కాలకణ్ఠో బలీభద్రః కాలజిహ్నః కుటీచరః । బలోన్మత్తో రణశ్లాఘీ దుర్జయో దుర్గమస్తథా
కాలకంఠుడు, బలీభద్రుడు, కాలజిహ్వుడు, కూటీచరుడు, బలోన్మత్తుడు, రణశ్లాఘి, దుర్జయుడు, దుర్గముడు కూడా ఉన్నారు.
అష్టౌ చ భైరవా రౌద్రా రుద్రాశ్చైకాదశ స్మృతాః । వసవోఽష్టౌ వాసవశ్చ ఆదిత్యా ద్వాదశ స్మృతాః
ఎనిమిది భయంకరమైన భైరవులు, పదకొండు రుద్రులు, ఎనిమిది వసువులు, వాసవుడు, పన్నెండు ఆదిత్యులు అక్కడ ఉన్నారు.
హుతాశనశ్చ చన్ద్రశ్చ విశ్వకర్మాశ్వినౌ చ తౌ । కుబేరశ్చ యమశ్చైవ జయన్తో నలకూబరః
అగ్ని, చంద్రుడు, విశ్వకర్మ, అశ్వినీదేవతలు ఇద్దరూ, కుబేరుడు, యముడు, జయంతుడు, నలకుబేరుడు కూడా ఉన్నారు.
వాయుశ్చ వరుణశ్చైవ బుధశ్చ మఙ్గలస్తథా । ధర్మశ్చ శనిరీశానః కామదేవశ్చ వీర్యవాన్
వాయువు, వరుణుడు, బుధుడు, మంగళుడు, ధర్ముడు, శని, ఈశానుడు, బలమైన కామదేవుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
ఉగ్రదంష్ట్రా చోగ్రదణ్డా కోటరా కైటభీ తథా । స్వయం చాష్టభుజా దేవీ భద్రకాలీ భయఙ్కరీ
భయంకరమైన దంతాలతో, భయానకమైన దండంతో, గుళ్ల కళ్లతో, కైటభుడిలా కనిపించే, తానే ఎనిమిది చేతులతో ఉన్న భద్రకాళి దేవి, భయపెట్టే రూపంలో వెలిగింది.
రత్నేన్ద్రసారనిర్మాణవిమానోపరి సంస్థితా । రక్తవస్త్రపరీధానా రక్తమాల్యానులేపనా
అత్యుత్తమ రత్నాలతో చేసిన విమానంపై నిలబడి, ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్రని హారాలు వేసుకుని, ఎర్రని లేపనాలతో అలంకరించబడింది.
నృత్యన్తీ చ హసన్తీ చ గాయన్తీ సుస్వరం ముదా । అభయం దదాతి భక్తేభ్యోఽభయా సా చ భయం రిపుమ్
ఆమె ఆనందంగా నాట్యం చేస్తూ, నవ్వుతూ, మధురమైన స్వరంతో పాడుతూ, భక్తులకు అభయం ఇస్తుంది; శత్రువులకు మాత్రం భయం కలిగిస్తుంది.
బిభ్రతీ వికటాం జిహ్వాం సులోలాం యోజనాయతామ్ । శఙ్ఖచక్రగదాపద్మఖడ్గచర్మధనుఃశరాన్
ఆమె భయంకరమైన, ఊగిసలాడే, యోజన పొడవైన నాలుకను చూపిస్తూ, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం, ఖడ్గం, కవచం, ధనుస్సు, బాణాలు పట్టుకుంది.
ఖర్పరం వర్తులాకారం గమ్భీరం యోజనాయతమ్ । త్రిశూలం గగనస్పర్శి శక్తిం చ యోజనాయతామ్
ఆమె గుండ్రంగా, లోతుగా, యోజన పరిమాణంలో ఉన్న ఖర్పరాన్ని, ఆకాశాన్ని తాకే త్రిశూలాన్ని, యోజన పొడవైన శక్తిని పట్టుకుంది.
ముద్గరం ముసలం వజ్రం ఖేటం ఫలకముజ్జ్వలమ్ । వైష్ణవాస్త్రం వారుణాస్త్రం వాహ్నేయం నాగపాశకమ్
ఆమె ముద్గరం, ముసలం, వజ్రాయుధం, ప్రకాశించే కవచం, వైష్ణవాస్త్రం, వారుణాస్త్రం, అగ్నేయాస్త్రం, నాగపాశాన్ని ధరించింది.
నారాయణాస్త్రం గాన్ధర్వం బ్రహ్మాస్త్రం గారుడం తథా । పర్జన్యాస్త్రం పాశుపతం జృమ్భణాస్త్రం చ పార్వతమ్
ఆమె నారాయణాస్త్రం, గంధర్వాయుధం, బ్రహ్మాస్త్రం, గరుడాయుధం, పర్జన్యాస్త్రం, పాశుపతాస్త్రం, జృంభణాస్త్రం, పార్వతీ ఆయుధాన్ని పట్టుకుంది.
మాహేశ్వరాస్త్రం వాయవ్యం దణ్డం సమ్మోహనం తథా । అవ్యర్థమస్త్రకం దివ్యం దివ్యాస్త్రశతకం పరమ్
ఆమె మహేశ్వరాస్త్రం, వాయవ్యాయుధం, దండం, మోహనాయుధం, తప్పకుండా పనిచేసే అస్త్రం, దివ్యాయుధం, శతమంది దివ్యాయుధాలను కూడా పట్టుకుంది.
ఆగత్య తత్ర తస్థౌ చ యోగినీనాం త్రికోటిభిః । సార్ధం చ డాకినీనాం చ వికటానాం త్రికోటిభిః
ఆమె అక్కడికి వచ్చి, ముప్పది కోట్లు యోగినీలతో పాటు, ముప్పది కోట్లు భయంకరమైన డాకినీలతో కలిసి నిలిచింది.
భూతప్రేతపిశాచాశ్చ కూష్మాణ్డా బ్రహ్మరాక్షసాః । వేతాలా రాక్షసాశ్చైవ యక్షాశ్చైవ తు కిన్నరాః
వాళ్లతో పాటు భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచులు, కూష్మాండులు, బ్రహ్మరాక్షసులు, వేతాళులు, రాక్షసులు, యక్షులు, కిన్నరులు కూడా ఉన్నారు.
తాభిశ్చైవ సహ స్కన్దః ప్రణమ్య చన్ద్రశేఖరమ్ । పితుః పార్శ్వే సహాయార్థం సమువాస తదాజ్ఞయా
వారితో కలిసి స్కందుడు చంద్రశేఖరుడికి నమస్కరించి, తన తండ్రి పక్కన సహాయం చేయడానికి ఆయన ఆజ్ఞతో అక్కడే ఉన్నాడు.
అథ దూతే గతే తత్ర శఙ్ఖచూడః ప్రతాపవాన్ । ఉవాచ తులసీం వార్తాం గత్వాభ్యన్తరమేవ చ
అప్పుడు దూత అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత, పరాక్రమశాలి శంఖచూడుడు లోపలికి వెళ్లి, తులసికి ఆ వార్తను చెప్పాడు.
రణవార్తాం చ సా శ్రుత్వా శుష్కకణ్ఠోష్ఠతాలుకా । ఉవాచ మధురం సాధ్వీ హృదయేన విదూయతా
ఆ యుద్ధవార్త విని, ఆమె గొంతు, పెదాలు, तालువు ఎండిపోయాయి; అయినా ఆమె మంచితనంతో, హృదయం బాధపడుతున్నా, మధురంగా మాట్లాడింది.
తులస్యువాచ హే ప్రాణబన్ధో హే నాథ తిష్ఠ మే వక్షసి క్షణమ్ । హే ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవ రక్ష మే జీవితం క్షణమ్
తులసి చెప్పింది: నా ప్రాణప్రియుడా, నా నాథా, క్షణం నా వక్షసపై ఉండు; నా ప్రాణానికి ఆధారమైన దేవా, నా ప్రాణాన్ని క్షణం రక్షించు.
భుంక్ష్వ జన్మ సమాసాద్య యన్మే మనసి వాఞ్ఛితమ్ । పశ్యామి త్వాం క్షణం కిఞ్చిల్లోచనాభ్యాం చ సాదరమ్
ఈ జన్మలో నా మనసు కోరినది అనుభవించు; కనీసం క్షణమైనా, నా కళ్లతో నిన్ను ఆదరంగా చూడనివ్వు.
ఆన్దోలయన్తే ప్రాణా మే మనో దగ్ధం చ సన్తతమ్ । దుఃస్వప్నశ్చ మయా దృష్టశ్చాద్యైవ చరమే నిశి
నా ప్రాణాలు ఒడిదుడుకుగా ఉన్నాయి, నా మనసు ఎప్పుడూ కాలిపోతుంది; ఇప్పుడే, ఈ చివరి రాత్రి, నేను చెడు కల చూసాను.
తులసీవచనం శ్రుత్వా భుక్త్వా పీత్వా నృపేశ్వర । ఉవాచ వచనం ప్రాజ్ఞో హితం సత్యం యథోచితమ్
తులసి మాటలు విని, భోజనం చేసి, తాగిన తరువాత, ఆ రాజు జ్ఞానంతో, మేలైన, నిజమైన, యోగ్యమైన మాటలు అన్నాడు.
శంఖచూడ ఉవాచ కాలేన యోజితం సర్వం కర్మభోగనిబన్ధనమ్ । శుభం హర్షః సుఖం దుఃఖం భయం శోకశ్చ మఙ్గలమ్
శంఖచూడుడు అన్నాడు: కాలమే అన్నిటినీ కలిపి, కర్మఫల అనుభవానికి బంధించుతుంది. మంగళం, ఆనందం, సుఖం, దుఃఖం, భయం, శోకం, శుభం అన్నీ కాలానుగుణంగా కలుగుతాయి.
కాలే భవన్తి వృక్షాశ్చ స్కన్ధవన్తశ్చ కాలతః । క్రమేణ పుష్పవన్తశ్చ ఫలవన్తశ్చ కాలతః
సమయానికి చెట్లు పుట్టి, కాలక్రమంలో కొమ్మలు పెరుగుతాయి. తరువాత పువ్వులు పూసి, చివరికి ఫలాలు కాయుతాయి.
తేషాం ఫలాని పక్వాని ప్రభవన్త్యేవ కాలతః । తే సర్వే ఫలితాః కాలే పాతం యాన్తి చ కాలతః
ఆ చెట్ల ఫలాలు కాలానికి పక్వంగా మారి, అన్నీ కూడా తగిన సమయానికి నేలకే పడిపోతాయి.
కాలే భవన్తి విశ్వాని కాలే నశ్యన్తి సున్దరి । కాలాత్స్రష్టా చ సృజతి పాతా పాతి చ కాలతః
అమ్మా! సమయానికి అన్నీ వస్తాయి, సమయానికే అంతమవుతాయి. కాలంతో సృష్టికర్త సృష్టిస్తాడు, కాలంతోనే రక్షకుడు రక్షిస్తాడు.
సంహర్తా సంహరేత్కాలే క్రమేణ సఞ్చరన్తి తే । బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనామీశ్వరః ప్రకృతిః పరా
కాలానికి సంహారకుడు సంహరిస్తాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైనవారు ఒక్కొక్కరుగా తమ పనులు చేస్తారు. వీరందరికీ పరమ ప్రకృతి అధిపతి.
స్రష్టా పాతా చ సంహర్తా స చాత్మా కాలనర్తకః । కాలే స ఏవ ప్రకృతిం స్వాభిన్నాం స్వేచ్ఛయా ప్రభుః
సృష్టికర్త, రక్షకుడు, సంహారకుడు—ఇవన్నీ కాలనాట్యమాడే ఆ పరమాత్మే. కాలంలో తన స్వేచ్ఛతో, తన అఖండ ప్రకృతిని ప్రదర్శిస్తాడు.
నిర్మాయ కృతవాన్సర్వాన్విశ్వస్థాంశ్చ చరాచరాన్ । సర్వేశః సర్వరూపశ్చ సర్వాత్మా పరమేశ్వరః
జీవరాశులన్నింటినీ—జరగేవాటినీ, అజరావికాలనివీ—సృష్టించి, సర్వేశ్వరుడై, అన్ని రూపాలవాడై, అన్నింటికీ ఆత్మగా, పరమేశ్వరుడై ఉన్నాడు.
జనం జనేన జనితా జనం పాతి జనేన యః । జనం జనేన హరతే తం దేవం భజ సామ్ప్రతమ్
జీవులను జీవుల ద్వారానే సృష్టించేవాడు, జీవులను జీవుల ద్వారానే కాపాడేవాడు, జీవులను జీవుల ద్వారానే తీసుకుపోయేవాడు—ఆ దేవుణ్ణి ఇప్పుడే భజించు.
యస్యాజ్ఞయా వాతి వాతః శీఘ్రగామీ చ సామ్ప్రతమ్ । యస్యాజ్ఞయా చ తపనస్తపత్యేవ యథాక్షణమ్
ఆయన ఆజ్ఞతోనే గాలి వేగంగా వీస్తుంది, ఆయన ఆజ్ఞతోనే సూర్యుడు ప్రతిక్షణం మండుతుంటాడు.