నారాయణాస్త్రం గాన్ధర్వం బ్రహ్మాస్త్రం గారుడం తథా । పర్జన్యాస్త్రం పాశుపతం జృమ్భణాస్త్రం చ పార్వతమ్
ఆమె నారాయణాస్త్రం, గంధర్వాయుధం, బ్రహ్మాస్త్రం, గరుడాయుధం, పర్జన్యాస్త్రం, పాశుపతాస్త్రం, జృంభణాస్త్రం, పార్వతీ ఆయుధాన్ని పట్టుకుంది.
మాహేశ్వరాస్త్రం వాయవ్యం దణ్డం సమ్మోహనం తథా । అవ్యర్థమస్త్రకం దివ్యం దివ్యాస్త్రశతకం పరమ్
ఆమె మహేశ్వరాస్త్రం, వాయవ్యాయుధం, దండం, మోహనాయుధం, తప్పకుండా పనిచేసే అస్త్రం, దివ్యాయుధం, శతమంది దివ్యాయుధాలను కూడా పట్టుకుంది.
ఆగత్య తత్ర తస్థౌ చ యోగినీనాం త్రికోటిభిః । సార్ధం చ డాకినీనాం చ వికటానాం త్రికోటిభిః
ఆమె అక్కడికి వచ్చి, ముప్పది కోట్లు యోగినీలతో పాటు, ముప్పది కోట్లు భయంకరమైన డాకినీలతో కలిసి నిలిచింది.
భూతప్రేతపిశాచాశ్చ కూష్మాణ్డా బ్రహ్మరాక్షసాః । వేతాలా రాక్షసాశ్చైవ యక్షాశ్చైవ తు కిన్నరాః
వాళ్లతో పాటు భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచులు, కూష్మాండులు, బ్రహ్మరాక్షసులు, వేతాళులు, రాక్షసులు, యక్షులు, కిన్నరులు కూడా ఉన్నారు.
తాభిశ్చైవ సహ స్కన్దః ప్రణమ్య చన్ద్రశేఖరమ్ । పితుః పార్శ్వే సహాయార్థం సమువాస తదాజ్ఞయా
వారితో కలిసి స్కందుడు చంద్రశేఖరుడికి నమస్కరించి, తన తండ్రి పక్కన సహాయం చేయడానికి ఆయన ఆజ్ఞతో అక్కడే ఉన్నాడు.
అథ దూతే గతే తత్ర శఙ్ఖచూడః ప్రతాపవాన్ । ఉవాచ తులసీం వార్తాం గత్వాభ్యన్తరమేవ చ
అప్పుడు దూత అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత, పరాక్రమశాలి శంఖచూడుడు లోపలికి వెళ్లి, తులసికి ఆ వార్తను చెప్పాడు.
రణవార్తాం చ సా శ్రుత్వా శుష్కకణ్ఠోష్ఠతాలుకా । ఉవాచ మధురం సాధ్వీ హృదయేన విదూయతా
ఆ యుద్ధవార్త విని, ఆమె గొంతు, పెదాలు, तालువు ఎండిపోయాయి; అయినా ఆమె మంచితనంతో, హృదయం బాధపడుతున్నా, మధురంగా మాట్లాడింది.
తులస్యువాచ హే ప్రాణబన్ధో హే నాథ తిష్ఠ మే వక్షసి క్షణమ్ । హే ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవ రక్ష మే జీవితం క్షణమ్
తులసి చెప్పింది: నా ప్రాణప్రియుడా, నా నాథా, క్షణం నా వక్షసపై ఉండు; నా ప్రాణానికి ఆధారమైన దేవా, నా ప్రాణాన్ని క్షణం రక్షించు.
భుంక్ష్వ జన్మ సమాసాద్య యన్మే మనసి వాఞ్ఛితమ్ । పశ్యామి త్వాం క్షణం కిఞ్చిల్లోచనాభ్యాం చ సాదరమ్
ఈ జన్మలో నా మనసు కోరినది అనుభవించు; కనీసం క్షణమైనా, నా కళ్లతో నిన్ను ఆదరంగా చూడనివ్వు.
ఆన్దోలయన్తే ప్రాణా మే మనో దగ్ధం చ సన్తతమ్ । దుఃస్వప్నశ్చ మయా దృష్టశ్చాద్యైవ చరమే నిశి
నా ప్రాణాలు ఒడిదుడుకుగా ఉన్నాయి, నా మనసు ఎప్పుడూ కాలిపోతుంది; ఇప్పుడే, ఈ చివరి రాత్రి, నేను చెడు కల చూసాను.
తులసీవచనం శ్రుత్వా భుక్త్వా పీత్వా నృపేశ్వర । ఉవాచ వచనం ప్రాజ్ఞో హితం సత్యం యథోచితమ్
తులసి మాటలు విని, భోజనం చేసి, తాగిన తరువాత, ఆ రాజు జ్ఞానంతో, మేలైన, నిజమైన, యోగ్యమైన మాటలు అన్నాడు.
శంఖచూడ ఉవాచ కాలేన యోజితం సర్వం కర్మభోగనిబన్ధనమ్ । శుభం హర్షః సుఖం దుఃఖం భయం శోకశ్చ మఙ్గలమ్
శంఖచూడుడు అన్నాడు: కాలమే అన్నిటినీ కలిపి, కర్మఫల అనుభవానికి బంధించుతుంది. మంగళం, ఆనందం, సుఖం, దుఃఖం, భయం, శోకం, శుభం అన్నీ కాలానుగుణంగా కలుగుతాయి.
కాలే భవన్తి వృక్షాశ్చ స్కన్ధవన్తశ్చ కాలతః । క్రమేణ పుష్పవన్తశ్చ ఫలవన్తశ్చ కాలతః
సమయానికి చెట్లు పుట్టి, కాలక్రమంలో కొమ్మలు పెరుగుతాయి. తరువాత పువ్వులు పూసి, చివరికి ఫలాలు కాయుతాయి.
తేషాం ఫలాని పక్వాని ప్రభవన్త్యేవ కాలతః । తే సర్వే ఫలితాః కాలే పాతం యాన్తి చ కాలతః
ఆ చెట్ల ఫలాలు కాలానికి పక్వంగా మారి, అన్నీ కూడా తగిన సమయానికి నేలకే పడిపోతాయి.
కాలే భవన్తి విశ్వాని కాలే నశ్యన్తి సున్దరి । కాలాత్స్రష్టా చ సృజతి పాతా పాతి చ కాలతః
అమ్మా! సమయానికి అన్నీ వస్తాయి, సమయానికే అంతమవుతాయి. కాలంతో సృష్టికర్త సృష్టిస్తాడు, కాలంతోనే రక్షకుడు రక్షిస్తాడు.
సంహర్తా సంహరేత్కాలే క్రమేణ సఞ్చరన్తి తే । బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనామీశ్వరః ప్రకృతిః పరా
కాలానికి సంహారకుడు సంహరిస్తాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైనవారు ఒక్కొక్కరుగా తమ పనులు చేస్తారు. వీరందరికీ పరమ ప్రకృతి అధిపతి.
స్రష్టా పాతా చ సంహర్తా స చాత్మా కాలనర్తకః । కాలే స ఏవ ప్రకృతిం స్వాభిన్నాం స్వేచ్ఛయా ప్రభుః
సృష్టికర్త, రక్షకుడు, సంహారకుడు—ఇవన్నీ కాలనాట్యమాడే ఆ పరమాత్మే. కాలంలో తన స్వేచ్ఛతో, తన అఖండ ప్రకృతిని ప్రదర్శిస్తాడు.
నిర్మాయ కృతవాన్సర్వాన్విశ్వస్థాంశ్చ చరాచరాన్ । సర్వేశః సర్వరూపశ్చ సర్వాత్మా పరమేశ్వరః
జీవరాశులన్నింటినీ—జరగేవాటినీ, అజరావికాలనివీ—సృష్టించి, సర్వేశ్వరుడై, అన్ని రూపాలవాడై, అన్నింటికీ ఆత్మగా, పరమేశ్వరుడై ఉన్నాడు.
జనం జనేన జనితా జనం పాతి జనేన యః । జనం జనేన హరతే తం దేవం భజ సామ్ప్రతమ్
జీవులను జీవుల ద్వారానే సృష్టించేవాడు, జీవులను జీవుల ద్వారానే కాపాడేవాడు, జీవులను జీవుల ద్వారానే తీసుకుపోయేవాడు—ఆ దేవుణ్ణి ఇప్పుడే భజించు.
యస్యాజ్ఞయా వాతి వాతః శీఘ్రగామీ చ సామ్ప్రతమ్ । యస్యాజ్ఞయా చ తపనస్తపత్యేవ యథాక్షణమ్
ఆయన ఆజ్ఞతోనే గాలి వేగంగా వీస్తుంది, ఆయన ఆజ్ఞతోనే సూర్యుడు ప్రతిక్షణం మండుతుంటాడు.
యథాక్షణం వర్షతీన్ద్రో మృత్యుశ్చరతి జన్తుషు । యథాక్షణం దహత్యగ్నిశ్చన్ద్రో భ్రమతి శీతవాన్
ప్రతిక్షణం ఇంద్రుడు వాన కురిపిస్తాడు, మృత్యువు ప్రాణులలో సంచరిస్తాడు, అగ్ని కాలుస్తుంది, చంద్రుడు చల్లదనంతో తిరుగుతుంటాడు.
మృత్యోర్మృత్యుం కాలకాలం యమస్య చ యమం పరమ్ । విభుం స్రష్టుశ్చ స్రష్టారం మాతుశ్చ మాతృకం భవే
ఆయనే మృత్యువుకి మృత్యువు, కాలానికి కాలం, యమునికి అధిపతి, ప్రభువు, సృష్టికర్తకు సృష్టికర్త, తల్లికి తల్లి, ఓ భవా!
సంహర్తారం చ సంహర్తుస్తం దేవం శరణం వ్రజ । కో వా బన్ధుశ్చ కేషాం వా సర్వబన్ధుం భజ ప్రియే
సంహారకునికే సంహారకుడైన ఆ దేవుని ఆశ్రయించు. ఎవరికెవరు బంధువులు? అందరికీ బంధువైన వాడిని, ప్రియమైనవాడా, భజించు.
అహం కో వా చ త్వం కా వా విధినా యోజితః పురా । త్వయా సార్ధం కర్మణా చ పునస్తేన వియోజితః
నేను ఎవరు? నువ్వెవరు? మనిద్దరిని గతంలో విధి కలిపింది. మనం కలిసి ఉన్నాం, ఇప్పుడు అదే విధి మనల్ని వేరుచేసింది.
అజ్ఞానీ కాతరః శోకే విపత్తౌ న చ పణ్డితః । సుఖే దుఃఖే భ్రమత్యేవ కాలనేమిక్రమేణ చ
అజ్ఞాని, దుఃఖంలో, అపాయంలో భయపడతాడు, అతడు పండితుడు కాదు. సుఖంలో, దుఃఖంలో కాలచక్రం ప్రకారం తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
నారాయణం తం సర్వేశం కాన్తం యాస్యసి నిశ్చితమ్ । తపః కృతం యదర్థం చ పురా బదరికాశ్రమే
ప్రియమైనవాడా! నువ్వు తప్పక సర్వేశ్వరుడైన నారాయణుని వద్దకు వెళ్తావు. నువ్వు బదరికాశ్రమంలో ఆయన కోసం చేసిన తపస్సు వృథా కాదు.
మయా త్వం తపసా లబ్ధా బ్రహ్మణస్తు వరేణ చ । హర్యర్థే యత్తవ తపో హరిం ప్రాప్స్యసి కామిని
నిన్ను నేను తపస్సుతో, బ్రహ్మ వరంతో పొందాను. నువ్వు హరిని కోసం చేసిన తపస్సు వలన, అందమైనవాడా, హరిని పొందుతావు.
వృన్దావనే చ గోవిన్దం గోలోకే త్వం లభిష్యసి । అహం యాస్యామి తల్లోకం తనుం త్యక్త్వా చ దానవీమ్
వృందావనంలో నువ్వు గోవిందుని దర్శించగలవు, గోలొకంలో ఆయనను పొందగలవు. నేను నా దానవ రూపాన్ని విడిచిపెట్టి ఆ లోకానికి వెళ్తాను.
తత్ర ద్రక్ష్యసి మాం త్వం చ ద్రక్ష్యామి త్వాం చ సామ్ప్రతమ్ । అగమం రాధికాశాపాద్భారతం చ సుదుర్లభమ్
అక్కడ నువ్వు నన్ను చూస్తావు, నేనూ నిన్ను చూస్తాను. రాధికా శాపంతోనే నేను ఈ దుర్లభమైన భారతదేశానికి వచ్చాను.
పునర్యాస్యామి తత్రైవ కః శోకో మే శృణు ప్రియే । త్వం చ దేహం పరిత్యజ్య దివ్యరూపం విధాయ చ
నేను మళ్లీ అక్కడికి వెళ్తాను. నాకు ఏమి శోకం, ప్రియమైనవాడా? నువ్వూ ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, దివ్యరూపాన్ని ధరించవచ్చు.