ఆజ్ఞయా బ్రహ్మణః సోఽపి బదరీం చ సమాయయౌ । ఆగచ్ఛన్తం శఙ్ఖచూడం దదర్శ తులసీ మునే
బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞతో అతడు బదరీక్షేత్రానికి వచ్చాడు. మునివరా! శంఖచూడుడు అక్కడికి వస్తున్నాడని తులసి గమనించింది.
నవయౌవనసమ్పన్నం కామదేవసమప్రభమ్ । శ్వేతచమ్పకవర్ణాభం రత్నభూషణభూషితమ్
అతడు పుష్టియౌవనంతో, మన్మథునిలా ప్రకాశిస్తూ, తెల్ల చంపకపువ్వుల వర్ణంతో, విలువైన రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
శరత్పార్వణచన్ద్రాస్యం శరత్పఙ్కజలోచనమ్ । రత్నసారవినిర్మాణవిమానస్థం మనోహరమ్
అతని ముఖం శరదృతువులోని పూర్ణచంద్రుడిలా మెరిసిపోతూ, కళ్ళు శరదృతువులోని కమలాలా అందంగా కనిపించాయి. అతడు అమూల్య రత్నాలతో నిర్మించిన విమానంలో కూర్చొని, అందరినీ ఆకర్షించాడు.
రత్నకుణ్డలయుగ్మేన గణ్డస్థలవిరాజితమ్ । పారిజాతప్రసూనానాం మాలావన్తం చ సుస్మితమ్
రత్నాలతో చేసిన రెండు కుండలాలు అతని చెంపలను అలంకరించాయి. అతడు పారిజాతపువ్వులతో చేసిన మాలలు ధరించి, మధురంగా నవ్వుతూ ఉన్నాడు.
కస్తూరీకుఙ్కుమాయుక్తం సుగన్ధిచన్దనాన్వితమ్ । సా దృష్ట్వా సన్నిధావేనం ముఖమాచ్ఛాద్య వాససా
మూక్కు, కుంకుమ, పరిమళభరితమైన చందనంతో అలంకరించబడి ఉన్న అతడిని తులసి చూసి, సిగ్గుతో తన ముఖాన్ని వస్త్రంతో మూసుకుంది.
సస్మితా తం నిరీక్షన్తీ సకటాక్షం పునః పునః । బభూవాతినమ్రముఖీ నవసఙ్గమలజ్జితా
ఆమె చిరునవ్వుతో అతడిని మళ్లీ మళ్లీ పక్క చూపులతో చూశింది. సిగ్గుతో ముఖాన్ని తలవంచి, కొత్త పరిచయానికి సిగ్గుపడింది.
శరదిన్దువినిన్ద్యైకస్వముఖేన్దువిరాజితా । అమూల్యరత్ననిర్మాణయావకావలిసంయుతా
ఆమె ముఖచంద్రుడు శరదృతువులోని చంద్రుడికన్నా మెరుగ్గా మెరిసింది. ఆమె అమూల్య రత్నాలతో చేసిన ముత్యాలహారాన్ని ధరించింది.
మణీన్ద్రసారనిర్మాణక్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితా । దధతీ కబరీభారం మాలతీమాల్యసంయుతమ్
ఉత్తమ రత్నాలతో చేసిన మంజీరాలు ఆమె అడుగులకు శబ్దాన్ని కలిగించాయి. ఆమె జడ మాలతీ పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉంది.
అమూల్యరత్ననిర్మాణమకరాకృతికుణ్డలా । చిత్రకుణ్డలయుగ్మేన గణ్డస్థలవిరాజితా
అమూల్య రత్నాలతో చేసిన మకరాకార కుండలాలు ఆమె చెవులకు మెరిసాయి. అలంకరించిన రెండు కుండలాలు ఆమె చెంపలను మరింత అందంగా చేశాయి.
రత్నేన్ద్రసారహారేణ స్తనమధ్యస్థలోజ్జ్వలా । రత్నకఙ్కణకేయూరశఙ్ఖభూషణభూషితా
ఉత్తమ రత్నాల హారం ఆమె వక్షోజ మధ్యభాగాన్ని ప్రకాశింపజేసింది. రత్నాల కంకణాలు, కేయూరాలు, శంఖాకారాభరణాలతో ఆమె అలంకరించబడి ఉంది.
రత్నాఙ్గులీయకైర్దివ్యైరఙ్గుల్యావలిరాజితా । దృష్ట్వా తాం లలితాం రమ్యాం సుశీలాం సున్దరీం సతీమ్
దివ్యమైన రత్నాలతో చేసిన ఉంగరాలు ఆమె వేళ్లను అలంకరించాయి. అలాంటి లలిత, మధుర, సద్గుణాలున్న, అందమైన, పతివ్రత అయిన ఆమెను చూసి—
ఉవాస తత్సమీపే తు మధురం తామువాచ సః । శఙ్ఖచూడ ఉవాచ కా త్వం కస్య చ కన్యా చ ధన్యా మాన్యా చ యోషితామ్
అతడు ఆమె దగ్గర కూర్చొని మధురంగా పలికాడు: శంఖచూడుడు ఇలా అడిగాడు— నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? స్త్రీలలో ధన్యురాలు, గౌరవనీయురాలివి.
కా త్వం మానిని కల్యాణి సర్వకల్యాణదాయిని । మౌనీభూతే కిఙ్కరే మాం సమ్భాషాం కురు సున్దరి
నీవెవరు, గర్వితురాలా, మంగళకరమైనవా, సమస్త మంగళాలను ప్రసాదించేవా? నేను మౌనంగా నిలబడగా, నాతో మాటాడవా, అందమైనవా.
ఇత్యేవం వచనం శ్రుత్వా సకామా వామలోచనా । సస్మితా నమ్రవదనా సకామం తమువాచ సా
ఈ మాటలు విని, ఆకర్షణీయమైన కన్నులతో, అతడిని కోరుతూ, చిరునవ్వుతో, ముఖాన్ని తలవంచి, ఆమె కూడా కోరికతో అతనితో మాట్లాడింది.
తులస్యువాచ ధర్మధ్వజసుతాహం చ తపస్యాయాం తపోవనే । తపస్విన్యహం తిష్ఠామి కస్త్వం గచ్ఛ యథాసుఖమ్
తులసి ఇలా అన్నది— నేను ధర్మధ్వజుని కుమార్తెను. ఈ తపోవనంలో తపస్సు చేస్తూ ఉంటున్నాను. నేను తపస్విని. నువ్వెవరు? నీవు ఇష్టమున్నట్టు పోవచ్చు.
కామినీం కులజాతాం చ రహస్యేకాకినీం సతీమ్ । న పృచ్ఛతి కులే జాత ఇత్యేవం మే శ్రుతౌ శ్రుతమ్
మా కుటుంబంలో, ఒక మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన, పతివ్రత అయిన, ఒంటరిగా ఉన్న స్త్రీని ఎవ్వరూ ప్రశ్నించరని నేను విన్నాను.
లమ్పటోఽసత్కులే జాతో ధర్మశాస్త్రార్థవర్జితః । యేనాశ్రుతః శ్రుతేరర్థః స కామీచ్ఛతి కామినీమ్
కామపరుడు, చెడు కుటుంబంలో పుట్టి, ధర్మశాస్త్రాల అర్థం తెలియని వాడు, వేదార్థాన్ని వినకుండానే తెలుసుకోవాలని ఆశిస్తూ, ఒక స్త్రీని కోరుకుంటాడు.
ఆపాతమధురాం మత్తామన్తకాం పురుషస్య తామ్ । విషకుమ్భాకారరూపామమృతాస్యాం చ సన్తతమ్
ఆమె మొదట కలిసినప్పుడు తియ్యగా, మత్తుగా అనిపించి, చివరికి మానవునికి మరణాన్ని తెచ్చే విధంగా ఉంటుంది. ఆమె రూపం విషపూరిత పాత్రలా, కానీ నోరు ఎప్పుడూ అమృతంలా ఉంటుంది.
హృదయే క్షురధారాభాం శశ్వన్మధురభాషిణీమ్ । స్వకార్యపరినిష్పత్త్యై తత్పరా సతతం చ తామ్
హృదయంలో ఆమె కత్తిపొడవు లాంటి పదును, మాటల్లో ఎప్పుడూ తియ్యదనం, తన పని సాధించడంలో ఎల్లప్పుడూ దృష్టి, దానికి నిత్యం పట్టుదలగా ఉంటుంది.
కార్యార్థే స్వామివశగామన్యథైవావశాం సదా । స్వాన్తర్మలినరూపాం చ ప్రసన్నవదనేక్షణామ్
తన అవసరాల కోసం సేవకురాలిలా వినయంగా ఉంటూ, మిగతా విషయాల్లో ఎప్పుడూ తలవంచని స్వభావం. లోపల మలినంగా ఉండి, బయట నవ్వుతో, మృదువైన చూపుతో కనిపిస్తుంది.
శ్రుతౌ పురాణే యాసాం చ చరిత్రమతిదూషితమ్ । తాసు కో విశ్వసేత్ప్రాజ్ఞః ప్రజ్ఞావాంశ్చ దురాశయః
వేదాల్లో, పురాణాల్లో వీరి ప్రవర్తన ఎంతగా చెడిపోయిందో వినాం. తెలివైనవాడు వీరిని నమ్మడా? తెలివి ఉన్నవాడు కూడా చెడ్డ మనసుతో ఉంటేనే నమ్మగలడు.
తాసాం కో వా రిపుర్మిత్రం ప్రార్థయన్తి నవం నవమ్ । దృష్ట్వా సువేషం పురుషమిచ్ఛన్తి హృదయే సదా
వారి మధ్య ఎవరు నిజంగా శత్రువు, ఎవరు స్నేహితుడు? వారు ఎప్పుడూ కొత్తదాన్ని కోరుతారు; అందంగా అలంకరించుకున్న పురుషుడిని చూస్తే, మనసులో ఎప్పుడూ అతనిని ఆశిస్తారు.
బాహ్యే స్వార్థం సతీత్వం చ జ్ఞాపయన్తీ ప్రయత్నతః । శశ్వత్కామా చ రామా చ కామాధారా మనోహరా
బయటపట్టున తమ ప్రయోజనం కోసం సతీత్వాన్ని చూపిస్తూ, లోపల ఎప్పుడూ కామపరులు, ఆకర్షణీయులు, కోరికలకు మూలంగా ఉంటారు.
బాహ్యే ఛలాత్ఖేదయన్తీ స్వాన్తర్మైథునమానసా । కాన్తం హసన్తీ రహసి బాహ్యేఽతీవ సులజ్జితా
బయట మోసంతో బాధ పెడుతూ, లోపల మనసు ఎప్పుడూ సంయోగాన్ని ఊహిస్తుంది. ప్రియుడితో ఒంటరిగా నవ్వుతూ, బయట మాత్రం చాలా లజ్జగా ఉంటారు.
మానినీ మైథునాభావే కోపనా కలహాఙ్కురా । సుప్రీతా భూరిసమ్భోగాత్స్వల్పమైథునదుఃఖితా
ఆత్మాభిమానం ఎక్కువగా, సంయోగం లేకపోతే కోపంగా, గొడవకు కారణమవుతుంది. ఎక్కువ అనుభవం కలిగితే ఎంతో సంతోషంగా, తక్కువైతే బాధపడుతుంది.
సుమిష్టాన్నాచ్ఛీతతోయాదాకాఙ్క్షన్తీ చ మానసే । సున్దరం రసికం కాన్తం యువానం గుణినం సదా
తియ్యని భోజనం, చల్లని నీరు మనసులో కోరుతూ, అందమైనవాడు, రసికుడు, యువకుడు, మంచి లక్షణాలు ఉన్న ప్రియుడిని ఎప్పుడూ ఆశిస్తారు.
సుతాత్పరమభిస్నేహం కుర్వతీ రసికోపరి । ప్రాణాధికం ప్రియతమం సమ్భోగకుశలం ప్రియమ్
తన కుమారునిపై అత్యంత మమకారం చూపినా, రసికుడైన ప్రియుడిని ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువగా ప్రేమిస్తుంది. అతను అనుభవంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉంటే మరింత ఇష్టపడుతుంది.
పశ్యన్తీ రిపుతుల్యం చ వృద్ధం వా మైథునాక్షమమ్ । కలహం కుర్వతీ శశ్వత్తేన సార్ధం సుకోపనా
వృద్ధుడు లేదా సంయోగానికి అర్హతలేని వాడిని శత్రువులా చూస్తూ, అతనితో ఎప్పుడూ గొడవ పడుతూ, తేలికగా కోపపడుతుంది.
వాచయా భక్షయన్తీ తం సర్ప ఆఖుమివోల్బణమ్ । దుఃసాహసస్వరూపా చ సర్వదోషాశ్రయా సదా
పాములా ఎలుకను తినే విధంగా, మాటలతో అతనిని హింసిస్తుంది. ఆమె సహించదగినది కాదు, ఎప్పుడూ అన్ని దోషాలకు నిలయంగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనాం దుఃసాధ్యా మోహరూపిణీ । తపోమార్గార్గలా శశ్వన్మోక్షద్వారకపాటికా
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు వంటి దేవతలకు కూడా ఆమెను జయించడం కష్టం. ఆమె మోహరూపిణి, తపస్సు మార్గానికి ఎప్పుడూ అడ్డుగా, మోక్ష ద్వారానికి తాళం వేసేవాడిలా ఉంటుంది.