స్థలస్థాః పిఙ్గలా జ్ఞేయాశ్చోపతాపాద్రవేరితి । ఇత్యేవం కథితం సర్వం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
భూమిపై ఉన్నవి పింగళ వర్ణంలో ఉంటాయి, అవి అపవిత్రంగా భావించాలి. ఇదంతా వివరంగా చెప్పాను — ఇంకా ఏం వినాలనుకుంటున్నావు?
తులసీపూజావిధివర్ణనమ్ నారద ఉవాచ తులసీ చ యదా పూజ్యా కృతా నారాయణప్రియా । అస్యాః పూజావిధానం చ స్తోత్రం చ వద సామ్ప్రతమ్
తులసిపూజా విధి వివరము నారదుడు ఇలా అడిగాడు: నారాయణునికి ప్రియమైన తులసిని ఎప్పుడు పూజించాలో, ఆమె పూజా విధానాన్ని, ఆమె స్తోత్రాన్ని నాకు చెప్పు.
కేన పూజా కృతా కేన స్తుతా ప్రథమతో మునే । తత్ర పూజ్యా సా బభూవ కేన వా వద మామహో
ఆమెను మొదట ఎవరు పూజించారు? ఎవరు స్తుతించారు? ఆమెను ఎవరు పూజించదగ్గదిగా చేశారు? దయచేసి నాకు చెప్పు.
సూత ఉవాచ నారదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రహస్య మునిపుఙ్గవః । కథాం కథితుమారేభే పుణ్యాం పాపహరాం పరామ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: నారదుని మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడు చిరునవ్వుతో పుణ్యప్రదమైన, పాపాలను తొలగించే కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ హరిః సంపూజ్య తులసీం రేమే చ రమయా సహ । రమాసమానసౌభాగ్యాం చకార గౌరవేణ చ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: హరిదేవుడు తులసిని పూజించి, రమాదేవితో ఆనందంగా కాలక్షేపం చేశాడు. ఆమెను రమాదేవితో సమానమైన అదృష్టవంతురాలిగా గౌరవించాడు.
సేహే చ లక్ష్మీర్గఙ్గా చ తస్యాశ్చ నవసఙ్గమమ్ । సౌభాగ్యగౌరవం కోపాత్తే న సేహే సరస్వతీ
లక్ష్మీదేవి, గంగాదేవి — వీరిద్దరూ ఆమె కొత్త సాంగత్యాన్ని సహించగలిగారు. కానీ, సరస్వతీదేవి మాత్రం కోపంతో ఆమె అదృష్టాన్ని, గౌరవాన్ని భరించలేకపోయింది.
సా తాం జఘాన కలహే మానినీ హరిసన్నిధౌ । వ్రీడయా చాపమానేన సాన్తర్ధానం చకార హ
ఆ గర్వంతో ఉన్న ఆమె, హరిదేవుని సమక్షంలో కలహంలో ఆమెను కొట్టింది. అవమానంతో, లజ్జతో ఆమె అక్కడే అంతర్ధానం అయింది.
సర్వసిద్ధేశ్వరీ దేవీ జ్ఞానినాం సిద్ధియోగినీ । జగామాదర్శనం కోపాత్సర్వత్ర చ హరేరహో
అన్ని సిద్ధులకూ అధిపతిగా, జ్ఞానులకు సిద్ధి ప్రసాదించేవారిగా ఉన్న దేవి, కోపంతో హరిదేవునికి అన్ని చోట్లా కనబడకుండా పోయింది.
హరిర్న దృష్ట్వా తులసీం బోధయిత్వా సరస్వతీమ్ । తదనుజ్ఞాం గహీత్వా చ జగామ తులసీవనమ్
హరిదేవుడు తులసిని కనబడక, సరస్వతిని పిలిచి ఉపదేశం చేశాడు. ఆమె అనుమతి తీసుకుని, తులసివనానికి వెళ్లాడు.
తత్ర గత్వా చ సుస్నాతో హరిః స తులసీం సతీమ్ । పూజయామాస తాం ధ్యాత్వా స్తోత్రం భక్త్యా చకార హ
అక్కడికి వెళ్లి, స్నానం చేసి, హరిదేవుడు తులసీదేవిని ధ్యానిస్తూ, భక్తితో స్తోత్రం చేసి పూజించాడు.
లక్ష్మీమాయాకామవాణీబీజపూర్వం దశాక్షరమ్ । వృన్దావనీతి ఙేఽన్తం చ వహ్నిజాయాన్తమేవ చ
లక్ష్మీ, మాయ, కామ, వాణి అనే పదాలతో మొదలై, 'వృందావనీ', 'అగ్నిజనిత' అనే పదాలతో ముగియే పదులమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాడు.
అనేన కల్పతరుణా మన్త్రరాజేన నారద । పూజయేద్యో విధానేన సర్వసిద్ధిం లభేద్ ధ్రువమ్
ఈ కల్పవృక్షమంతటి మంత్రరాజంతో ఎవరు యథావిధిగా పూజిస్తారో వారు నిశ్చయంగా అన్ని సిద్ధులు పొందుతారు, నారదా.
ఘృతదీపేన ధూపేన సిన్దూరచన్దనేన చ । నైవేద్యేన చ పుష్పేణ చోపచారేణ నారద
నారదా, నెయ్యి దీపాలు, ధూపం, కుంకుమ, గంధం, నైవేద్యం, పువ్వులు, ఇతర సేవలతో పూజ చేయాలి.
హరిస్తోత్రేణ తుష్టా సా చావిర్భూతా మహీరుహాత్ । ప్రసన్నా చరణామ్భోజే జగామ శరణం శుభా
హరిదేవుడు చేసిన స్తోత్రంతో తృప్తిచెందిన ఆమె, చెట్టు నుండి ప్రత్యక్షమై, ప్రసన్నంగా, ఆయన పాదపద్మాలకు శరణు వెళ్లింది.
వరం తస్యై దదౌ విష్ణుః సర్వపూజ్యా భవేరితి । అహం త్వాం ధారయిష్యామి సురూపాం మూర్ధ్ని వక్షసి
విష్ణుదేవుడు ఆమెకు వరమిచ్చాడు: 'నీవు అందరి చేత పూజించబడతావు. నేను నిన్ను అందంగా నా తలపై, వక్షస్సుపై ధరించుకుంటాను.'
సర్వే త్వాం ధారయిష్యన్తి స్వమూర్ధ్ని చ సురాదయః । ఇత్యుక్త్వా తాం గృహీత్వా చ ప్రయయౌ స్వాలయం విభుః
అందరు దేవతలు నిన్ను తమ తలపై ధరించుకుంటారు. ఇలా చెప్పి, ఆమెను తీసుకుని, ప్రభువు తన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
నారద ఉవాచ కిం ధ్యానం స్తవనం కిం వా కిం వా పూజావిధానకమ్ । తులస్యాశ్చ మహాభాగ తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
నారదుడు అడిగాడు: 'తులసీదేవికి ఏ ధ్యానం, ఏ స్తోత్రం, ఏ విధంగా పూజ చేయాలి? ఓ మహాభాగ, దయచేసి నాకు వివరించు.'
శ్రీనారాయణ ఉవాచ అన్తర్హితాయాం తస్యాం చ హరిర్వృన్దావనే తదా । తస్యాశ్చక్రే స్తుతిం గత్వా తులసీం విరహాతురః
శ్రీనారాయణుడు చెప్పాడు: 'ఆమె అంతర్ధానమైనప్పుడు, హరిదేవుడు వృందావనంలో తులసీదేవిని వదిలిపోగా బాధతో వెళ్లి స్తోత్రం చేశాడు.'
శ్రీభగవానువాచ వృన్దరూపాశ్చ వృక్షాశ్చ యదైకత్ర భవన్తి చ । విదుర్బుధాస్తేన వృన్దాం మత్ప్రియాం తాం భజామ్యహమ్
శ్రీభగవంతుడు చెప్పాడు: 'వృందా రూపంలో వృక్షాలు ఎక్కడ కలిసివుంటాయో, అక్కడ జ్ఞానులు నా ప్రియమైన వృందాదేవిని నేను పూజిస్తున్నానని తెలుసుకుంటారు.'
పురా బభూవ యా దేవీ త్వాదౌ వృన్దావనే వనే । తేన వృన్దావనీ ఖ్యాతా సౌభాగ్యా తాం భజామ్యహమ్
పూర్వం వృందావన అరణ్యంలో ఉన్న ఆ దేవిని వలన ఆమెకు 'వృందావనీ' అనే పేరు వచ్చింది. అదృష్టవంతురాలైన ఆమెను నేను పూజిస్తున్నాను.
అసంఖ్యేషు చ విశ్వేషు పూజితా యా నిరన్తరమ్ । తేన విశ్వపూజితాఽఽఖ్యాం పూజితాం చ భజామ్యహమ్
అనేక లోకాలలో నిరంతరం పూజించబడే ఆమెకు 'విశ్వపూజిత' అనే పేరు వచ్చింది. అలాంటి ఆమెను నేను పూజిస్తున్నాను.
అసంఖ్యాని చ విశ్వాని పవిత్రాణి త్వయా సదా । తాం విశ్వపావనీం దేవీం విరహేణ స్మరామ్యహమ్
అనేక లోకాలు ఎప్పుడూ నీ వల్ల పవిత్రమవుతున్నాయి. ఆ విశ్వపావనిగా ఉన్న దేవిని వదిలిన దుఃఖంతో నేను జ్ఞాపకం చేసుకుంటున్నాను.
దేవా న తుష్టాః పుష్పాణాం సమూహేన యయా వినా । తాం పుష్పసారాం శుద్ధాం చ ద్రష్టుమిచ్ఛామి శోకతః
ఆమె లేకుండా పుష్పాల సమాహారంతో దేవతలు సంతోషించరు. ఆ పుష్పసారమైన పవిత్రురాలిని చూడాలని కోరికతో నేను దుఃఖిస్తున్నాను.
విశ్వే యత్ప్రాప్తిమాత్రేణ భక్తానన్దో భవేద్ ధ్రువమ్ । నన్దినీ తేన విఖ్యాతా సా ప్రీతా భవతాదిహ
విశ్వంలో ఎవరికైనా ఆమెను పొందిన వెంటనే భక్తులకు ఆనందం కలుగుతుంది. అందుకే ఆమె 'నందిని'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ ఆమె సంతోషంగా ఉంటుంది.
యస్యా దేవ్యాస్తులా నాస్తి విశ్వేషు నిఖిలేషు చ । తులసీ తేన విఖ్యాతా తాం యామి శరణం ప్రియామ్
ఈ జగత్తులోని అన్ని ప్రాణులలో ఈ దేవికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు. అందుకే తులసి అని ప్రసిద్ధి పొందిన ఆ ప్రియమైన అమ్మవారిని నేను శరణు కోరుతున్నాను.
కృష్ణజీవనరూపా సా శశ్వత్ప్రియతమా సతీ । తేన కృష్ణజీవనీ సా సా మే రక్షతు జీవనమ్
ఆమె కృష్ణుని ప్రాణస్వరూపిణి, ఎప్పటికీ అతని అత్యంత ప్రియమైనది, పవిత్రమైనది. అందువల్ల కృష్ణుని ప్రాణదాయినిగా ఆమె నా ప్రాణాన్ని కాపాడాలని కోరుతున్నాను.
ఇత్యేవం స్తవనం కృత్వా తస్థౌ తత్ర రమాపతిః । దదర్శ తులసీం సాక్షాత్పాదపద్మనతాం సతీమ్
ఇలా ఆ స్తోత్రాన్ని పఠించిన తరువాత రమాపతి అక్కడే నిలబడి, తులసిని ప్రత్యక్షంగా తన పదపద్మాలకు నమస్కరిస్తూ భక్తితో ఉన్నదిగా చూశాడు.
రుదతీమవమానేన మానినీం మానపూజితామ్ । ప్రియాం దృష్ట్వా ప్రియః శీఘ్రం వాసయామాస వక్షసి
అవమానంతో ఏడుస్తూ, గర్వంతో కూడిన గౌరవాన్ని పొందిన తన ప్రియమైనవారిని చూసి, ప్రియుడు వెంటనే ఆమెను తన వక్షస్సుపై ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
భారత్యాజ్ఞాం గహీత్వా చ స్వాలయం చ యయౌ హరిః । భారత్యా సహ తత్ప్రీతిం కారయామాస సత్వరమ్
భారతీ ఆజ్ఞను స్వీకరించి, హరి తన ఇంటికి వెళ్లి, భారతితో కలిసి త్వరగా పరస్పర ప్రేమను స్థాపించాడు.
వరం విష్ణుర్దదౌ తస్యై సర్వపూజ్యా భవేరితి । శిరోధార్యా చ సర్వేషాం వన్ద్యా మాన్యా మమేతి చ
విష్ణువు ఆమెకు వరమిచ్చాడు: 'నీవు అందరికి పూజ్యురాలవుతావు, అందరి తలపై గౌరవంగా ఉంచబడుతావు, అందరికి వందనీయురాలు, మాన్యురాలు, నాకు ప్రియురాలు' అని.