త్రిపురైః సహ యుద్ధం చ మయాపి చ పురా కృతమ్ । సర్వేశ్వర్యాః సర్వమాతుః ప్రకృత్యాశ్చ బభూవ హ
పూర్వం త్రిపురాసురులతో నేను కూడా యుద్ధం చేశాను. ఈ సమస్తం సర్వేశ్వరీ అయిన జగన్మాత మరియు ప్రకృతి శక్తితోనే జరిగింది.
సహ శుమ్భాదిభిః పూర్వం సమరః పరమాద్భుతః । పార్షదప్రవరస్త్వం చ కృష్ణస్య పరమాత్మనః
పూర్వం శుంభుడు మొదలైనవారితో అద్భుతమైన యుద్ధం జరిగింది. నీవు కృష్ణ పరమాత్ముని ప్రధాన సేవకుడవు.
యే యే హతాశ్చ దైతేయా నహి కేఽపి త్వయా సమాః । కా లజ్జా మహతీ రాజన్ మమ యుద్ధే త్వయా సహ
నీవు సంహరించిన దైత్యులంతా ఎవ్వరూ నీకు సమానులు కావు. రాజా! నీతో యుద్ధంలో నాకు ఎంతటి అపహాస్యం ఉండగలదు?
సురాణాం శరణస్యైవ ప్రేషితశ్చ హరేరహో । దేహి రాజ్యం చ దేవానామితి మే నిశ్చితం వచః
దేవతలకు ఆశ్రయం ఇచ్చేందుకు హరిద్వారా నేను పంపించబడ్డాను. నా నిశ్చితమైన మాట ఇదే — దేవతలకు రాజ్యాన్ని అప్పగించు.
యుద్ధం వా కురు మత్సార్ధం వాగ్వ్యయే కిం ప్రయోజనమ్ । ఇత్యుక్త్వా శఙ్కరస్తత్ర విరరామ చ నారద । ఉత్తస్థౌ శఙ్ఖచూడశ్చ హ్యమాత్యైః సహ సత్వరమ్
నా తోడు యుద్ధం చేయి, లేకపోతే మాటలు చెప్పడం వృథా. ఇలా చెప్పి శంకరుడు మౌనంగా నిలిచాడు, నారదా. వెంటనే శంఖచూడుడు తన మంత్రులతో కలిసి లేచాడు.
కాలీశఙ్ఖచూడయుద్ధవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ శివం ప్రణమ్య శిరసా దానవేన్ద్రః ప్రతాపవాన్ । సమారురోహ యానం చ సహామాత్యైః స సత్వరః
కాళీ, శంఖచూడుల యుద్ధవివరణ: శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు — శివునికి తలవంచి నమస్కరించిన దైత్యేంద్రుడు, తన మంత్రులతో కలిసి వేగంగా రథంపై ఎక్కాడు.
శివః స్వసైన్యం దేవాంశ్చ ప్రేరయామాస సత్వరమ్ । దానవేన్ద్రః ససైన్యశ్చ యుద్ధారమ్భే బభూవ హ
శివుడు తన సైన్యాన్ని, దేవతలను త్వరగా యుద్ధానికి సిద్ధం చేశాడు. దైత్యేంద్రుడు కూడా తన సైన్యంతో యుద్ధారంభానికి సిద్ధంగా నిలిచాడు.
స్వయం మహేన్ద్రో యుయుధే సార్ధం చ వృషపర్వణా । భాస్కరో యుయుధే విప్రచిత్తినా సహ సత్వరః
ఇంద్రుడు స్వయంగా వృషపర్వణితో కలిసి యుద్ధం చేశాడు. భాస్కరుడు విప్రచిత్తితో వేగంగా పోరాడాడు.
దమ్భేన సహ చన్ద్రశ్చ చకార పరమం రణమ్ । కాలస్వరేణ కాలశ్చ గోకర్ణేన హుతాశనః
చంద్రుడు దంభుడితో ఘోరమైన యుద్ధం చేశాడు. కాలుడు కాలస్వరుడితో, అగ్ని గోకర్ణుడితో యుద్ధం చేశాడు.
కుబేరః కాలకేయేన విశ్వకర్మా మయేన చ । భయఙ్కరేణ మృత్యుశ్చ సంహారేణ యమస్తథా
కుబేరుడు కాలకేయునితో, విశ్వకర్మ మాయునితో యుద్ధం చేశాడు. భయంకరుడు మృత్యువు సంహారుడితో, యముడు కూడా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు.
వికఙ్కణేన వరుణశ్చఞ్చలేన సమీరణః । బుధశ్చ ఘృతపృష్ఠేన రక్తాక్షేణ శనైశ్చరః
వరుణుడు వికంకణుడితో, వాయువు చంచలునితో యుద్ధం చేశాడు. బుధుడు ఘృతపృష్టుడితో, శనైశ్చరుడు రక్తాక్షునితో పోరాడాడు.
జయన్తో రత్నసారేణ వసవో వర్చసాం గణైః । అశ్వినౌ చ దీప్తిమతా ధూమ్రేణ నలకూబరః
జయంతుడు రత్నసారునితో యుద్ధం చేశాడు. వసువులు వర్చసా గణాలతో, అశ్వినులు దీప్తిమంతుడితో, నలకూబరుడు ధూమ్రుడితో యుద్ధం చేశారు.
ధురన్ధరేణ ధర్మశ్చ ఉషాక్షేణ చ మఙ్గలః । శోభాకరేణ వై భానుః పిఠరేణ చ మన్మథః
ధురంధరునితో ధర్ముడు, ఉషాక్షునితో మంగళుడు యుద్ధం చేశారు. శోభాకరునితో భాను, పిఠరునితో మన్మథుడు యుద్ధం చేశాడు.
గోధాముఖేన చూర్ణేన ఖడ్గేన చ ధ్వజేన చ । కాఞ్చీముఖేన పిణ్డేన ధూమేణ సహ నన్దినా
గోదాముఖుడు చూర్ణునితో, ఖడ్గుడు ధ్వజునితో యుద్ధం చేశాడు. కాంచీముఖుడు పిండునితో, ధూముడు నందితో పోరాడాడు.
విశ్వేన చ పలాశేనాదిత్యాద్యా యుయుధుః పరే । ఏకాదశ చ రుద్రా వై ఏకాదశభయఙ్కరైః
విశ్వుడు పలాశునితో యుద్ధం చేశాడు. ఆదిత్యులు మొదలైన వారు తమ ప్రత్యర్థులతో యుద్ధం చేశారు. పదకొండు రుద్రులు పదకొండు భయంకరులతో పోరాడారు.
మహామారీ చ యుయుధే చోగ్రచణ్డాదిభిః సహ । నన్దీశ్వరాదయః సర్వే దానవానాం గణైః సహ
మహామారి ఉగ్రచండాది భయంకరులతో యుద్ధం చేసింది. నందీశ్వరులు మొదలైనవారు అందరూ దానవ గణాలతో పోరాడారు.
యుయుధుశ్చ మహాయుద్ధే ప్రలయేఽపి భయఙ్కరే । వటమూలే చ శమ్భుశ్చ తస్థౌ కాల్యా సుతేన చ
అందరూ ఆ మహాయుద్ధంలో, ప్రళయం వచ్చినా కూడా భయంకరంగా యుద్ధం చేశారు. శంభుడు వటవృక్షం క్రింద కాళీ, తన కుమారుడితో నిలిచాడు.
సర్వే చ యుయుధుః సైన్యసమూహాః సతతం మునే । రత్నసింహాసనే రమ్యే కోటిభిర్దానవైః సహ
మహర్షీ! అన్ని సైన్య సమూహాలు నిరంతరం యుద్ధం చేశాయి. రత్నసింహాసనంపై కోట్లాది దానవులతో కలిసి పోరాటం జరిగింది.
ఉవాస శఙ్ఖచూడశ్చ రత్నభూషణభూషితః । శఙ్కరస్య చ యే యోధా దానవైశ్చ పరాజితాః
రత్నాల అలంకారాలతో అలంకరించబడిన శంఖచూడుడు అక్కడే నిలిచిపోయాడు. శంకరుని పక్షాన యుద్ధించిన యోధులు, దానవుల చేతిలో ఓడిపోయారు.
దేవాశ్చ దుద్రువుః సర్వే భీతాశ్చ క్షతవిగ్రహాః । చకార కోపం స్కన్దశ్చ దేవేభ్యశ్చాభయం దదౌ
అందరు దేవతలు భయంతో, గాయాలతో పరుగు తీశారు. స్కందుడు కోపంతో దేవతలకు భద్రతను కల్పించాడు.
బలం చ స్వర్గణానాం చ వర్ధయామాస తేజసా । సోఽయమేకశ్చ యుయుధే దానవానాం గణైః సహ
తన తేజంతో దేవతల బలాన్ని, ప్రభను పెంచాడు. ఆ స్కందుడు ఒక్కడే దానవ గణాలతో కలిసి యుద్ధం చేశాడు.
అక్షౌహిణీనాం శతకం సమరే చ జఘాన సః । అసురాన్పాతయామాస కాలీ కమలలోచనా
యుద్ధంలో వంద అక్షౌహిణి సైన్యాలను సంహరించాడు. కమలాక్షి అయిన కాలీ, అసురులను పడగొట్టింది.
పపౌ రక్తం దానవానామతికుద్ధా తతః పరమ్ । దశలక్షగజేన్ద్రాణాం శతలక్షం చ కోటిశః
ఆమె తీవ్రమైన కోపంతో దానవుల రక్తాన్ని తాగింది. కోటికోట్ల సంఖ్యలో పది లక్షల ఏనుగులను ఒక్కొక్కసారి పట్టుకుంది.
సమాదాయైకహస్తేన ముఖే చిక్షేప లీలయా । కబన్ధానాం సహస్రం చ ననర్త సమరే మునే
ఒక చేతితో వాటిని పట్టుకుని, సరదాగా నోట్లో వేసుకుంది. మునీశ్వరా! యుద్ధంలో వేల కొద్దీ తలలేని శరీరాలతో నాట్యం చేసింది.
స్కన్దస్య శరజాలేన దానవాః క్షతవిగ్రహాః । భీతాశ్చ దుద్రువుః సర్వే మహారణపరాక్రమాః
స్కందుని బాణవర్షానికి దానవులు గాయపడి, ఎంత ధైర్యవంతులైనా, అందరూ భయంతో పారిపోయారు.
వృషపర్వా విప్రచిత్తిర్దమ్భశ్చాపి వికఙ్కణః । స్కన్దేన సార్ధం యుయుధుస్తే సర్వే విక్రమేణ చ
వృషపర్వ, విప్రచిత్తి, డంభుడు, వికంకణుడు — వీళ్లంతా స్కందునితో గొప్ప పరాక్రమంతో యుద్ధం చేశారు.
మహామారీ చ యుయుధే న బభూవ పరాఙ్ముఖీ । బభూవుస్తే చ సంక్షుబ్ధాః స్కన్దస్య శక్తిపీడితాః
మహామారి కూడా యుద్ధంలో వెనక్కి తిప్పుకోకుండా పోరాడింది. స్కందుని శక్తికి బాధపడుతూ వారు కలవరపడ్డారు.
న దుద్రువుర్భయాత్స్వర్గే పుష్పవృష్టిర్బభూవ హ । స్కన్దస్య సమరం దృష్ట్వా మహారౌద్రం సముల్బణమ్
వారు భయంతో పారిపోలేదు. స్కందుని భయంకరమైన యుద్ధాన్ని చూస్తూ స్వర్గంలో పుష్పవృష్టి కురిసింది.
దానవానాం క్షయకరం యథా ప్రాకృతికో లయః । రాజా విమానమారుహ్య చకార బాణవర్షణమ్
దానవులకు అది ప్రళయంలా నాశనం తెచ్చింది. రాజు తన విమానంపై ఎక్కి బాణవర్షాన్ని వదిలాడు.
నృపస్య శరవృష్టిశ్చ ఘనస్య వర్షణం యథా । మహాఘోరాన్ధకారశ్చ వహ్న్యుత్థానం బభూవ చ
రాజు బాణవర్షం మేఘం వర్షంలా కురిసింది. భయంకరమైన చీకటి వ్యాపించింది, అగ్ని జ్వలించసాగింది.