కుబేరస్య చ పత్నీ యాప్యదితిశ్చ దితిస్తథా । లోపాముద్రానసూయా చ కోటభీ తులసీ తథా
కుబేరుని భార్య, అదితి, దితి, లోపాముద్ర, అనసూయ, కోటభీ, తులసి కూడా,
అహల్యారున్ధతీ మేనా తారా మన్దోదరీ తథా । దమయన్తీ వేదవతీ గఙ్గా చ మనసా తథా
అహల్యా, అరుంధతి, మేనా, తారా, మండోదరి, దమయంతి, వేదవతి, గంగా, మనసా కూడా,
పుష్టిస్తుష్టిః స్మృతిర్మేధా కాలికా చ వసున్ధరా । షష్ఠీ మఙ్గలచణ్డీ చ మూర్తిశ్చ ధర్మకామినీ
పుష్టి, తుష్టి, స్మృతి, మేధా, కాలికా, వసుంధర, షష్ఠీ, మంగళచండీ, మూర్తి, ధర్మకామినీ కూడా,
స్వస్తిః శ్రద్ధా చ శాన్తిశ్చ కాన్తిః క్షాన్తిస్తథా పరా । నిద్రా తన్ద్రా క్షుత్పిపాసా సన్ధ్యా రాత్రిదినాని చ
స్వస్తి, శ్రద్ధ, శాంతి, కాంతి, క్షాంతి, పరా, నిద్ర, తంద్ర, ఆకలి, దాహం, సంధ్య, రాత్రి, పగలు కూడా,
సమ్పత్తిర్ధృతికీర్తీ చ క్రియా శోభా ప్రభా శివా । యత్స్త్రీరూపం చ సమ్భూతముత్తమం తు యుగే యుగే
సంపద, ధైర్యం, కీర్తి, క్రియ, అందం, ప్రకాశం, శుభం — ప్రతి యుగంలో ఉత్తమంగా పుట్టే స్త్రీరూపమేదైనా,
కలాకలాంశరూపం చ స్వర్వేశ్యాదికమేవ చ । తదప్రశస్యం విశ్వేషు పుంశ్చలీరూపమేవ చ
కళలకు, కళామ్షాలకు, ఇంద్రియాధిపతులకు సంబంధించిన రూపాలు — ఇవి ప్రశంసించదగినవి కావు. ప్రపంచంలో ఇవి వేశ్యల రూపాలుగా పరిగణించబడతాయి.
సత్త్వప్రధానం యద్రూపం తద్యుక్తం చ ప్రభావతః । తదుత్తమం చ విశ్వేషు సాధ్వీరూపం ప్రశంసితమ్
సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉన్న రూపం, శక్తితో కూడినది, అన్ని లోకాల్లో ఉత్తమమైనదిగా, సతీస్వరూపంగా ప్రశంసించబడుతుంది.
తద్వాస్తవం చ విజ్ఞేయం ప్రవదన్తి మనీషిణః । రజోరూపం తమోరూపం కలాసు వివిధం స్మృతమ్
దానినే నిజమైన రూపమని జ్ఞానులు చెబుతారు. రజోగుణ, తమోగుణ రూపాలు కళల్లో విభిన్నంగా గుర్తించబడతాయి.
మధ్యమా రజసశ్చాంశాస్తాస్తు భోగేషు లోలుపాః । సుఖసమ్భోగవశ్యాశ్చ స్వకార్యే నిరతాః సదా
రజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నవారు మధ్యస్థ స్వభావం కలవారు, సుఖభోగాలకు ఆసక్తి కలవారు, ఎప్పుడూ ఆనందంలో, తమ పనుల్లో నిమగ్నంగా ఉంటారు.
కపటా మోహకారిణ్యో ధర్మార్థవిముఖాః సదా । రజోరూపస్య సాధ్వీత్వమతో నైవోపజాయతే
వారు మాయాచేసేవారు, మోహాన్ని కలిగించేవారు, ధర్మార్ధాలకు దూరంగా ఉంటారు. అందువల్ల రజోగుణం ఉన్నవారిలో సతీత్వం కలుగదు.
ఇదం మధ్యమరూపం చ ప్రవదన్తి మనీషిణః । తమోరూపం దుర్నివార్యమధమం తద్విదుర్బుధాః
ఈ మధ్యస్థ రూపాన్ని జ్ఞానులు అలా చెప్పారు. తమోగుణం కలిగిన రూపం అదుపు చేయడం కష్టం, అది అత్యంత నీచమైనదిగా పండితులు భావిస్తారు.
న పృచ్ఛతి కులే జాతః పణ్డితశ్చ పరస్త్రియమ్ । నిర్జనే నిర్జలే వాపి రహస్యపి పరస్త్రియమ్
ఒకవాడు మంచి కుటుంబంలో పుట్టినా, ఎంత పండితుడైనా, ఒంటరిగా, నీటిలో, గుప్తంగా అయినా పరస్త్రీని ఆశించడు.
ఆగచ్ఛామి త్వత్సమీపమాజ్ఞయా బ్రహ్మణోఽధునా । గాన్ధర్వేణ వివాహేన త్వాం గ్రహీష్యామి శోభనే
బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో నేను ఇప్పుడు నీ దగ్గరికి వచ్చాను, అందమైనవాడివి, గాంధర్వ వివాహ పద్ధతిలో నిన్ను పెళ్లి చేసుకుంటాను.
అహమేవ శఙ్ఖచూడో దేవవిద్రావకారకః । దనువంశ్యో విశేషేణ సుదామాహం హరేః పురా
నేనే శంఖచూడుడిని, దేవతలను భయపెట్టేవాడిని, నేను దాను వంశానికి చెందినవాడిని, మునుపు హరివైభవంలో సుదామా అనే పరిచారకుడిని.
అహమష్టసు గోపేషు గోపోఽపి పార్షదేషు చ । అధునా దానవేన్ద్రోఽహం రాధికాయాశ్చ శాపతః
ఎనిమిది గోపాలుల్లో ఒక గోపుడిని, పరిచారకులలోనూ ఉన్నాను. ఇప్పుడు రాధికా శాపం వల్ల దానవుల రాజునయ్యాను.
జాతిస్మరోఽహం జానామి కృష్ణమన్త్రప్రభావతః । జాతిస్మరా త్వం తులసీ సమ్భుక్తా హరిణా పురా
నేను జన్మల్ని గుర్తు చేసుకోగలను, ఇది కృష్ణ మంత్ర ప్రభావం వల్ల. నువ్వు కూడా తులసీ, హరిద్వారా అనుభవించబడి, జన్మలను గుర్తు చేసుకుంటున్నావు.
త్వమేవ రాధికాకోపాజ్జాతాసి భారతే భువి । త్వాం సమ్భోక్తుముత్సుకోఽహం నాలం రాధాభయాత్తతః
రాధికా కోపంతో నువ్వు భూమిపై భారతదేశంలో జన్మించావు. నేను నిన్ను పొందాలని ఆశిస్తున్నాను, కాని రాధా భయంతో చేయలేకపోతున్నాను.
ఇత్యేవముక్త్వా స పుమాన్విరరామ మహామునే । సస్మితం తులసీ తుష్టా ప్రవక్తుముపచక్రమే
అలా చెప్పి ఆ పురుషుడు మౌనంగా నిలిచాడు, మహర్షీ! తులసీ చిరునవ్వుతో సంతోషంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది.
తులస్యువాచ ఏవంవిధో బుధో నిత్యం విశ్వేషు చ ప్రశంసితః । కాన్తమేవంవిధం కాన్తా శశ్వదిచ్ఛతి కామతః
తులసీ చెప్పింది: ఇలాంటి జ్ఞానిని అన్ని లోకాలలో ప్రశంసిస్తారు. ఇలాంటి ప్రియుడిని ప్రతి స్త్రీ ప్రేమతో కోరుకుంటుంది.
త్వయాహమధునా సత్యం విచారేణ పరాజితా । స నిన్దితశ్చాప్యశుచిర్యః పుమాంశ్చ స్త్రియా జితః
నీవు చెప్పిన మాటలతో నేను నిజంగా ఓడిపోయాను. స్త్రీ చేత ఓడిపోయిన పురుషుడు అపవిత్రుడిగా, నిందించబడినవాడిగా భావించబడతాడు.
నిన్దన్తి పితరో దేవా బాన్ధవాః స్త్రీజితం నరమ్ । స్త్రీజితం మనసా మాతా పితా భ్రాతా చ నిన్దతి
స్త్రీ చేత ఓడిన పురుషుడిని తండ్రులు, దేవతలు, బంధువులు నిందిస్తారు. తల్లి, తండ్రి, అన్న కూడా మనసులో అతన్ని నిందిస్తారు.
శుద్ధో విప్రో దశాహేన జాతకే మృతకే యథా । భూమిపో ద్వాదశాహేన వైశ్యః పఞ్చదశాహతః
బ్రాహ్మణుడు జననం లేదా మరణం జరిగిన పది రోజులకు పవిత్రుడవుతాడు. రాజు పన్నెండు రోజులకు, వాణిజ్యవాడు పదిహేను రోజులకు పవిత్రుడవుతాడు.
శూద్రో మాసేన వేదేషు మాతృవద్ధీనసఙ్కరః । అశుచిః స్త్రీజితః శుద్ధ్యేచ్చితాదహనకాలతః
శూద్రుడు నెల రోజుల తర్వాత పవిత్రుడవుతాడు. కానీ స్త్రీ చేత ఓడినవాడు తల్లి నుండి వేరుపడిన పిల్లవాడిలా, అంత్యక్రియ సమయంలో మాత్రమే పవిత్రుడవుతాడు.
న గహ్ణన్తీచ్ఛయా తస్య పితరః పిణ్డతర్పణమ్ । న గహ్ణన్త్యేవ దేవాశ్చ తస్య పుష్పజలాదికమ్
అతని పితృదేవతలు ఇష్టపూర్వకంగా పిండప్రదానం స్వీకరించరు. దేవతలు కూడా అతని పుష్పజలాది నైవేద్యాలను అంగీకరించరు.
కిం వా జ్ఞానేన తపసా జపహోమప్రపూజనైః । కిం విద్యయా చ యశసా స్త్రీభిర్యస్య మనో హృతమ్
స్త్రీలు మనస్సు దోచుకున్నవాడికి జ్ఞానం, తపస్సు, జపం, హోమం, పూజలు ఏమి ఉపయోగపడవు? విద్య, కీర్తి కూడా వ్యర్థమే.
విద్యాప్రభావజ్ఞానార్థం మయా త్వం చ పరీక్షితః । కృత్వా పరీక్షాం కాన్తస్య వృణోతి కామినీ వరమ్
విద్యా ప్రభావాన్ని తెలుసుకోవడానికి నేను నిన్ను పరీక్షించాను. ఇలాంటిపరీక్ష తర్వాత ప్రియురాలు తన ప్రియుడిని ఎంచుకుంటుంది.
వరాయ గుణహీనాయ వృద్ధాయాజ్ఞానినే తథా । దరిద్రాయ చ మూర్ఖాయ రోగిణే కుత్సితాయ చ
స్త్రీ తన భర్తగా గుణాలు లేని వాడిని, వృద్ధుడిని, అజ్ఞానిని, పేదవాడిని, మూర్ఖుడిని, రోగిని, వికలాంగుడిని కూడా ఎంచుకోవచ్చు.
అత్యన్తకోపయుక్తాయ వాత్యన్తదుర్ముఖాయ చ । పఙ్గవే చాఙ్గహీనాయ చాన్ధాయ బధిరాయ చ
లేకపోతే అత్యంత కోపిష్టుడిని, చాలా మోసగాడిని, లంగడవాడిని, అవయవాలు లేనివాడిని, అంధుడిని, చెవిటివాడిని కూడా ఎంచుకోవచ్చు.
జడాయ చైవ మూకాయ క్లీబతుల్యాయ పాపినే । బ్రహ్మహత్యాం లభేత్సోఽపి స్వకన్యాం ప్రదదాతి యః
లేదా మూర్ఖుడిని, మూగవాడిని, శక్తిలేనివాడిని, పాపిష్టుడిని కూడా ఎంచుకోవచ్చు. కానీ తన కుమార్తెను ఇలాంటి వాడికి ఇచ్చినవాడు బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పొందుతాడు.
శాన్తాయ గుణినే చైవ యూనే చ విదుషేఽపి చ । సాధవే చ సుతాం దత్త్వా దశయజ్ఞఫలం లభేత్
శాంతుడైన, గుణవంతుడైన, యువకుడైన, విద్యావంతుడైన, ధర్మవంతుడైన వాడికి కుమార్తెను ఇచ్చినవాడు పది యజ్ఞాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.