న యద్వక్తుం క్షమాః సిద్ధా మునీన్ద్రా యోగినస్తథా । కే చాన్యే చ వయం కే వా శ్రీదేవ్యా గుణవర్ణనే
సిద్ధులు, గొప్ప మునులు, యోగులు కూడా చెప్పలేరు. మరి మేము లేదా ఇంకెవరు అమ్మవారి గుణాలను వివరించగలమా?
ధ్యాయన్తే యత్పదామ్భోజం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః । అతిసాధ్యం స్వభక్తానాం తదన్యేషాం సుదుర్లభమ్
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైనవారు అమ్మవారి పదపద్మాలను ధ్యానిస్తారు. అది ఆమె భక్తులకు సులభంగా లభిస్తుంది, ఇతరులకు మాత్రం చాలా అరుదుగా దొరుకుతుంది.
కశ్చిత్కిఞ్చిద్విజానాతి తద్గుణోత్కీర్తనం శుభమ్ । అతిరిక్తం విజానాతి బ్రహ్మా బ్రహ్మవిశారదః
కొంతమంది అమ్మవారి మంగళకరమైన మహిమలను కొంతమాత్రమే తెలుసుకుంటారు. బ్రహ్మదేవుడు, పరబ్రహ్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, వాటికన్నా ఎక్కువగా తెలుసు.
తతోఽతిరిక్తం జానాతి గణేశో జ్ఞానినాం గురుః । సర్వాతిరిక్తం జానాతి సర్వజ్ఞః శమ్భురేవ సః
అవి అన్నింటికన్నా ఎక్కువగా గణేశుడు, జ్ఞానులకు గురువు, తెలుసు. కానీ అన్నిటికన్నా ఎక్కువగా, అన్నీ తెలిసినవాడు అయిన శివుడే పూర్తిగా తెలుసు.