నవీననీరదశ్యామం శరత్పఙ్కజలోచనమ్ । కోటికన్దర్పలీలాభం రత్నభూషణభూషితమ్
ఆయన కొత్త మేఘంలా నలుపుగా, శరదృతువులోని కమలపు కన్నులతో, కోటి మన్మధుల అందాన్ని కలిగి, రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
ఈషద్ధాస్యం ప్రసన్నాస్యం శోభితం పీతవాససమ్ । తం దృష్ట్వా కామినీ కామం మూర్చ్ఛాం సమ్ప్రాప లీలయా
ఆయన ముఖంలో మృదువైన చిరునవ్వు, ప్రకాశవంతమైన ముఖం, పసుపు వస్త్రాలతో మెరిసిపోతున్నాడు. అతన్ని చూసి, ఆ కాముకురాలు కోరికతో మత్తులో లీలగా మూర్చిపోయింది.
పునశ్చ చేతనాం ప్రాప్య పునః సా తమువాచ హ । తులస్యువాచ హే నాథ తే దయా నాస్తి పాషాణసదృశస్య చ
తిరిగి స్పృహకు వచ్చి, మళ్లీ అతనితో ఇలా చెప్పింది. తులసి మాటలు: 'ప్రభూ, నీకు దయ లేదు; నీ హృదయం రాయిలా కఠినంగా ఉంది.'
ఛలేన ధర్మభఙ్గేన మమ స్వామీ త్వయా హతః । పాషాణహృదయస్త్వం హి దయాహీనో యతః ప్రభో
'మోసంతో, ధర్మాన్ని చెరిపి, నీవు నా భర్తను చంపావు. ప్రభూ, నీవు నిజంగా రాయిలాంటి హృదయాన్ని కలవాడవు, ఎందుకంటే నీకు దయ లేదు.'
తస్మాత్పాషాణరూపస్త్వం భవే దేవ భవాధునా । యే వదన్తి చ సాధుం త్వాం తే భ్రాన్తా హి న సంశయః
'అందువల్ల, ఇకపై నీవు రాయిరూపాన్ని ధరించు దేవా. నిన్ను సద్గుణవంతుడని చెప్పేవారు తప్పుదారి పట్టినవారే, దీనిలో సందేహం లేదు.'
భక్తో వినాపరాధేన పరార్థే చ కథం హతః । భృశం రురోద శోకార్తా విలలాప ముహుర్ముహుః
'ఏ అపరాధం లేకుండా, మరొకరి కోసం, ఒక భక్తుడు ఎలా చంపబడ్డాడు?' అని తీవ్ర దుఃఖంతో ఆమె బాగా ఏడ్చి, మళ్లీ మళ్లీ విలపించింది.
తతశ్చ కరుణాం దృష్ట్వా కరుణారససాగరః । నయేన తాం బోధయితుమువాచ కమలాపతిః
ఆమె దయను చూసి, దయాసముద్రుడైన లక్ష్మీపతి, మృదువుగా ఆమెను బోధించేందుకు ఇలా మాట్లాడాడు.
శ్రీభగవానువాచ తపస్త్వయా కృతం భద్రే మదర్థే భారతే చిరమ్ । త్వదర్థే శఙ్ఖచూడశ్చ చకార సుచిరం తపః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'భద్రే, నీవు నా కోసం భారతదేశంలో చాలా కాలం తపస్సు చేసావు. నీకోసం శంఖచూడుడూ ఎంతో కాలం తపస్సు చేశాడు.'
కృత్వా త్వాం కామినీం సోఽపి విజహార చ తత్క్షణాత్ । అధునా దాతుముచితం తవైవ తపసః ఫలమ్
'నిన్ను తన ప్రియంగా చేసుకుని, వెంటనే నీతో ఆనందించాడు. ఇప్పుడు నీ తపస్సుకు ఫలితాన్ని ఇవ్వడం సముచితం.'
ఇదం శరీరం త్యక్త్వా చ దివ్యదేహం విధాయ చ । రామే రమ మయా సార్ధం త్వం రమాసదృశీ భవ
'ఈ శరీరాన్ని వదిలి, దివ్యమైన రూపాన్ని ధరించి, నాతో కలిసి రామా, నీవు లక్ష్మీతో సమానంగా ఉండు.'
ఇయం తనుర్నదీరూపా గణ్డకీతి చ విశ్రుతా । పూతా సుపుణ్యదా నౄణాం పుణ్యే భవతు భారతే
'నీ ఈ శరీరం నదిగా మారి, గండకీ అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. అది పవిత్రంగా, ఎంతో పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే నదిగా భారతదేశంలో నిలుస్తుంది.'
తవ కేశసమూహశ్చ పుణ్యవృక్షో భవిష్యతి । తులసీకేశసమ్భూతా తులసీతి చ విశ్రుతా
'నీ జుట్టు పవిత్ర వృక్షంగా మారి, తులసి అని పేరు పొందుతుంది.'
త్రిషు లోకేషు పుష్పాణాం పత్రాణాం దేవపూజనే । ప్రధానరూపా తులసీ భవిష్యతి వరాననే
'మూడు లోకాలలో, దేవతల పూజలో ఉపయోగించే పువ్వులు, ఆకులలో తులసి ప్రధానమైనదిగా నిలుస్తుంది, సుందర ముఖినీ.'
స్వర్గే మర్త్యే చ పాతాలే గోలోకే మమ సన్నిధౌ । భవ త్వం తులసీ వృక్షవరా పుష్పేషు సున్దరీ
'స్వర్గంలో, భూమిపై, పాతాళంలో, గోలొకంలో నా సమక్షంలో, నీవు తులసి వృక్షాల్లో శ్రేష్ఠమైనది, పువ్వుల్లో అందమైనదిగా ఉండు.'
గోలోకే విరజాతీరే రాసే వృన్దావనే వనే । భాణ్డీరే చమ్పకవనే రమ్యే చన్దనకాననే
గోలోకంలో విరజా నది తీరంలో, రాసమండలంలో, వృద్ధావనంలో ఉన్న అరణ్యంలో, భాండీర వనంలో, అందమైన చంపకవనంలో, సువాసన గల చందనవనంలో —
మాధవీకేతకీకున్దమాలికామాలతీవనే । వాసస్తేఽత్రైవ భవతు పుణ్యస్థానేషు పుణ్యదః
మాధవీ, కేతకీ, కుంద, మాలికా, మాలతీ వనాలలో — ఈ పవిత్ర స్థలాల్లో నీ నివాసం ఎప్పుడూ ఉండాలని, ఇవి పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే ప్రదేశాలని కావాలి.
తులసీతరుమూలేషు పుణ్యదేశేషు పుణ్యదమ్ । అధిష్ఠానం చ తీర్థానాం సర్వేషాం చ భవిష్యతి
తులసి చెట్టు వేరుల దగ్గర, పుణ్యప్రదమైన ప్రాంతాల్లో, అన్ని తీర్థస్థానాల్లో నీ వాసం స్థిరంగా ఉంటుంది.
తత్రైవ సర్వదేవానాం మమాధిష్ఠానమేవ చ । తులసీపత్రపతనప్రాప్తయే చ వరాననే
అక్కడే నా సన్నిధి కూడా, అన్ని దేవతల సన్నిధి కూడా ఉంటుంది, తులసి దళాలు పడే భాగ్యాన్ని పొందేందుకు, ముద్దుబాలికా!
స స్నాతః సర్వతీర్థేషు సర్వయజ్ఞేషు దీక్షితః । తులసీపత్రతోయేన యోఽభిషేకం సమాచరేత్
ఎవరైనా అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేసి, అన్ని యజ్ఞాల్లో దీక్ష పొంది, తులసి దళాల నీటితో అభిషేకం చేస్తే —
సుధాఘటసహస్రాణాం యా తుష్టిస్తు భవేద్ధరేః । సా చ తుష్టిర్భవేన్నూనం తులసీపత్రదానతః
హరికి వెయ్యి అమృతపాత్రలతో చేసే పూజ ఎంత ఆనందాన్ని ఇస్తుందో, అదే ఆనందం తులసి దళాల సమర్పణతో తప్పకుండా లభిస్తుంది.
గవామయుతదానేన యత్ఫలం తత్ఫలం భవేత్ । తులసీపత్రదానేన తత్ఫలం కార్తికే సతి
పది వేల గోవులను దానం చేస్తే వచ్చే ఫలం, కార్తీక మాసంలో తులసి దళాలను సమర్పిస్తే కూడా అదే ఫలం లభిస్తుంది.
తులసీపత్రతోయం చ మృత్యుకాలే చ యో లభేత్। ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో విష్ణులోకే మహీయతే
ఎవరైనా మరణ సమయంలో తులసి దళాల నీరు పొందితే, అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
నిత్యం యస్తులసీతోయం భుంక్తే భక్త్యా చ మానవః । లక్షాశ్వమేధజం పుణ్యం సమ్ప్రాప్నోతి స మానవః
ఎవరైనా ప్రతిరోజూ భక్తితో తులసి నీటిని సేవిస్తే, లక్ష అశ్వమేధ యజ్ఞాలంత పుణ్యం అతడికి లభిస్తుంది.
తులసీం స్వకరే కృత్వా ధృత్వా దేహే చ మానవః । ప్రాణాంస్త్యజతి తీర్థేషు విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
తన చేతిలో లేదా శరీరంపై తులసిని ధరించి, పవిత్ర క్షేత్రంలో ప్రాణాలు విడిచినవాడు, విష్ణు లోకానికి చేరుకుంటాడు.
తులసీకాష్ఠనిర్మాణమాలాం గృహ్ణాతి యో నరః । పదే పదేఽశ్వమేధస్య లభతే నిశ్చితం ఫలమ్
తులసి కఠినంతో తయారైన మాలను ఎవరైనా ధరిస్తే, ప్రతి అడుగులోనూ అశ్వమేధ యజ్ఞ ఫలం ఖచ్చితంగా పొందుతాడు.
తులసీం స్వకరే కృత్వా స్వీకారం యో న రక్షతి । స యాతి కాలసూత్రం చ యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ
తన చేతిలో తులసిని తీసుకుని, ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోని వాడు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంత కాలం కాలసూత్ర నరకంలో ఉంటాడు.
కరోతి మిథ్యాశపథం తులస్యా యోఽత్ర మానవః । స యాతి కుమ్భీపాకం చ యావదిన్ద్రాశ్చతుర్దశ
తులసి మీద అబద్ధంగా ప్రమాణం చేసే వాడు, పద్నాలుగు ఇంద్రులు పాలించేంత కాలం కుంభీపాక నరకంలో పడతాడు.
తులసీతోయకణికాం మృత్యుకాలే చ యో లభేత్ । రత్నయానం సమారుహ్య వైకుణ్ఠే ప్రాప్యతే ధ్రువమ్
ఎవరైనా మరణ సమయంలో తులసి నీటి బొట్టు అయినా పొందితే, రత్నాల రథంలో కూర్చొని వైకుంఠానికి చేరుకుంటాడు.
పూర్ణిమాయామమాయాం చ ద్వాదశ్యాం రవిసంక్రమే । తైలాభ్యఙ్గం చ కృత్వా చ మధ్యాహ్నే నిశి సన్ధ్యయోః
పౌర్ణమి, అమావాస్య, ద్వాదశి, సూర్యుడు రాశి మారే సమయం, మధ్యాహ్నం, రాత్రి, సంధ్యా సమయంలో నూనెతో అభ్యంగనం చేసిన తర్వాత —
అశౌచేఽశుచికాలే యే రాత్రివాసోఽన్వితా నరాః । తులసీం యే విచిన్వన్తి తే ఛిన్దన్తి హరేః శిరః
అశౌచంలో లేదా అపవిత్ర సమయాల్లో, రాత్రిపూట తులసిని వెతికే వారు, హరికి తల నరుకుతున్నవారితో సమానం.