తులసీపత్రవిచ్ఛేదం శాలగ్రామే కరోతి యః । తస్య జన్మాన్తరే కాన్తే స్త్రీవిచ్ఛేదో భవిష్యతి
శాలగ్రామంపై తులసి ఆకును పగలగొట్టిన వాడికి, ప్రియమైనవాడా, తరువాత జన్మలో భార్యతో విడిపోవడం జరుగుతుంది.
తులసీపత్రవిచ్ఛేదం శఙ్ఖే యో హి కరోతి చ । భార్యాహీనో భవేత్సోఽపి రోగీ చ సప్తజన్మసు
శంఖంపై తులసి ఆకును పగలగొట్టిన వాడికి కూడా, ఏడూ జన్మలు భార్య లేకుండా, రోగంతో బాధపడే జీవితం కలుగుతుంది.
శాలగ్రామం చ తులసీం శఙ్ఖం చైకత్ర ఏవ చ । యో రక్షతి మహాజ్ఞానీ స భవేచ్ఛ్రీహరేః ప్రియః
శాలగ్రామం, తులసి, శంఖం — ఈ మూడింటినీ ఒకచోట సంరక్షించే వాడు, మహాజ్ఞాని అయి, శ్రీహరికి ప్రియుడవుతాడు.
సకృదేవ హి యో యస్యాం వీర్యాధానం కరోతి చ । తద్విచ్ఛేదే తస్య దుఃఖం భవేదేవ పరస్పరమ్
ఒకవేళ ఎవరో ఒక మహిళలో ఒక్కసారి సంతానం కోసం వీర్యాన్ని ఉంచితే, ఆ ఇద్దరూ విడిపోతే పరస్పరం తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తారు.
త్వం ప్రియా శఙ్ఖచూడస్య చైకమన్వన్తరావధి । శఙ్ఖేన సార్ధం త్వద్భేదః కేవలం దుఃఖదస్తథా
నీవు శంఖచూడునికి ఒక మను అంతర కాలం ప్రియురాలివి; శంఖంతో కలిసి నీతో విడిపోవడం మిగిలేది కేవలం బాధ మాత్రమే.
ఇత్యుక్త్వా శ్రీహరిస్తాం చ విరరామ చ నారద । సా చ దేహం పరిత్యజ్య దివ్యరూపం విధాయ చ
ఇలా చెప్పి శ్రీహరి మౌనంగా నిలిచాడు, నారదా. ఆమె తన శరీరాన్ని వదిలి, దివ్యరూపాన్ని ధరించింది.
యథా శ్రీశ్చ తథా సా చాప్యువాస హరివక్షసి । స జగామ తయా సార్ధం వైకుణ్ఠం కమలాపతిః
శ్రీదేవి ఎలా హరివక్షస్సుపై నివసించిందో, ఆమె కూడా అలాగే అక్కడే ఉండింది. కమలాపతియైన హరి, ఆమెతో కలిసి వైకుంఠానికి వెళ్లాడు.
లక్ష్మీః సరస్వతీ గఙ్గా తులసీ చాపి నారద । హరేః ప్రియాశ్చతస్రశ్చ బభూవురీశ్వరస్య చ
నారదా, లక్ష్మీ, సరస్వతి, గంగా, తులసి — ఈ నాలుగు దేవతలు హరికి, పరమేశ్వరునికి ప్రియమైనవారయ్యారు.
సద్యస్తద్దేహజాతా చ బభూవ గణ్డకీ నదీ । ఈశ్వరః సోఽపి శైలశ్చ తత్తీరే పుణ్యదో నృణామ్
ఆమె శరీరం నుండి వెంటనే గండకి నది పుట్టింది. ఆ నది తీరంలోనే భగవంతుడు ఒక కొండగా అవతరించి, భక్తులకు పుణ్యాన్ని ప్రసాదించాడు.
కుర్వన్తి తత్ర కీటాశ్చ శిలాం బహువిధాం మునే । జలే పతన్తి యా యాశ్చ ఫలదాస్తాశ్చ నిశ్చితమ్
అక్కడ, మునివరా, పురుగులు అనేకరకాల శిలలను తయారు చేస్తాయి. వాటిలో నీటిలో పడినవి ఖచ్చితంగా ఫలదాయకంగా ఉంటాయి.
స్థలస్థాః పిఙ్గలా జ్ఞేయాశ్చోపతాపాద్రవేరితి । ఇత్యేవం కథితం సర్వం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
భూమిపై ఉన్నవి పింగళ వర్ణంలో ఉంటాయి, అవి అపవిత్రంగా భావించాలి. ఇదంతా వివరంగా చెప్పాను — ఇంకా ఏం వినాలనుకుంటున్నావు?
తులసీపూజావిధివర్ణనమ్ నారద ఉవాచ తులసీ చ యదా పూజ్యా కృతా నారాయణప్రియా । అస్యాః పూజావిధానం చ స్తోత్రం చ వద సామ్ప్రతమ్
తులసిపూజా విధి వివరము నారదుడు ఇలా అడిగాడు: నారాయణునికి ప్రియమైన తులసిని ఎప్పుడు పూజించాలో, ఆమె పూజా విధానాన్ని, ఆమె స్తోత్రాన్ని నాకు చెప్పు.
కేన పూజా కృతా కేన స్తుతా ప్రథమతో మునే । తత్ర పూజ్యా సా బభూవ కేన వా వద మామహో
ఆమెను మొదట ఎవరు పూజించారు? ఎవరు స్తుతించారు? ఆమెను ఎవరు పూజించదగ్గదిగా చేశారు? దయచేసి నాకు చెప్పు.
సూత ఉవాచ నారదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రహస్య మునిపుఙ్గవః । కథాం కథితుమారేభే పుణ్యాం పాపహరాం పరామ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: నారదుని మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడు చిరునవ్వుతో పుణ్యప్రదమైన, పాపాలను తొలగించే కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ హరిః సంపూజ్య తులసీం రేమే చ రమయా సహ । రమాసమానసౌభాగ్యాం చకార గౌరవేణ చ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: హరిదేవుడు తులసిని పూజించి, రమాదేవితో ఆనందంగా కాలక్షేపం చేశాడు. ఆమెను రమాదేవితో సమానమైన అదృష్టవంతురాలిగా గౌరవించాడు.
సేహే చ లక్ష్మీర్గఙ్గా చ తస్యాశ్చ నవసఙ్గమమ్ । సౌభాగ్యగౌరవం కోపాత్తే న సేహే సరస్వతీ
లక్ష్మీదేవి, గంగాదేవి — వీరిద్దరూ ఆమె కొత్త సాంగత్యాన్ని సహించగలిగారు. కానీ, సరస్వతీదేవి మాత్రం కోపంతో ఆమె అదృష్టాన్ని, గౌరవాన్ని భరించలేకపోయింది.
సా తాం జఘాన కలహే మానినీ హరిసన్నిధౌ । వ్రీడయా చాపమానేన సాన్తర్ధానం చకార హ
ఆ గర్వంతో ఉన్న ఆమె, హరిదేవుని సమక్షంలో కలహంలో ఆమెను కొట్టింది. అవమానంతో, లజ్జతో ఆమె అక్కడే అంతర్ధానం అయింది.
సర్వసిద్ధేశ్వరీ దేవీ జ్ఞానినాం సిద్ధియోగినీ । జగామాదర్శనం కోపాత్సర్వత్ర చ హరేరహో
అన్ని సిద్ధులకూ అధిపతిగా, జ్ఞానులకు సిద్ధి ప్రసాదించేవారిగా ఉన్న దేవి, కోపంతో హరిదేవునికి అన్ని చోట్లా కనబడకుండా పోయింది.
హరిర్న దృష్ట్వా తులసీం బోధయిత్వా సరస్వతీమ్ । తదనుజ్ఞాం గహీత్వా చ జగామ తులసీవనమ్
హరిదేవుడు తులసిని కనబడక, సరస్వతిని పిలిచి ఉపదేశం చేశాడు. ఆమె అనుమతి తీసుకుని, తులసివనానికి వెళ్లాడు.
తత్ర గత్వా చ సుస్నాతో హరిః స తులసీం సతీమ్ । పూజయామాస తాం ధ్యాత్వా స్తోత్రం భక్త్యా చకార హ
అక్కడికి వెళ్లి, స్నానం చేసి, హరిదేవుడు తులసీదేవిని ధ్యానిస్తూ, భక్తితో స్తోత్రం చేసి పూజించాడు.
లక్ష్మీమాయాకామవాణీబీజపూర్వం దశాక్షరమ్ । వృన్దావనీతి ఙేఽన్తం చ వహ్నిజాయాన్తమేవ చ
లక్ష్మీ, మాయ, కామ, వాణి అనే పదాలతో మొదలై, 'వృందావనీ', 'అగ్నిజనిత' అనే పదాలతో ముగియే పదులమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాడు.
అనేన కల్పతరుణా మన్త్రరాజేన నారద । పూజయేద్యో విధానేన సర్వసిద్ధిం లభేద్ ధ్రువమ్
ఈ కల్పవృక్షమంతటి మంత్రరాజంతో ఎవరు యథావిధిగా పూజిస్తారో వారు నిశ్చయంగా అన్ని సిద్ధులు పొందుతారు, నారదా.
ఘృతదీపేన ధూపేన సిన్దూరచన్దనేన చ । నైవేద్యేన చ పుష్పేణ చోపచారేణ నారద
నారదా, నెయ్యి దీపాలు, ధూపం, కుంకుమ, గంధం, నైవేద్యం, పువ్వులు, ఇతర సేవలతో పూజ చేయాలి.
హరిస్తోత్రేణ తుష్టా సా చావిర్భూతా మహీరుహాత్ । ప్రసన్నా చరణామ్భోజే జగామ శరణం శుభా
హరిదేవుడు చేసిన స్తోత్రంతో తృప్తిచెందిన ఆమె, చెట్టు నుండి ప్రత్యక్షమై, ప్రసన్నంగా, ఆయన పాదపద్మాలకు శరణు వెళ్లింది.
వరం తస్యై దదౌ విష్ణుః సర్వపూజ్యా భవేరితి । అహం త్వాం ధారయిష్యామి సురూపాం మూర్ధ్ని వక్షసి
విష్ణుదేవుడు ఆమెకు వరమిచ్చాడు: 'నీవు అందరి చేత పూజించబడతావు. నేను నిన్ను అందంగా నా తలపై, వక్షస్సుపై ధరించుకుంటాను.'
సర్వే త్వాం ధారయిష్యన్తి స్వమూర్ధ్ని చ సురాదయః । ఇత్యుక్త్వా తాం గృహీత్వా చ ప్రయయౌ స్వాలయం విభుః
అందరు దేవతలు నిన్ను తమ తలపై ధరించుకుంటారు. ఇలా చెప్పి, ఆమెను తీసుకుని, ప్రభువు తన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
నారద ఉవాచ కిం ధ్యానం స్తవనం కిం వా కిం వా పూజావిధానకమ్ । తులస్యాశ్చ మహాభాగ తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
నారదుడు అడిగాడు: 'తులసీదేవికి ఏ ధ్యానం, ఏ స్తోత్రం, ఏ విధంగా పూజ చేయాలి? ఓ మహాభాగ, దయచేసి నాకు వివరించు.'
శ్రీనారాయణ ఉవాచ అన్తర్హితాయాం తస్యాం చ హరిర్వృన్దావనే తదా । తస్యాశ్చక్రే స్తుతిం గత్వా తులసీం విరహాతురః
శ్రీనారాయణుడు చెప్పాడు: 'ఆమె అంతర్ధానమైనప్పుడు, హరిదేవుడు వృందావనంలో తులసీదేవిని వదిలిపోగా బాధతో వెళ్లి స్తోత్రం చేశాడు.'
శ్రీభగవానువాచ వృన్దరూపాశ్చ వృక్షాశ్చ యదైకత్ర భవన్తి చ । విదుర్బుధాస్తేన వృన్దాం మత్ప్రియాం తాం భజామ్యహమ్
శ్రీభగవంతుడు చెప్పాడు: 'వృందా రూపంలో వృక్షాలు ఎక్కడ కలిసివుంటాయో, అక్కడ జ్ఞానులు నా ప్రియమైన వృందాదేవిని నేను పూజిస్తున్నానని తెలుసుకుంటారు.'
పురా బభూవ యా దేవీ త్వాదౌ వృన్దావనే వనే । తేన వృన్దావనీ ఖ్యాతా సౌభాగ్యా తాం భజామ్యహమ్
పూర్వం వృందావన అరణ్యంలో ఉన్న ఆ దేవిని వలన ఆమెకు 'వృందావనీ' అనే పేరు వచ్చింది. అదృష్టవంతురాలైన ఆమెను నేను పూజిస్తున్నాను.