ఏతద్వః సర్వమాఖ్యాతం తస్య వంశసముద్భవమ్ । వ్యాసేన రక్షితో వంశో భ్రాతృధర్మవిదానఘాః
ఈ విధంగా ఆ వంశం ఎలా ఉద్భవించిందో అంతా మీకు వివరించాను. వ్యాసుడు, అన్నదమ్ముల ధర్మాన్ని తెలిసిన పాపరహితుడు, ఆ వంశాన్ని కాపాడాడు.
మనుకృతం దేవీస్తవనమ్ నారద ఉవాచ నారాయణ ధరాధార సర్వపాలనకారణ । భవతోదీరితం దేవీచరితం పాపనాశనమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ నారాయణా! భూమికి ఆధారమైనవాడా, సమస్త రక్షణకు కారణమైనవాడా! మీరు చెప్పిన దేవీ చరిత్ర పాపాలను నశింపజేస్తుంది.'
మన్వన్తరేషు సర్వేషు సా దేవీ యత్స్వరూపిణీ । యదాకారేణ కురుతే ప్రాదుర్భావం మహేశ్వరీ
ప్రతి మన్వంతరంలో ఆ దేవీ తన స్వరూపంతో, మహేశ్వరీ ఏ రూపంలో కావాలనుకుంటే ఆ రూపంలో అవతరించుతుంది.
తాన్నః సర్వాన్సమాఖ్యాహి దేవీమాహాత్మ్యమిశ్రితాన్ । యథా చ యేన యేనేహ పూజితా సంస్తుతాపి హి
ఆమె మహిమలు కలిసినవాటిని, ఇక్కడ ఎవరు ఎలా ఆమెను పూజించి, స్తుతించారు అన్నదాన్ని మాకు వివరంగా చెప్పండి.
మనోరథాన్పూరయతి భక్తానాం భక్తవత్సలా । తన్నః శుభూషమాణానాం దేవీచరితముత్తమమ్
భక్తుల కోరికలను తీరుస్తూ, భక్తులకు అనురాగంగా ఉండే ఆ దేవీ గొప్ప చరిత్రను మాకు శుభకరంగా వివరించండి.
వర్ణయస్వ కృపాసిన్ధో యేనాప్నోతి సుఖం మహత్ । శ్రీనారాయణ ఉవాచ ఆకర్ణయ మహర్షే త్వం చరితం పాపనాశనమ్
'కృపాసాగరా! వాటిని వివరించండి, వాటి వలన గొప్ప సుఖాన్ని పొందవచ్చు.' శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: 'మహర్షీ! పాపాలను నశింపజేసే ఆ చరిత్రను విను.'
భక్తానాం భక్తిజననం మహాసమ్పత్తికారకమ్ । జగద్యోనిర్మహాతేజా బ్రహ్మా లోకపితామహః
భక్తులకు భక్తిని కలిగించే వాడు, మహా ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించే వాడు, జగత్తుకు మూలమైన వాడు, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న వాడు — ప్రపంచాలకు తాత అయిన బ్రహ్మనే.
ఆవిరాసీన్నాభిపద్మాద్దేవదేవస్య చక్రిణః । స చతుర్ముఖ ఆసాద్య ప్రాదుర్భావం మహామతే
దేవతల దేవుడైన చక్రధారి నాభిలోంచి పుట్టిన పద్మంలో నుంచి ఆయన వెలిసాడు. ఆ మహామతి బ్రహ్ముడు నాలుగు ముఖాలతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
మనుం స్వాయమ్భువం నామ జనయామాస మానసాత్ । స మానసో మనుః పుత్రో బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః
ఆయన తన మనసులోనే స్వాయంభువుడు అనే మనువును సృష్టించాడు. ఆ మనసులో పుట్టిన మనువు పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మకు కుమారుడయ్యాడు.
శతరూపాం చ తత్పత్నీం జజ్ఞే ధర్మస్వరూపిణీమ్ । స మనుః క్షీరసిన్ధోశ్చ తీరే పరమపావనే
అతనికి భార్యగా ధర్మస్వరూపిణి అయిన శతరూపను కూడా సృష్టించాడు. ఆ మనువు, పుణ్యమైన పాల సముద్ర తీరంలో,
దేవీమారాధయామాస మహాభాగ్యఫలప్రదామ్ । మూర్తిం చ మృణ్మయీం తస్యా విధాయ పృథివీపతిః
మహా భాగ్యాన్ని ప్రసాదించే దేవిని ఆరాధించాడు. ఆమెకు మట్టి విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, భూమికి అధిపతిగా పూజలు చేశాడు.
ఉపాసతే స్మ తాం దేవీం వాగ్భవం స జపన్ రహః । నిరాహారో జితశ్వాసో నియమవ్రతకర్శితః
ఆ దేవిని రహస్యంగా వాగ్భవ మంత్రాన్ని జపిస్తూ ఉపాసించేవాడు. ఉపవాసంగా ఉండి, శ్వాసను నియంత్రించి, నియమ వ్రతాలతో క్షీణించిపోయాడు.
ఏకపాదేన సన్తిష్ఠన్ ధరాయామనిశం స్థిరః । శతవర్షం జితః కామః క్రోధస్తేన మహాత్మనా
ఒక కాళిపై నిలబడి, రాత్రింబవళ్ళు భూమిపై స్థిరంగా ఉండేవాడు. వంద సంవత్సరాలు, ఆ మహాత్ముడు కామక్రోధాలను జయించాడు.
జే స్థావరతాం దేవ్యాశ్చరణౌ చిన్తయన్ హృది । తస్య తత్తపసా దేవీ ప్రాదుర్భూతా జగన్మయీ
దేవికి పాదాలను హృదయంలో ధ్యానిస్తూ, స్థిరతను పొందాడు. అతని తపస్సు వల్ల జగత్తంతా వ్యాపించిన దేవి ప్రత్యక్షమయ్యింది.
ఉవాచ వచనం దివ్యం వరం వరయ భూమిప । తత ఆనన్దజనకం శ్రుత్వా వాక్యం మహీపతిః
ఆమె దివ్యమైన మాటలు పలికింది: 'ఓ భూమిపతి! నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు.' ఆ ఆనందాన్ని కలిగించే మాటలు విని, భూమిని పాలించే రాజు
వరయామాస తాన్ హృత్స్థాన్ వరానమరదుర్లభాన్ । మనురువాచ జయ దేవి విశాలాక్షి జయ సర్వాన్తరస్థితే
తన హృదయంలో ఉన్న, అమరులకు కూడా దుర్లభమైన వరాలను కోరాడు. మనువు ఇలా అన్నాడు: 'జయహో దేవి! విశాలమైన కళ్లతో ఉన్నవాడవు, అందరిలోనూ నివసించే దేవి, నీకు జయము.'
మాన్యే పూజ్యే జగద్ధాత్రి సర్వమఙ్గలమఙ్గలే । త్వత్కటాక్షావలోకేన పద్మభూః సృజతే జగత్
పూజకు అర్హమైనవాడవు, జగత్తును పోషించేవాడవు, సర్వమంగళ among మంగళమైనవాడవు. నీ కటాక్షంతో పద్మలో పుట్టిన బ్రహ్మ ఈ జగత్తును సృష్టిస్తాడు.
వైకుణ్ఠః పాలయత్యేవ హరః సంహరతే క్షణాత్ । శచీపతిస్త్రిలోక్యాశ్చ శాసకో భవదాజ్ఞయా
వైకుంఠుడు రక్షణ చేస్తాడు, హరుడు క్షణంలోనే సంహరిస్తాడు. శచీదేవి భర్త అయిన ఇంద్రుడు మూడు లోకాలను నీ ఆజ్ఞతో పాలిస్తాడు.
ప్రాణినః శిక్షయత్యేవ దణ్డేన చ పరేతరాట్ । యాదసామధిపః పాశీ పాలనం మాదృశామపి
యమధర్మరాజు శిక్షతో ప్రాణులకు బోధిస్తాడు. జలచరులకు అధిపతి అయిన వరుణుడు పాశాన్ని ధరించి, నన్ను వంటి వారినీ కాపాడుతాడు.
కురుతే స కుబేరోఽపి నిధీనాం పతిరవ్యయః । హుతభుఙ్నైర్ఋతో వాయురీశానః శేష ఏవ చ
కుబేరుడు కూడా, నిధుల అధిపతి అయిన వాడూ, తన పని చేస్తాడు. అగ్ని, నైరుతి, వాయువు, ఈశానుడు, శేషుడు కూడా అలాగే.
త్వదంశసమ్భవా ఏవ త్వచ్ఛక్తిపరిబృంహితాః । అథాపి యది మే దేవి వరో దేయోఽస్తి సామ్ప్రతమ్
వారు నీ భాగంల నుంచి పుట్టి, నీ శక్తితో బలపడతారు. అయినా దేవీ! ఇప్పుడు నాకు వరం ఇవ్వాలనుకుంటే,
తదా ప్రహ్వాః సర్గకార్యే విఘ్నా నశ్యన్తు మే శివే । వాగ్భవస్యాపి మన్త్రస్య యే కేచిదుపసేవినః
అప్పుడు, ఓ శివే! నా సృష్టి కార్యంలో ఉన్న అన్ని విఘ్నాలు తొలగిపోవాలి. వాగ్భవ మంత్రాన్ని ఉపాసించే వారికి కూడా
తేషాం సిద్ధిః సత్వరాపి కార్యాణాం జాయతామపి । యే సంవాదమిమం దేవి పఠన్తి శ్రావయన్తి చ
వారి పనుల్లో విజయము త్వరగా కలగాలి. ఈ సంభాషణను చదివేవారు, వినిపించేవారు కూడా, ఓ దేవీ!
తేషాం లోకే భుక్తిముక్తీ సులభే భవతాం శివే । జాతిస్మరత్వం భవతు వక్తృత్వం సౌష్ఠవం తథా
వారికి ఈ లోకంలో భోగము, మోక్షము సులభంగా లభించాలి, జన్మజ్ఞాపకము, మంచి వాక్చాతుర్యము, ప్రావీణ్యము కూడా కలగాలి.
జ్ఞానసిద్ధిః కర్మమార్గసంసిద్ధిరపి చాస్తు హి । పుత్రపౌత్రసమృద్ధిశ్చ జాయేదిత్యేవ మే వచః
జ్ఞానం సంపూర్ణంగా కలగాలి, పనులలో విజయము కలగాలి, కొడుకులు, మనవళ్లు సమృద్ధిగా ఉండాలి — ఇవన్నీ నా మాటల ప్రకారం జరుగాలని నేను కోరుతున్నాను.
విన్ధ్యోపాఖ్యానవర్ణనమ్ శ్రీదేవ్యువాచ భూమిపాల మహాబాహో సర్వమేతద్భవిష్యతి । యత్త్వయా ప్రార్థితం తత్తే దదామి మనుజాధిప
శ్రీదేవి ఇలా పలికింది: ఓ భూమిని పాలించే మహాబాహువంతుడా, నీవు కోరినదంతా నిజంగా జరుగుతుంది. నీవు కోరినది నీకిచ్చినట్లే, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా.
అహం ప్రసన్నా దైత్యేన్ద్రనాశనామోఘవిక్రమా । వాగ్భవస్య జపేనైవ తపసా తే సునిశ్చితమ్
నేను సంతోషించాను, రాక్షసులను నాశనం చేసే అప్రతిహత శక్తివంతుడా. నీవు వాగ్భవ మంత్రాన్ని జపించి, తపస్సు చేసినందువల్ల ఇది నిశ్చయంగా సాధ్యమవుతుంది.
రాజ్యం నిష్కణ్టకం తేఽస్తు పుత్రా వంశకరా అపి । మయి భక్తిర్దృఢా వత్స మోక్షాన్తే సత్పదే భవేత్
నీ రాజ్యం ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా ఉండాలి. నీ కొడుకులు వంశాన్ని కొనసాగించాలి. నా మీద దృఢమైన భక్తి ఉంటే, ప్రాణాంతంలో నీకు మోక్షం లభిస్తుంది, ప్రియమైనవాడా.
ఏవం వరాన్మహాదేవీ తస్మై దత్త్వా మహాత్మనే । పశ్యతస్తు మనోరేవ జగామ విన్ధ్యపర్వతమ్
ఈ విధంగా ఆ మహాత్ముడికి మహాదేవి వరాలు ఇచ్చి, మనువు చూస్తుండగానే, ఆమె వింధ్యపర్వతానికి వెళ్లింది.
యోఽసౌ విన్ధ్యాచలో రుద్ధః కుమ్భోద్భవమహర్షిణా । భానుమార్గావరోధార్థం ప్రవృత్తో గగనం స్పృశన్
ఆ వింధ్యపర్వతాన్ని కుంభంలో పుట్టిన మహర్షి నియంత్రించాడు. సూర్యుని మార్గాన్ని అడ్డుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఆ పర్వతం ఆకాశాన్ని తాకేందుకు ఎదిగింది.