నరకాణాం చ కుణ్డాని సన్తి నానావిధాని చ । నానాశాస్త్రప్రమాణేన కర్మభేదేన యాని చ
నరకాల్లో ఎన్నో రకాల గుంతలు ఉన్నాయి. ఇవి వేర్వేరు ధర్మగ్రంథాల ప్రకారం, మనుషుల చేసిన పనుల తేడాల వల్ల ఏర్పడతాయి.
విస్తృతాని చ గర్తాని క్లేశదాని చ దుఃఖినామ్ । భయఙ్కరాణి ఘోరాణి హే వత్సే కుత్సితాని చ
ఆ గుంతలు విస్తారంగా ఉంటాయి, బాధపడే వారికి తీవ్రమైన కష్టాలను కలిగిస్తాయి. అవి భయంకరంగా, ఘోరంగా, నీచంగా ఉంటాయి, ప్రియమైనవాడా!
షడశీతి చ కుణ్డాని ఏవమన్యాని సన్తి చ । నిబోధ తేషాం నామాని ప్రసిద్ధాని శ్రుతౌ సతి
ఎనభై ఆరు నరక గుంతలు ఉన్నాయి, ఇంకా మరికొన్నివున్నాయి. వాటి పేర్లు వేదాల్లో ప్రసిద్ధిగా ఉన్నాయి, వాటిని విను.
వహ్నికుణ్డం తప్తకుణ్డం క్షారకుణ్డం భయానకమ్ । విట్కుణ్డం మూత్రకుణ్డం చ శ్లేష్మకుణ్డం చ దుఃసహమ్
అవి అగ్ని గుంత, వేడి గుంత, ఉప్పు గుంత, భయంకరమైన గుంత, మల గుంత, మూత్ర గుంత, తట్టుకోలేని శ్లేష్మ గుంత.
గరకుణ్డం దూషికుణ్డం వసాకుణ్డం తథైవ చ । శుక్రకుణ్డమసుక్కుణ్డమశ్రుకుణ్డం చ కుత్సితమ్
విష గుంత, మలిన గుంత, కొవ్వు గుంత, వీటితో పాటు వీర్య గుంత, పుయి గుంత, కన్నీటి గుంత కూడా ఉన్నాయి — ఇవన్నీ అసహ్యకరమైనవే.
కుణ్డం గాత్రమలానాం చ కర్ణవిట్కుణ్డమేవ చ । మజ్జాకుణ్డం మాంసకుణ్డం నక్రకుణ్డం చ దుస్తరమ్
శరీర మల గుంత, చెవి మల గుంత, ఎముక మజ్జ గుంత, మాంస గుంత, దాటి పోవడం అసాధ్యమైన మొసలి గుంత కూడా ఉన్నాయి.
లోమకుణ్డం కేశకుణ్డమస్థికుణ్డం చ దుస్తరమ్ । తామ్రకుణ్డం లోహకుణ్డం ప్రతప్తం క్లేశదం మహత్
జుట్టు గుంత, తల జుట్టు గుంత, ఎముకల గుంత, ఇవన్నీ దాటి పోవడం కష్టం. రాగి గుంత, ఇనుప గుంత, మండుతున్నవి, పెద్ద బాధను కలిగించే గుంతలు.
చర్మకుణ్డం తప్తసురాకుణ్డం చ పరికీర్తితమ్ । తీక్ష్ణకణ్టకకుణ్డం చ విషోదం విషకుణ్డకమ్
చర్మ గుంత, వేడి మద్యం గుంత, పదునైన ముల్లు గుంత, విషంతో నిండిన గుంత, విష గుంత కూడా ఉన్నాయి.
ప్రతప్తకుణ్డం తైలస్య కున్తకుణ్డం చ దుర్వహమ్ । కృమికుణ్డం పూయకుణ్డం సర్పకుణ్డం దురన్తకమ్
మరిగిన నూనె గుంత, ముల్లు గుంత, తట్టుకోలేని గుంత, పురుగుల గుంత, పుయి గుంత, పాముల గుంత, చాలా భయంకరమైనవి.
మశకుణ్డం దంశకుణ్డం భీమం గరలకుణ్డకమ్ । కుణ్డం చ వజ్రదంష్ట్రాణాం వృశ్చికానాం చ సువ్రతే
ఈగల గుంత, కాటు పురుగుల గుంత, భయంకరమైన విష గుంత, వజ్రపు పళ్లతో ఉన్నవారి గుంత, చీమల గుంత, విషధర వృష్చికాల గుంత, ఓ సద్గుణాలవాళ్లా!
శరకుణ్డం శూలకుణ్డం ఖడ్గకుణ్డం చ భీషణమ్ । గోలకుణ్డం నక్రకుణ్డం కాకకుణ్డం శుచాస్పదమ్
బాణాల గుంత, కత్తి గుంత, ఖడ్గ గుంత, ఇవన్నీ భయంకరమైనవి. బంతుల గుంత, మొసలి గుంత, కాకి గుంత, ఇవన్నీ బాధలకు కేంద్రం.
మన్థానకుణ్డం బీజకుణ్డం వజ్రకుణ్డం చ దుఃసహమ్ । తప్తపాషాణకుణ్డం చ తీక్ష్ణపాషాణకుణ్డకమ్
మంటనిపించే గుంత, విత్తనాల గుంత, వజ్రాల గుంత, తట్టుకోలేనివి. వేడి రాళ్ల గుంత, పదునైన రాళ్ల గుంత కూడా ఉన్నాయి.
లాలాకుణ్డం మసీకుణ్డం చూర్ణకుణ్డం తథైవ చ । చక్రకుణ్డం వక్రకుణ్డం కూర్మకుణ్డం మహోల్బణమ్
లాలాజలం గుంత, మసి గుంత, పొడి గుంత, చక్రాల గుంత, వంకర గుంత, తాబేలు గుంత, ఇవన్నీ చాలా ఘోరమైనవి.
జ్వాలాకుణ్డం భస్మకుణ్డం దగ్ధకుణ్డం శుచిస్మితే । తప్తసూచీమసిపత్రం క్షురధారం సూచీముఖమ్
జ్వాలల గుంత, బూడిద గుంత, కాలిన గుంత, ఓ శుచిస్మితా! వేడి సూచి గుంత, కత్తిపత్రం గుంత, రేజరు అంచు గుంత, సూచి ముఖ గుంత.
గోకాముఖ నక్రముఖం గజదంశం చ గోముఖమ్ । కుమ్భీపాకం కాలసూత్రం మత్స్యోదం కృమితన్తుకమ్
ఆవు నోరు గుంత, మొసలి నోరు గుంత, ఏనుగు కాటు గుంత, ఆవు నోరు గుంత, కుంభీపాకం, కాలసూత్రం, మత్స్యోదం, పురుగు దారం గుంత.
పాంసుభోజ్యం పాశవేష్టం శూలప్రోతం ప్రకమ్పనమ్ । ఉల్కాముఖమన్ధకూపం వేధనం తాడనం తథా
మట్టి తినే గుంత, కట్టే తాడు గుంత, శూలంలో పొడిచే గుంత, కంపించే గుంత, ఉల్కా నోరు గుంత, చీకటి బావి, పొడిచే గుంత, కొట్టే గుంత కూడా ఉన్నాయి.
జాలరన్ధ్రం దేహచూర్ణం దలనం శోషణం కషమ్ । శూర్పం జ్వాలాముఖం చైవ ధూమాన్ధం నాగవేష్టనమ్
జాల రంధ్రాల గుంత, శరీరాన్ని పొడి చేసే గుంత, నలిపే గుంత, ఎండబెట్టే గుంత, తురిపే గుంత, ఊదని గిన్నె, జ్వాలా నోరు గుంత, పొగతో అంధమైన గుంత, పాము చుట్టే గుంత.
కుణ్డాన్యేతాని సావిత్రి పాపినాం క్లేశదాని చ । నియుతైః కిఙ్కరగణై రక్షితాని చ సన్తతమ్
ఓ సావిత్రి! ఇవన్నీ పాపులకు బాధను కలిగించే నరక గుంతలు. ఇవి ఎన్నో వేల కింకర గణాలచే ఎప్పుడూ కాపాడబడుతూ ఉంటాయి.
దణ్డహస్తైః పాశహస్తైర్మదమత్తైర్భయఙ్కరైః । శక్తిహస్తైర్గదాహస్తైరసిహస్తైః సుదారుణైః
కర్రలు పట్టుకున్నవారు, కట్టులు పట్టుకున్నవారు, మత్తులో భయంకరంగా ఉన్నవారు, కత్తులు, గదలు, కుళ్లాలు పట్టుకుని అత్యంత ఉగ్రంగా ఉన్నవారు అక్కడ కనిపించారు.
తమోయుక్తైర్దయాహీనైర్నివార్యైశ్చ న సర్వతః । తేజస్విభిశ్చ నిఃశఙ్కైరాతామ్రపిఙ్గలోచనైః
చీకటి నిండినవారు, దయ లేకపోయినవారు, ఎవరూ ఆపలేని వారు, ప్రకాశవంతులు, భయమేమీ లేని వారు, రాగి రంగు, గోధుమ రంగు కళ్లతో ఉన్నారు.
యోగయుక్తైః సిద్ధియుక్తైర్నానారూపధరైర్భటైః । ఆసన్నమృత్యుభిర్దృష్టైః పాపిభిః సర్వజీవిభిః
యోగంలో నిమగ్నమైనవారు, సిద్ధులు,色色 రూపాలు ధరించిన యోధులు, మరణానికి దగ్గరగా ఉన్నవారు, పాపులు, అన్ని జీవులు అక్కడ కనిపించారు.
స్వకర్మనిరతైః సర్వైః శాక్తైః సౌరైశ్చ గాణపైః । అదృశ్యైః పుణ్యకృద్భిశ్చ సిద్ధైర్యోగిభిరేవ చ
తమ తమ పనుల్లో నిమగ్నమైన శాక్తులు, సౌరులు, గణపతిపూజకులు, కనబడని వారు, పుణ్యకారులు, సిద్ధులు, యోగులు కూడా ఉన్నారు.
స్వధర్మనిరతైర్వాపి వితతైర్వా స్వతన్త్రకైః । బలవద్భిశ్చ నిఃశఙ్కైః స్వప్నదృష్టైశ్చ వైష్ణవైః
తమ ధర్మంలో నిబద్ధులైనవారు, స్వతంత్రంగా విస్తరించినవారు, బలమైనవారు, భయమేమీ లేని వారు, కలలో కనిపించే వైష్ణవులు కూడా ఉన్నారు.
ఏతత్తే కథితం సాధ్వి కుణ్డసంఖ్యానిరూపణమ్ । యేషాం నివాసో యత్కుణ్డే నిబోధ కథయామి తే
ఓ సతీ! ఈ కుండల వివరాన్ని నీకు చెప్పాను. ఎవరు ఏ కుండలో నివసిస్తారో ఇప్పుడు విను, నేను చెప్పబోతున్నాను.
ఇతి శ్రీమద్దేవీభాగవతే మహాపురాణేఽష్టాదశసాహస్ర్యాం సంహితాయాం నవమస్కన్ధే నారాయణనారదసంవాదే సావిత్ర్యుపాఖ్యానే కుణ్డసంఖ్యానిరూపణం నామ ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీమద్ది భగవత మహాపురాణంలో, నారాయణుడు నారదునితో చెప్పిన సావిత్రి కథలో, తొమ్మిదవ స్కంధంలో, కుండల వివరంగా చెప్పిన ముప్పత్తిరెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నానాకర్మవిపాకఫలకథనమ్ ధర్మరాజ ఉవాచ హరిసేవారతః శుద్ధో యోగసిద్ధో వ్రతీ సతి । తపస్వీ బ్రహ్మచారీ చ న యాతి నరకం ధ్రువమ్
వివిధ కర్మల ఫలితాల వివరము. ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు: హరిదేవుని సేవలో నిమగ్నుడై, పవిత్రుడై, యోగసిద్ధి పొందినవాడు, వ్రతపరుడు, తపస్సు చేసే వాడు, బ్రహ్మచారి అయినవాడు నిశ్చయంగా నరకానికి పోడు.
కటువాచా బాన్ధవాంశ్చ బలలేపేన యో నరః । దగ్ధాన్కరోతి బలవాన్ వహ్నికుణ్డం ప్రయాతి సః
తీవ్రమైన మాటలతో, బలవంతంగా తన బంధువులను బాధించి, తగలబెట్టిన శక్తివంతుడు అగ్నికుండంలో పడతాడు.
స్వగాత్రలోమమానాబ్దం తత్ర స్థిత్వా హుతాశనే । పశుయోనిమవాప్నోతి రౌద్రదగ్ధాం త్రిజన్మని
అక్కడ తన శరీరంలోని రోమాల సంఖ్యకు సమాన సంవత్సరాలు అగ్నిలో ఉండి, మూడు జన్మలు రౌద్రంగా కాలిన పశుయోనిని పొందతాడు.
బ్రాహ్మణం తృషితం తప్తం క్షుధితం గృహమాగతమ్ । న భోజయతి యో మూఢస్తప్తకుణ్డం ప్రయాతి సః
దాహంగా, అలసటగా, ఆకలిగా తన ఇంటికి వచ్చిన బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టని మూర్ఖుడు వేడికుండంలో పడతాడు.
తత్ర తల్లోమమానం చ వర్షం స్థిత్వా చ దుఃఖదే । తప్తస్థలే వహ్నితల్పే పక్షీ చ సప్తజన్మసు
అక్కడ తన శరీరంలోని రోమాల సంఖ్యకు సమాన సంవత్సరాలు తీవ్రమైన బాధతో వేడి నేలపై, అగ్నిపట్లపై ఉండి, ఏడు జన్మలు పక్షిగా జన్మిస్తాడు.