తులసీమాహాత్మ్యేన సహ శాలగ్రామమహత్త్వవర్ణనమ్ నారద ఉవాచ నారాయణశ్చ భగవాన్వీర్యాధానం చకార హ । తులస్యాం కేన రూపేణ తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
తులసి మహిమతో పాటు శాలగ్రామ మహత్త్వాన్ని వివరించడం. నారదుడు ఇలా అడిగాడు: ఓ నారాయణా! మీరు తులసిలో ఏ రూపంలో వీర్యాన్ని ప్రదర్శించారో నాకు వివరించండి.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ నారాయణశ్చ భగవాన్దేవానాం సాధనేషు చ । శఙ్ఖచూడస్య కవచం గహీత్వా విష్ణుమాయయా
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలకు విజయాన్ని కలిగించేందుకు నారాయణుడు విష్ణుమాయతో శంఖచూడుని కవచాన్ని ధరించాడు.
పునర్విధాయ తద్రూపం జగామ తత్సతీగృహమ్ । పాతివ్రతస్య నాశేన శఙ్ఖచూడజిఘాంసయా
ఆ రూపాన్ని మళ్లీ ధరించి, శంఖచూడుని భార్య ఇంటికి వెళ్లాడు. ఆమె పతివ్రత ధర్మాన్ని నాశనం చేసి, శంఖచూడుని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో వెళ్లాడు.
దున్దుభిం వాదయామాస తులసీద్వారసన్నిధౌ । జయశబ్దం చ తద్ద్వారే బోధయామాస సున్దరీమ్
తులసి ఇంటి ద్వారంలో డప్పు మోగించాడు. ఆ ద్వారంలో జయధ్వని చెబుతూ అందమైన తులసిని మేల్కొలిపాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా చ రవం సాధ్వీ పరమానన్దసంయుతా । రాజమార్గే గవాక్షేణ దదర్శ పరమాదరాత్
ఆ శబ్దాన్ని విని, ఆ సతీ పరమానందంతో నిండిపోయి, రాజమార్గం వైపు కిటికీ ద్వారా ఎంతో గౌరవంగా చూచింది.
బ్రాహ్మణేభ్యో ధనం దత్త్వా కారయామాస మఙ్గలమ్ । వన్దిభ్యో భిక్షుకేభ్యశ్చ వాచిభ్యశ్చ ధనం దదౌ
బ్రాహ్మణులకు ధనం ఇచ్చి, శుభకార్యాలను చేయించింది. వందులు, భిక్షుకులు, వక్తలకు కూడా ధనం ఇచ్చింది.
అవరుహ్య రథాద్దేవో దేవ్యాశ్చ భవనం యయౌ । అమూల్యరత్ననిర్మాణం సున్దరం సుమనోహరమ్
దేవుడు రథం నుంచి దిగిపోయి, అమూల్య రత్నాలతో నిర్మించబడిన అందమైన, ఆకర్షణీయమైన దేవి ఇంట్లోకి వెళ్లాడు.
దృష్ట్వా చ పురతః కాన్తం సా తం కాన్తం ముదాన్వితా । తత్పాదం క్షాలయామాస ననామ చ రురోద చ
తన ప్రియుడిని ఎదురుగా చూసి, ఆనందంతో అతని పాదాలను కడిగి, నమస్కరించి, కన్నీళ్లు పెట్టింది.
రత్నసింహాసనే రమ్యే వాసయామాస కాముకీ । తామ్బూలం చ దదౌ తస్మై కర్పూరాదిసువాసితమ్
రత్నాల సింహాసనంపై అతన్ని కూర్చోబెట్టి, కర్పూరం వంటి సుగంధాలతో తాంబూలం ఇచ్చింది.
అద్య మే సఫలం జన్మ జీవనం చ బభూవ హ । రణే గతం చ ప్రాణేశం పశ్యన్త్యాశ్చ పునర్గృహే
ఈ రోజు నా జన్మ కూడా, జీవితం కూడా ఫలప్రదమైంది. యుద్ధానికి వెళ్లిన నా ప్రాణనాథుడిని మళ్లీ ఇంట్లో చూడగలిగాను.
సస్మితా సకటాక్షం చ సకామా పులకాఙ్కితా । పప్రచ్ఛ రణవృత్తాన్తం కాన్తం మధురయా గిరా
ఆమె చిరునవ్వుతో, కోణంగా చూపులతో, కోరికతో, రోమాంచితంగా, తన ప్రియుడిని మధురమైన మాటల్లో యుద్ధవివరాలు అడిగింది.
తులస్యువాచ అసంఖ్యవిశ్వసంహర్త్రా సార్ధమాజౌ తవ ప్రభో । కథం బభూవ విజయస్తన్మే బ్రూహి కృపానిధే
తులసి ఇలా అడిగింది: ప్రభూ! అనేక విశ్వ సంహారకులతో కలిసి మీరు యుద్ధానికి వెళ్లారు. విజయం ఎలా సాధ్యమైంది? దయచేసి చెప్పండి.
తులసీవచనం శ్రుత్వా ప్రహస్య కమలాపతిః । శఙ్ఖచూడస్య రూపేణ తామువాచామృతం వచః
తులసి మాటలు విని, పద్మనాభుడు నవ్వుతూ, శంఖచూడుని రూపంలో ఆమెతో అమృతమైన మాటలు పలికాడు.
శ్రీభగవానువాచ ఆవయోః సమరః కాన్తే పూర్ణమబ్దం బభూవ హ । నాశో బభూవ సర్వేషాం దానవానాం చ కామిని
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా! మన ఇద్దరి మధ్య యుద్ధం ఒక సంవత్సరం పాటు సాగింది. అందులో అన్ని దానవులు నశించిపోయారు.
ప్రీతిఞ్చ కారయామాస బ్రహ్మా చ స్వయమావయోః । దేవానామధికారశ్చ ప్రదత్తస్తస్య చాజ్ఞయా
బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా మనిద్దరినీ కలిపాడు. ఆయన ఆజ్ఞతో దేవతలపై అధికారం ఇవ్వబడింది.
మయాగతం స్వభవనం శివలోకం శివో గతః । ఇత్యుక్త్వా జగతాం నాథః శయనం చ చకార హ
నేను నా ఇంటికి వచ్చాను, శివుడు శివలోకానికి వెళ్లాడు. ఇలా చెప్పి జగన్నాథుడు విశ్రాంతికి పడుకున్నాడు.
రేమే రమాపతిస్తత్ర రామయా సహ నారద । సా సాధ్వీ సుఖసమ్భోగాదాకర్షణవ్యతిక్రమాత్
అక్కడ లక్ష్మీపతి రామా తో కలిసి ఆనందంగా విహరించెను, నారదా. ఆ సతీమణి, ఆనందభోగంలో పరవశమై, తనను తాను అదుపు చేసుకోలేక పోయింది.
సర్వం వితర్కయామాస కస్త్వమేవేత్యువాచ సా । తులస్యువాచ కో వా త్వం వద మాయేశ భుక్తాహం మాయయా త్వయా
అమ్మాయీ అంతా ఆలోచించి, 'నీవెవరు నిజంగా?' అని అడిగింది. తులసి ఇలా చెప్పింది: 'నీవెవరు? చెప్పు మాయేశ్వరా, నీవు మాయతో నన్ను అనుభవించావు.'
దూరీకృతం మత్సతీత్వం యదతస్త్వాం శపామి హే । తులసీవచనం శ్రుత్వా హరిః శాపభయేన చ
'నా సతీత్వాన్ని నశింపజేశావు, అందుకే నిన్ను శపిస్తాను.' తులసి మాటలు విని, శాపభయంతో హరి—
దధార లీలయా బ్రహ్మన్ సుమూర్తిం సుమనోహరామ్ । దదర్శ పురతో దేవీ దేవదేవం సనాతనమ్
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణా, హరి లీలగా అద్భుతమైన, ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని ధరించాడు. ఆ దేవి తన ముందర శాశ్వతమైన దేవదేవుణ్ణి చూచింది.
నవీననీరదశ్యామం శరత్పఙ్కజలోచనమ్ । కోటికన్దర్పలీలాభం రత్నభూషణభూషితమ్
ఆయన కొత్త మేఘంలా నలుపుగా, శరదృతువులోని కమలపు కన్నులతో, కోటి మన్మధుల అందాన్ని కలిగి, రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
ఈషద్ధాస్యం ప్రసన్నాస్యం శోభితం పీతవాససమ్ । తం దృష్ట్వా కామినీ కామం మూర్చ్ఛాం సమ్ప్రాప లీలయా
ఆయన ముఖంలో మృదువైన చిరునవ్వు, ప్రకాశవంతమైన ముఖం, పసుపు వస్త్రాలతో మెరిసిపోతున్నాడు. అతన్ని చూసి, ఆ కాముకురాలు కోరికతో మత్తులో లీలగా మూర్చిపోయింది.
పునశ్చ చేతనాం ప్రాప్య పునః సా తమువాచ హ । తులస్యువాచ హే నాథ తే దయా నాస్తి పాషాణసదృశస్య చ
తిరిగి స్పృహకు వచ్చి, మళ్లీ అతనితో ఇలా చెప్పింది. తులసి మాటలు: 'ప్రభూ, నీకు దయ లేదు; నీ హృదయం రాయిలా కఠినంగా ఉంది.'
ఛలేన ధర్మభఙ్గేన మమ స్వామీ త్వయా హతః । పాషాణహృదయస్త్వం హి దయాహీనో యతః ప్రభో
'మోసంతో, ధర్మాన్ని చెరిపి, నీవు నా భర్తను చంపావు. ప్రభూ, నీవు నిజంగా రాయిలాంటి హృదయాన్ని కలవాడవు, ఎందుకంటే నీకు దయ లేదు.'
తస్మాత్పాషాణరూపస్త్వం భవే దేవ భవాధునా । యే వదన్తి చ సాధుం త్వాం తే భ్రాన్తా హి న సంశయః
'అందువల్ల, ఇకపై నీవు రాయిరూపాన్ని ధరించు దేవా. నిన్ను సద్గుణవంతుడని చెప్పేవారు తప్పుదారి పట్టినవారే, దీనిలో సందేహం లేదు.'
భక్తో వినాపరాధేన పరార్థే చ కథం హతః । భృశం రురోద శోకార్తా విలలాప ముహుర్ముహుః
'ఏ అపరాధం లేకుండా, మరొకరి కోసం, ఒక భక్తుడు ఎలా చంపబడ్డాడు?' అని తీవ్ర దుఃఖంతో ఆమె బాగా ఏడ్చి, మళ్లీ మళ్లీ విలపించింది.
తతశ్చ కరుణాం దృష్ట్వా కరుణారససాగరః । నయేన తాం బోధయితుమువాచ కమలాపతిః
ఆమె దయను చూసి, దయాసముద్రుడైన లక్ష్మీపతి, మృదువుగా ఆమెను బోధించేందుకు ఇలా మాట్లాడాడు.
శ్రీభగవానువాచ తపస్త్వయా కృతం భద్రే మదర్థే భారతే చిరమ్ । త్వదర్థే శఙ్ఖచూడశ్చ చకార సుచిరం తపః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'భద్రే, నీవు నా కోసం భారతదేశంలో చాలా కాలం తపస్సు చేసావు. నీకోసం శంఖచూడుడూ ఎంతో కాలం తపస్సు చేశాడు.'
కృత్వా త్వాం కామినీం సోఽపి విజహార చ తత్క్షణాత్ । అధునా దాతుముచితం తవైవ తపసః ఫలమ్
'నిన్ను తన ప్రియంగా చేసుకుని, వెంటనే నీతో ఆనందించాడు. ఇప్పుడు నీ తపస్సుకు ఫలితాన్ని ఇవ్వడం సముచితం.'
ఇదం శరీరం త్యక్త్వా చ దివ్యదేహం విధాయ చ । రామే రమ మయా సార్ధం త్వం రమాసదృశీ భవ
'ఈ శరీరాన్ని వదిలి, దివ్యమైన రూపాన్ని ధరించి, నాతో కలిసి రామా, నీవు లక్ష్మీతో సమానంగా ఉండు.'