భ్రమన్తీ క్షణముద్వేగాన్నివసన్తీ క్షణం పునః । క్షణమేవ సముద్వేగాత్సుష్వాప పునరేవ సా
ఒక క్షణం కలవరంతో తిరిగింది, ఇంకొక క్షణం మళ్లీ కూర్చుంది. మరొక క్షణం బాధతో మళ్లీ నిద్రపోయింది.
పుష్పచన్దనతల్పం చ తద్ బభూవాతికణ్టకమ్ । విషహారి సుఖం దివ్యం సున్దరం చ ఫలం జలమ్
ఆ పుష్ప, గంధాల మంచం ముల్లులా మారింది. ఆ దివ్యమైన, అందమైన ఫలాలు, నీరు కూడా భరించలేనివిగా అనిపించాయి.
నిలయం చ బిలాకారం సూక్ష్మవస్త్రం హుతాశనః । సిన్దూరపత్రకం చైవ వ్రణతుల్యం చ దుఃఖదమ్
ఆమె నివాసం గుహలా మారింది, మెత్తని వస్త్రాలు అగ్నిలా అనిపించాయి. సిందూరపు ఆకూ గాయంలా బాధను కలిగించింది.
క్షణం దదర్శ తన్ద్రాయాం సువేషం పురుషం సతీ । సున్దరం చ యువానం చ సస్మితం రసికేశ్వరమ్
నిద్ర మత్తులో, ఒక క్షణం ఆమె ఒక అందమైన, నవయువకుడిని, చిరునవ్వుతో, ఆనందాల యజమానిని చూచింది.
చన్దనోక్షితసర్వాఙ్గం రత్నభూషణభూషితమ్ । ఆగచ్ఛన్తం మాల్యవన్తం పిబన్తం తన్ముఖామ్బుజమ్
అతని శరీరం అంతా గంధంతో పూసి, రత్నాల అలంకరణతో, పుష్పమాలలతో వచ్చి, ఆమె ముఖ పద్మాన్ని తిలకిస్తూ ఉన్నాడు.
కథయన్తం రతికథాం బ్రువన్తం మధురం ముహుః । సమ్భుక్తవన్తం తల్పే చ సమాశ్లిష్యన్తమీప్సితమ్
అతడు ప్రేమకథలు చెబుతూ, మధురంగా పలుకుతూ, మంచంపై ఆమెను అనుభవిస్తూ, తాను కోరినట్టు ఆలింగనం చేశాడు.
పునరేవ తు గచ్ఛన్తమాగచ్ఛన్తం చ సన్నిధౌ । యాన్తం క్వ యాసి ప్రాణేశ తిష్ఠత్యేవమువాచ సా
తర్వాత అతడు వెళ్లిపోతూ, మళ్లీ దగ్గరికి వస్తూ ఉండగా, ఆమె—'ప్రాణనాథా! ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? ఇక్కడే ఉండు' అని అడిగింది.
పునశ్చ చేతనాం ప్రాప్య విలలాప పునః పునః । ఏవం సా యౌవనం ప్రాప్య తస్థౌ తత్రైవ నారద
మళ్లీ స్పృహలోకి వచ్చి, ఆమె పునఃపునః విలపించింది. ఈ విధంగా యవ్వనాన్ని పొందిన తులసి అక్కడే ఉండిపోయింది, నారదా!
శఙ్ఖచూడో మహాయోగీ జైగీషవ్యాన్మనోహరమ్ । కృష్ణమన్త్రం చ సమ్ప్రాప్య కృత్వా సిద్ధం తు పుష్కరే
శంఖచూడుడు అనే గొప్ప యోగి, జైగీషవ్యుని వద్ద నుండి ఆకర్షణీయమైన కృష్ణమంత్రాన్ని పొందాడు. ఆ మంత్రాన్ని పుష్కరక్షేత్రంలో సాధించి సిద్ధి పొందాడు.
కవచం చ గలే బద్ధ్వా సర్వమఙ్గలమఙ్గలమ్ । బ్రహ్మణశ్చ వరం ప్రాప్య యత్తే మనసి వాఞ్ఛితమ్
అతడు తన గొంతులో శుభకరమైన కవచాన్ని ధరించి, బ్రహ్మదేవుని నుండి మనసులో కోరుకున్న వరాన్ని కూడా పొందాడు.
ఆజ్ఞయా బ్రహ్మణః సోఽపి బదరీం చ సమాయయౌ । ఆగచ్ఛన్తం శఙ్ఖచూడం దదర్శ తులసీ మునే
బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞతో అతడు బదరీక్షేత్రానికి వచ్చాడు. మునివరా! శంఖచూడుడు అక్కడికి వస్తున్నాడని తులసి గమనించింది.
నవయౌవనసమ్పన్నం కామదేవసమప్రభమ్ । శ్వేతచమ్పకవర్ణాభం రత్నభూషణభూషితమ్
అతడు పుష్టియౌవనంతో, మన్మథునిలా ప్రకాశిస్తూ, తెల్ల చంపకపువ్వుల వర్ణంతో, విలువైన రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాడు.
శరత్పార్వణచన్ద్రాస్యం శరత్పఙ్కజలోచనమ్ । రత్నసారవినిర్మాణవిమానస్థం మనోహరమ్
అతని ముఖం శరదృతువులోని పూర్ణచంద్రుడిలా మెరిసిపోతూ, కళ్ళు శరదృతువులోని కమలాలా అందంగా కనిపించాయి. అతడు అమూల్య రత్నాలతో నిర్మించిన విమానంలో కూర్చొని, అందరినీ ఆకర్షించాడు.
రత్నకుణ్డలయుగ్మేన గణ్డస్థలవిరాజితమ్ । పారిజాతప్రసూనానాం మాలావన్తం చ సుస్మితమ్
రత్నాలతో చేసిన రెండు కుండలాలు అతని చెంపలను అలంకరించాయి. అతడు పారిజాతపువ్వులతో చేసిన మాలలు ధరించి, మధురంగా నవ్వుతూ ఉన్నాడు.
కస్తూరీకుఙ్కుమాయుక్తం సుగన్ధిచన్దనాన్వితమ్ । సా దృష్ట్వా సన్నిధావేనం ముఖమాచ్ఛాద్య వాససా
మూక్కు, కుంకుమ, పరిమళభరితమైన చందనంతో అలంకరించబడి ఉన్న అతడిని తులసి చూసి, సిగ్గుతో తన ముఖాన్ని వస్త్రంతో మూసుకుంది.
సస్మితా తం నిరీక్షన్తీ సకటాక్షం పునః పునః । బభూవాతినమ్రముఖీ నవసఙ్గమలజ్జితా
ఆమె చిరునవ్వుతో అతడిని మళ్లీ మళ్లీ పక్క చూపులతో చూశింది. సిగ్గుతో ముఖాన్ని తలవంచి, కొత్త పరిచయానికి సిగ్గుపడింది.
శరదిన్దువినిన్ద్యైకస్వముఖేన్దువిరాజితా । అమూల్యరత్ననిర్మాణయావకావలిసంయుతా
ఆమె ముఖచంద్రుడు శరదృతువులోని చంద్రుడికన్నా మెరుగ్గా మెరిసింది. ఆమె అమూల్య రత్నాలతో చేసిన ముత్యాలహారాన్ని ధరించింది.
మణీన్ద్రసారనిర్మాణక్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితా । దధతీ కబరీభారం మాలతీమాల్యసంయుతమ్
ఉత్తమ రత్నాలతో చేసిన మంజీరాలు ఆమె అడుగులకు శబ్దాన్ని కలిగించాయి. ఆమె జడ మాలతీ పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉంది.
అమూల్యరత్ననిర్మాణమకరాకృతికుణ్డలా । చిత్రకుణ్డలయుగ్మేన గణ్డస్థలవిరాజితా
అమూల్య రత్నాలతో చేసిన మకరాకార కుండలాలు ఆమె చెవులకు మెరిసాయి. అలంకరించిన రెండు కుండలాలు ఆమె చెంపలను మరింత అందంగా చేశాయి.
రత్నేన్ద్రసారహారేణ స్తనమధ్యస్థలోజ్జ్వలా । రత్నకఙ్కణకేయూరశఙ్ఖభూషణభూషితా
ఉత్తమ రత్నాల హారం ఆమె వక్షోజ మధ్యభాగాన్ని ప్రకాశింపజేసింది. రత్నాల కంకణాలు, కేయూరాలు, శంఖాకారాభరణాలతో ఆమె అలంకరించబడి ఉంది.
రత్నాఙ్గులీయకైర్దివ్యైరఙ్గుల్యావలిరాజితా । దృష్ట్వా తాం లలితాం రమ్యాం సుశీలాం సున్దరీం సతీమ్
దివ్యమైన రత్నాలతో చేసిన ఉంగరాలు ఆమె వేళ్లను అలంకరించాయి. అలాంటి లలిత, మధుర, సద్గుణాలున్న, అందమైన, పతివ్రత అయిన ఆమెను చూసి—
ఉవాస తత్సమీపే తు మధురం తామువాచ సః । శఙ్ఖచూడ ఉవాచ కా త్వం కస్య చ కన్యా చ ధన్యా మాన్యా చ యోషితామ్
అతడు ఆమె దగ్గర కూర్చొని మధురంగా పలికాడు: శంఖచూడుడు ఇలా అడిగాడు— నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? స్త్రీలలో ధన్యురాలు, గౌరవనీయురాలివి.
కా త్వం మానిని కల్యాణి సర్వకల్యాణదాయిని । మౌనీభూతే కిఙ్కరే మాం సమ్భాషాం కురు సున్దరి
నీవెవరు, గర్వితురాలా, మంగళకరమైనవా, సమస్త మంగళాలను ప్రసాదించేవా? నేను మౌనంగా నిలబడగా, నాతో మాటాడవా, అందమైనవా.
ఇత్యేవం వచనం శ్రుత్వా సకామా వామలోచనా । సస్మితా నమ్రవదనా సకామం తమువాచ సా
ఈ మాటలు విని, ఆకర్షణీయమైన కన్నులతో, అతడిని కోరుతూ, చిరునవ్వుతో, ముఖాన్ని తలవంచి, ఆమె కూడా కోరికతో అతనితో మాట్లాడింది.
తులస్యువాచ ధర్మధ్వజసుతాహం చ తపస్యాయాం తపోవనే । తపస్విన్యహం తిష్ఠామి కస్త్వం గచ్ఛ యథాసుఖమ్
తులసి ఇలా అన్నది— నేను ధర్మధ్వజుని కుమార్తెను. ఈ తపోవనంలో తపస్సు చేస్తూ ఉంటున్నాను. నేను తపస్విని. నువ్వెవరు? నీవు ఇష్టమున్నట్టు పోవచ్చు.
కామినీం కులజాతాం చ రహస్యేకాకినీం సతీమ్ । న పృచ్ఛతి కులే జాత ఇత్యేవం మే శ్రుతౌ శ్రుతమ్
మా కుటుంబంలో, ఒక మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన, పతివ్రత అయిన, ఒంటరిగా ఉన్న స్త్రీని ఎవ్వరూ ప్రశ్నించరని నేను విన్నాను.
లమ్పటోఽసత్కులే జాతో ధర్మశాస్త్రార్థవర్జితః । యేనాశ్రుతః శ్రుతేరర్థః స కామీచ్ఛతి కామినీమ్
కామపరుడు, చెడు కుటుంబంలో పుట్టి, ధర్మశాస్త్రాల అర్థం తెలియని వాడు, వేదార్థాన్ని వినకుండానే తెలుసుకోవాలని ఆశిస్తూ, ఒక స్త్రీని కోరుకుంటాడు.
ఆపాతమధురాం మత్తామన్తకాం పురుషస్య తామ్ । విషకుమ్భాకారరూపామమృతాస్యాం చ సన్తతమ్
ఆమె మొదట కలిసినప్పుడు తియ్యగా, మత్తుగా అనిపించి, చివరికి మానవునికి మరణాన్ని తెచ్చే విధంగా ఉంటుంది. ఆమె రూపం విషపూరిత పాత్రలా, కానీ నోరు ఎప్పుడూ అమృతంలా ఉంటుంది.
హృదయే క్షురధారాభాం శశ్వన్మధురభాషిణీమ్ । స్వకార్యపరినిష్పత్త్యై తత్పరా సతతం చ తామ్
హృదయంలో ఆమె కత్తిపొడవు లాంటి పదును, మాటల్లో ఎప్పుడూ తియ్యదనం, తన పని సాధించడంలో ఎల్లప్పుడూ దృష్టి, దానికి నిత్యం పట్టుదలగా ఉంటుంది.
కార్యార్థే స్వామివశగామన్యథైవావశాం సదా । స్వాన్తర్మలినరూపాం చ ప్రసన్నవదనేక్షణామ్
తన అవసరాల కోసం సేవకురాలిలా వినయంగా ఉంటూ, మిగతా విషయాల్లో ఎప్పుడూ తలవంచని స్వభావం. లోపల మలినంగా ఉండి, బయట నవ్వుతో, మృదువైన చూపుతో కనిపిస్తుంది.