ఇన్ద్రలోకమవాపాశు గన్ధర్వేణ హతో రణే । భీష్మః శ్రుత్వా చకారాశు తస్యౌర్ధ్వదైహికం తదా
యుద్ధంలో గంధర్వుడు హతముచేసిన చిత్రాంగదుడు వెంటనే ఇంద్రలోకాన్ని పొందాడు. ఈ వార్త విని భీష్ముడు వెంటనే అతని అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు.
గాఙ్గేయః కృతశోకస్తు మన్త్రిభిః పరివారితః । విచిత్రవీర్యనామానం రాజ్యేశం చ చకార హ
గంగా కుమారుడు భీష్ముడు, దుఃఖంతో కూడి, మంత్రులతో కలిసి, విచిత్రవీర్యుడిని రాజుగా ప్రతిష్ఠించాడు.
మన్త్రిభిర్బోధితా పశ్చాద్గురుభిశ్చ మహాత్మభిః । స్వపుత్రం రాజ్యగం దృష్ట్వా పుత్రశోకహతాపి చ
మంత్రి వర్గం, గురువులు ఇలా మహాత్ములు చెప్పిన మాటలు విన్న తర్వాత, తన కుమారుడి రాజ్యాభిషేకాన్ని చూసి, కుమారుని వियोग బాధలో ఉన్నా, ఆమె హృదయం కొంత శాంతించింది.
సత్యవత్యతిసన్తుష్టా బభూవ వరవర్ణినీ । వ్యాసోఽపి భ్రాతరం శ్రుత్వా రాజానం ముదితోఽభవత్
సత్యవతి ఎంతో ఆనందంగా, కాంతివంతంగా కనిపించింది. వ్యాసుడు కూడా తన తమ్ముడు రాజయ్యాడని విని హర్షంతో ఉల్లాసంగా మారాడు.
యౌవనం పరమం ప్రాప్తః సత్యవత్యాః సుతః శుభః । చకార చిన్తాం భీష్మోఽపి వివాహార్థం కనీయసః
సత్యవతికి పుట్టిన మంచివాడు యవ్వనానికి చేరుకున్నప్పుడు, తన తమ్ముడి పెళ్లి గురించి భీష్ముడు కూడా ఆలోచించసాగాడు.
కాశిరాజసుతాస్తిస్రః సర్వలక్షణసంయుతాః । తేన రాజ్ఞా వివాహార్థం స్థాపితాశ్చ స్వయంవరే
కాశిరాజు తన ముగ్గురు కుమార్తెలను, అందమైన లక్షణాలతో కూడిన వారిని, పెళ్లి కోసం స్వయంవరంలో ప్రవేశపెట్టాడు.
రాజానో రాజపుత్రాశ్చ సమాహూతాః సహస్రశః । ఇచ్ఛాస్వయంవరార్థం వై పూజ్యమానాః సమాగతాః
వెయ్యలాది రాజులు, యువరాజులు స్వయంవరంలో పాల్గొనాలని ఆహ్వానించబడి, ఘనంగా సత్కరించబడి అక్కడికి చేరారు.
తత్ర భీష్మో మహాతేజాస్తా జహార బలేన వై । నిర్మథ్య రాజకం సర్వం రథేనైకేన వీర్యవాన్
అక్కడ భీష్ముడు తన పరాక్రమంతో, ఒక్క రథంలోనే అన్ని రాజులను ఓడించి, ఆ ముగ్గురు యువతులను బలవంతంగా తీసుకెళ్లాడు.
స జిత్వా పార్థివాన్సర్వాంస్తాశ్చాదాయ మహారథః । బాహువీర్యేణ తేజస్వీ హ్యాససాద గజాహ్వయమ్
అన్ని రాజులను జయించిన ఆ మహారథి భీష్ముడు, తన బాహుబలంతో ప్రకాశిస్తూ, ఆ యువతులను తీసుకొని హస్తినపురానికి చేరాడు.
మాతృవద్భగినీవచ్చ పుత్రీవచ్చిన్తయన్కిల । తిస్రః సమానయామాస కన్యకా వామలోచనాః
తల్లి, అక్క, కూతురు లాగా ఆ ముగ్గురు కనులార నీలిమలు ఉన్న యువతులను భీష్ముడు ఎంతో ప్రేమగా ఇంటికి తీసుకొచ్చాడు.
సత్యవత్యై నివేద్యాశు ద్విజానాహూయ సత్వరః । దైవజ్ఞాన్వేదవిదుషః పర్యపృచ్ఛచ్ఛుభం దినమ్
భీష్ముడు వెంటనే సత్యవతికి చెప్పి, బ్రాహ్మణులను, జ్యోతిష్కులను పిలిపించి, శుభమైన రోజు ఎప్పుడు ఉందో అడిగాడు.
కృత్వా వివాహసమ్భారం యదా వై భ్రాతరం నిజమ్ । విచిత్రవీర్యం ధర్మిష్ఠం వివాహయతి తా యదా
పెళ్లి ఏర్పాట్లు అన్నీ పూర్తయ్యాక, తన తమ్ముడు విచిత్రవీర్యుడిని ఆ యువతులతో పెళ్లి చేయడానికి భీష్ముడు సిద్ధమయ్యాడు.
తదా జ్యేష్ఠాప్యువాచేదం కన్యకా జాహ్నవీసుతమ్ । లజ్జమానాసితాపాఙ్గీ తిసౄణాం చారులోచనా
ఆ సమయంలో, ముగ్గురిలో పెద్దదైన యువతి, సిగ్గుతో కళ్లను క్రిందికి వంచి, గంగాపుత్రుడైన భీష్ముని సమక్షంలో ఇలా చెప్పింది.
గఙ్గాపుత్ర కురుశ్రేష్ఠ ధర్మజ్ఞ కులదీపక । మయా స్వయంవరే శాల్వో వృతోఽస్తి మనసా నృపః
గంగాపుత్రుడా, కురు వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, మా వంశానికి దీపమైనవాడా, నేను స్వయంవరంలో నా మనసులో శాల్వుడనే రాజును వరించాను.
వృతాహం తేన రాజ్ఞా వై చిత్తే ప్రేమసమాకులే । యథాయోగ్యం కురుష్వాద్య కులస్యాస్య పరన్తప
ఆ రాజు నన్ను తనవాడిగా ఎంచుకున్నాడు, నా హృదయం ప్రేమతో నిండిపోయింది. నీవు ఈ వంశానికి యోగ్యమైనదాన్ని నేడు చేయుము, శత్రువులను జయించినవాడా.
తేనాహం వృతపూర్వాఽస్మి త్వం చ ధర్మభృతాం వరః । బలవానసి గాఙ్గేయ యథేచ్ఛసి తథా కురు
ఆయన నన్ను ముందే వరించాడని చెప్పాను. నీవు ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో గొప్పవాడవు, గంగేయుడా, నీకు శక్తి ఉంది. నీవు యథేచ్ఛగా చేయవచ్చు.
సూత ఉవాచ ఏవముక్తస్తయా తత్ర కన్యయా కురునన్దనః । అపృచ్ఛత్ బ్రాహ్మణాన్వృద్ధాన్మాతరం సచివాంస్తథా
అప్పుడు ఆ యువతి ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కురువంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు అయిన భీష్ముడు, వృద్ధ బ్రాహ్మణులను, తల్లిని, మంత్రులను సంప్రదించాడు.
సర్వేషాం మతమాజ్ఞాయ గాఙ్గేయో ధర్మవిత్తమః । గచ్ఛేతి కన్యకాం ప్రాహ యథారుచి వరాననే
అందరి అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకున్న గంగేయుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, అందమైన ముఖం ఉన్న ఆ యువతికి, 'నీ ఇష్టానుసారం వెళ్ళు' అని అనుమతించాడు.
విసర్జితాథ సా తేన గతా శాల్వనికేతనమ్ । ఉవాచ తం వరారోహా రాజానం మనసేప్సితమ్
ఆమె భీష్ముని అనుమతితో, శాల్వుని ఇంటికి వెళ్లి, తన మనసుకు నచ్చిన ఆ రాజుతో మాట్లాడింది.
వినిర్ముక్తాస్మి భీష్మేణ త్వన్మనస్కేతి ధర్మతః । ఆగతాస్మి మహారాజ గృహాణాద్య కరం మమ
భీష్ముడు నన్ను విడిచిపెట్టాడు, నేను మనసుతో, ధర్మపరంగా నీదినే అయ్యాను. మహారాజా, నేను వచ్చాను — నేడు నా చేతిని స్వీకరించు.
ధర్మపత్నీ తవాత్యన్తం భవామి నృపసత్తమ । చిన్తితోఽసి మయా పూర్వం త్వయాహం నాత్ర సంశయః
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నేను నీ ధర్మపత్నిగా పూర్తిగా మారిపోతాను. నిన్ను నేను ముందే మనసులో కోరుకున్నాను, ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
శాల్వ ఉవాచ గృహీతా త్వం వరారోహే భీష్మేణ పశ్యతో మమ । రథే సంస్థాపితా తేన న గ్రహీష్యే కరం తవ
శాల్వుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ సుందరివా, నిన్ను నా కళ్లముందే భీష్ముడు పట్టుకుని తన రథంపై కూర్చోబెట్టాడు. అందువల్ల నేను నీ చేతిని పట్టుకోను.
పరోచ్ఛిష్టాం చ కః కన్యాం గృహ్ణాతి మతిమాన్నరః । అతోఽహం న గ్రహీష్యామి త్యక్తాం భీష్మేణ మాతృవత్
ఇంకొకరితో సంబంధం కలిగిన అమ్మాయిని తెలివిగల వాడు ఎవరు పెళ్లి చేసుకుంటారు? అందుకే భీష్ముడు వదిలేసిన నిన్ను నేను అంగీకరించను, అది తల్లిలా భావిస్తున్నాను.
రుదతీ విలపన్తీ సా త్యక్తా తేన మహాత్మనా । పునర్భీష్మం సమాగత్య రుదతీ చేదమబ్రవీత్
ఆమె ఏడుస్తూ, విలపిస్తూ, ఆ మహాత్ముడు వదిలేసినవాడిగా బాధపడింది. మళ్లీ భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లి, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ ఇలా చెప్పింది.
శాల్వో ముక్తాం త్వయా వీర న గృహ్ణాతి గృహాణ మామ్ । ధర్మజ్ఞోఽసి మహాభాగ మరిష్యామ్యన్యథా హ్యహమ్
శాల్వుడు నన్ను నువ్వు విడిచిపెట్టినందుకు అంగీకరించడంలేదు, ఓ వీరుడా! నీవే నన్ను అంగీకరించు, నీకు ధర్మజ్ఞానం ఉంది, అదృష్టవంతుడవు. లేకపోతే నేను ప్రాణాలు విడిచిపెడతాను.
భీష్మ ఉవాచ అన్యచిత్తాం కథం త్వాం వై గృహ్ణామి వరవర్ణిని । పితరం స్వం వరారోహే వ్రజ శీఘ్నం నిరాకులా
భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు: నీ మనసు ఇంకొకరిపై ఉన్నప్పుడు నిన్ను నేను ఎలా అంగీకరిస్తాను, ఓ సుందరివా? భయపడకుండానే త్వరగా నీ తండ్రి దగ్గరకు వెళ్ళిపో.
తథోక్తా సా తు భీష్మేణ జగామ వనమేవ హి । తపశ్చకార విజనే తీర్థే పరమపావనే
భీష్ముడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఆమె అడవికి వెళ్లింది. అక్కడ ఒంటరిగా, పవిత్రమైన తీర్థంలో తపస్సు చేసింది.
ద్వే భార్యే చాతిరూపాఢ్యే తస్య రాజ్ఞో బభూవతుః । అమ్బాలికా చామ్బికా చ కాశిరాజసుతే శుభే
ఆ రాజుకు ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు, ఇద్దరూ అపూర్వ సౌందర్యవంతులు. వారు కాశిరాజు కుమార్తెలైన అంబికా, అంబాలిక.
రాజా విచిత్రవీర్యోఽసౌ తాభ్యాం సహ మహాబలః । రేమే నానావిహారైశ్చ గృహే చోపవనే తథా
విచిత్రవీర్యుడు అనే మహాబలుడు, ఆ ఇద్దరితో ఇంట్లోనూ, తోటల్లోనూ ఎన్నో రకాల వినోదాలలో ఆనందంగా గడిపేవాడు.
వర్షాణి నవ రాజేన్ద్రః కుర్వన్ క్రీడా మనోరమామ్ । ప్రాపాసౌ మరణం భూయో గృహీతో రాజయక్ష్మణా
రాజు తొమ్మిదేళ్లు ఆనందంగా క్రీడలు చేస్తూ గడిపాడు. ఆ తరువాత రాజయక్ష్మ అనే వ్యాధి వల్ల మరణించాడు.