సా శశాప మదర్థే త్వం వినంక్ష్యసి సబాన్ధవః । స్పృష్టాహం చ త్వయా కామాద్ బలం చాప్యవలోకయ
ఆమె అతనిని శపించి, "నా కోసం నీవు నీ బంధువులతో కలిసి నశించిపోతావు. నీవు కామంతో నన్ను తాకినందుకు, నీ బలాన్ని ఇప్పుడు చూడు," అని చెప్పింది.
ఇత్యుక్త్వా సా చ యోగేన దేహత్యాగం చకార హ । గఙ్గాయాం తాం చ సంన్యస్య స్వగృహం రావణో యయౌ
అలా చెప్పి, ఆమె యోగబలంతో తన శరీరాన్ని విడిచింది. ఆమెను గంగలో ఉంచి, రావణుడు తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాడు.
అహో కిమద్భుతం దృష్టం కిం కృతం వానయాధునా । ఇతి సఞ్చిన్త్య సఞ్చిన్త్య విలలాప పునః పునః
ఓహో! ఎంత అద్భుతం జరిగింది! ఆమె ఇప్పుడు ఏమి చేసిందో! ఇలా మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, రావణుడు పదే పదే విలపించాడు.
సా చ కాలాన్తరే సాధ్వీ బభూవ జనకాత్మజా । సీతాదేవీతి విఖ్యాతా యదర్థే రావణో హతః
కాలక్రమంలో ఆ సతీమణి జనకుని కుమార్తెగా జన్మించి, సీతాదేవిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె కోసమే రావణుడు సంహరించబడ్డాడు.
మహాతపస్వినీ సా చ తపసా పూర్వజన్మతః । లేభే రామం చ భర్తారం పరిపూర్ణతమం హరిమ్
ఆ మహాతపస్విని తన గతజన్మ తపస్సుతో, పరిపూర్ణుడైన హరిదేవుడు రాముడిని భర్తగా పొందింది.
సమ్ప్రాప తపసాఽఽరాధ్య దురారాధ్యం జగత్పతిమ్ । సా రమా సుచిరం రేమే రామేణ సహ సున్దరీ
తపస్సుతో కష్టంగా పొందదగిన జగత్పతిని ఆరాధించి, ఆ అందమైన రమా రామునితో కలిసి చాలా కాలం సుఖంగా జీవించింది.
జాతిస్మరా న స్మరతి తపసశ్చ క్లమం పురా । సుఖేన తజ్జహౌ సర్వం దుఃఖం చాపి సుఖం ఫలే
ఆమె గతజన్మను గుర్తు పెట్టుకున్నా, తపస్సు చేసిన కష్టం మాత్రం గుర్తు లేదు. సుఖఫలితంగా, ఆమె సులభంగా అన్ని దుఃఖాలను వదిలేసింది.
నానాప్రకారవిభవం చకార సుచిరం సతీ । సమ్ప్రాప్య సుకుమారం తమతీవ నవయౌవనా
ఆ సతీమణి, సున్నితమైన, ఎప్పుడూ యవ్వనంతో ఉన్న భర్తను పొందిన తరువాత, ఎన్నో విధాలైన ఐశ్వర్యాన్ని చాలా కాలం అనుభవించింది.
గుణినం రసికం శాన్తం కాన్తం దేవమనుత్తమమ్ । స్త్రీణాం మనోజ్ఞం రుచిరం తథా లేభే యథేప్సితమ్
ఆమె తన కోరిక మేరకు, గుణవంతుడైన, ఆనందదాయకుడైన, శాంతుడైన, అందరికీ ఇష్టమైన, మహిళలకు ఆకర్షణీయమైన, అపూర్వమైన భర్తను పొందింది.
పితుః సత్యపాలనార్థం సత్యసన్ధో రఘూద్వహః । జగామ కాననం పశ్చాత్కాలేన చ బలీయసా
తండ్రి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టేందుకు, సత్యవంతుడైన రఘువంశశ్రేష్ఠుడు రాముడు, తరువాత కాలంలో తన బలంతో అడవికి వెళ్లాడు.
తస్థౌ సముద్రనికటే సీతయా లక్ష్మణేన చ । దదర్శ తత్ర వహ్నిం చ విప్రరూపధరం హరిః
రాముడు సీతతో, లక్ష్మణుడితో కలిసి సముద్రతీరంలో ఉండగా, అక్కడ బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న అగ్నిదేవుడిని చూశాడు.
రామం చ దుఃఖితం దృష్ట్వా స చ దుఃఖీ బభూవ హ । ఉవాచ కిఞ్చిత్సత్యేష్టం సత్యం సత్యపరాయణః
రాముడు దుఃఖంగా ఉండడాన్ని చూసి, ఆ అగ్నిదేవుడు కూడా బాధపడ్డాడు. సత్యాన్ని ఆచరించే వాడు కావడంతో, కొంతమంది నిజమైన మాటలు చెప్పాడు.
ద్విజ ఉవాచ భగవచ్ఛ్రూయతాం రామ కాలోఽయం యదుపస్థితః । సీతాహరణకాలోఽయం తవైవ సముపస్థితః
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ రామా! విను, ఇప్పుడు సమయం వచ్చింది. నీకు సీతను అపహరించే సమయం చేరింది."
దైవం చ దుర్నివార్యం చ న చ దైవాత్పరో బలీ । జగత్ప్రసూం మయి న్యస్య ఛాయాం రక్షాన్తికేఽధునా
"దైవాన్ని ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టం. దైవానికి మించిన బలం ఎవరికి లేదు. ఇప్పుడు జగత్జననిని, సీతను, రాక్షసుని దగ్గర నన్ను అప్పగించు."
దాస్యామి సీతాం తుభ్యం చ పరీక్షాసమయే పునః । దేవైః ప్రస్థాపితోఽహం చ న చ విప్రో హుతాశనః
"పరీక్షాసమయంలో నేను సీతను నీకు తిరిగి ఇస్తాను. దేవతలు నన్ను పంపారు. నేను బ్రాహ్మణుడు కాదు, అగ్నిదేవుడిని."
రామస్తద్వచనం శ్రుత్వా న ప్రకాశ్య చ లక్ష్మణమ్ । స్వీకారం వచసశ్చక్రే హృదయేన విదూయతా
ఆ మాటలు విని, రాముడు లక్ష్మణుడికి తెలియకుండా, తన మనసు బాధతో నిండినప్పటికీ, అంగీకరించాడు.
వహ్నిర్యోగేన సీతాయా మాయాసీతాం చకార హ । తత్తుల్యగుణసర్వాఙ్గాం దదౌ రామాయ నారద
అగ్నిదేవుడు యోగబలంతో సీతకు సమానమైన మాయాసీతను సృష్టించి, ఆ మాయాసీతను రామునికి ఇచ్చాడు, ఓ నారదా!
సీతాం గృహీత్వా స యయౌ గోప్యం వక్తుం నిషిధ్య చ । లక్ష్మణో నైవ బుబుధే గోప్యమన్యస్య కా కథా
అతడు సీతను తీసుకుని వెళ్లిపోయాడు. ఎవ్వరూ ఈ రహస్యాన్ని చెప్పవద్దని చెప్పాడు. లక్ష్మణుడికే తెలియకపోతే, మరెవరికీ ఎలా తెలుస్తుంది?
ఏతస్మిన్నన్తరే రామో దదర్శ కానకం మృగమ్ । సీతా తం ప్రేరయామాస తదర్థే యత్నపూర్వకమ్
అంతలో శ్రీరాముడు బంగారు మృగాన్ని చూశాడు. ఆ మృగాన్ని పట్టుకోవాలని సీతా దేవి ఎంతో మనసు పెట్టి రాముని కోరింది.
సంన్యస్య లక్ష్మణం రామో జానక్యా రక్షణే వనే । స్వయం జగామ తూర్ణం తం వివ్యాధ సాయకేన చ
జానకిని అడవిలో రక్షించమని లక్ష్మణుని అక్కడే ఉంచి, రాముడు తానే వేగంగా వెళ్లి ఆ మృగాన్ని బాణంతో గాయపరిచాడు.
లక్ష్మణేతి చ శబ్దం స కృత్వా చ మాయయా మృగః । ప్రాణాంస్తత్యాజ సహసా పురో దృష్ట్వా హరిం స్మరన్
ఆ మాయామృగం 'లక్ష్మణా!' అని అరవగా, ఎదురుగా హనుమంతుడిని చూసి, అతన్ని గుర్తు చేసుకుని, ఒక్కసారిగా ప్రాణాలు విడిచింది.
మృగదేహం పరిత్యజ్య దివ్యరూపం విధాయ చ । రత్ననిర్మాణయానేన వైకుణ్ఠం స జగామ హ
ఆ మృగం తన శరీరాన్ని వదిలేసి, దివ్యరూపాన్ని ధరించి, రత్నాలతో చేసిన వాహనంలో వైకుంఠానికి వెళ్లిపోయింది.
వైకుణ్ఠలోకద్వార్యాసీత్కిఙ్కరో ద్వారపాలయోః । పునర్జగామ తద్ద్వారమాదేశాద్ ద్వారపాలయోః
వైకుంఠ ద్వారంలో ద్వారపాలకులలో ఒకడు సేవకుడిగా ఉన్నాడు. వారి ఆజ్ఞతో అతడు మళ్లీ ఆ ద్వారం వద్దకు వెళ్లాడు.
అథ శబ్దం చ సా శ్రుత్వా లక్ష్మణేతి చ విక్లవమ్ । తం హి సా ప్రేరయామాస లక్ష్మణం రామసన్నిధౌ
అప్పుడు 'లక్ష్మణా!' అని ఆవేదనతో వచ్చిన అరుపు విని, సీతా దేవి లక్ష్మణుని రాముని వద్దకు పంపించింది.
గతే చ లక్ష్మణే రామం రావణో దుర్నివారణః । సీతాం గృహీత్వా ప్రయయౌ లఙ్కామేవ స్వలీలయా
లక్ష్మణుడు వెళ్లిన తర్వాత, అడ్డుకోలేని రావణుడు సీతను పట్టుకుని తన శక్తితో లంకకు తీసుకెళ్లాడు.
విషసాద చ రామశ్చ వనే దృష్ట్వా చ లక్ష్మణమ్ । తూర్ణం చ స్వాశ్రమం గత్వా సీతాం నైవ దదర్శ సః
అడవిలో రాముడు దుఃఖంతో నిండిపోయాడు. లక్ష్మణుడిని చూసి త్వరగా తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. అక్కడ సీతను కనుగొనలేకపోయాడు.
మూర్చ్ఛాం సమ్ప్రాప సుచిరం విలలాప భృశం పునః । పునః పునశ్చ బభ్రామ తదన్వేషణపూర్వకమ్
రాముడు చాలా సేపు మూర్చిపోయి, మళ్లీ మళ్లీ గట్టిగా విలపించాడు. ఆమెను వెతుకుతూ తిరుగుతూ ఉన్నాడు.
కాలేన ప్రాప్య తద్వార్తాం గోదావరీనదీతటే । సహాయాన్వానరాత్కృత్వా బబన్ధ సాగరం హరిః
కాలక్రమంలో గోదావరి నది తీరంలో ఆ వార్త తెలుసుకుని, హనుమంతుడు సహా వానరులను మిత్రులుగా చేసుకుని, సముద్రంపై వంతెన కట్టించాడు.
లఙ్కాం గత్వా రఘుశ్రేష్ఠో జఘాన సాయకేన చ । కాలేన ప్రాప్య తం హత్వా రావణం బాన్ధవైః సహ
లంకకు వెళ్లి, రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడు అయిన రాముడు బాణంతో రావణుడిని, అతని బంధువులతో సహా, కాలక్రమంలో సంహరించాడు.
తాం చ వహ్నిపరీక్షాం చ కారయామాస సత్వరమ్ । హుతాశస్తత్ర కాలే తు వాస్తవీం జానకీం దదౌ
ఆమెకు త్వరగా అగ్నిపరీక్ష చేయించాడు. అప్పటికి హోతుడు అయిన అగ్ని, నిజమైన జానకిని తిరిగి ఇచ్చాడు.