తత్రైవ ప్రకృతిర్లీనా తత్ర ప్రాకృతికో లయః । లయే ప్రాకృతికే జాతే పాతే చ బ్రహ్మణో మునే
అక్కడే ప్రకృతి లీనమవుతుంది, సహజ ప్రళయం జరుగుతుంది. ప్రళయం సంభవించి, బ్రహ్మదేవుడు పతనమైనప్పుడు, ఓ మునీ!
నిమేషమాత్రం కాలశ్చ శ్రీదేవ్యాః ప్రోచ్యతే మునే । ఏవం నశ్యన్తి సర్వాణి బ్రహ్మాణ్డాన్యఖిలాని చ
ఓ మునీ, శ్రీదేవికి కాలం కేవలం ఒక క్షణం మాత్రమే అని చెబుతారు. అలా అన్ని బ్రహ్మాండాలు, విశ్వాలు నశించిపోతాయి.
నిమేషాన్తరకాలేన పునః సృష్టిక్రమేణ చ । ఏవం కతివిధా సృష్టిర్లయః కతివిధోఽపి వా
ఒక క్షణం గడిచిన తరువాత మళ్లీ సృష్టి క్రమంగా మొదలవుతుంది. ఇలా అనేక విధాలుగా సృష్టి, అనేక విధాలుగా లయం జరుగుతుంటాయి.
కతి కల్పా గతాయాతాః సంఖ్యాం జానాతి కః పుమాన్ । సృష్టీనాం చ లయానాం చ బ్రహ్మాణ్డానాం చ నారద
ఎన్ని కల్పాలు గడిచాయో, ఇంకా రావాలో ఎవరు తెలుసుకోగలరు? సృష్టుల, లయల, బ్రహ్మాండాల సంఖ్యను ఎవరు తెలుసుకోగలరు, ఓ నారదా?
బ్రహ్మాదీనాం చ బ్రహ్మాణ్డే సంఖ్యాం జానాతి కః పుమాన్ । బ్రహ్మాణ్డానాం చ సర్వేషామీశ్వరశ్చైక ఏవ సః
ప్రతి బ్రహ్మాండంలో బ్రహ్మదేవుల సంఖ్యను ఎవరు తెలుసుకోగలరు? అన్ని బ్రహ్మాండాలకు ఒకే పరమేశ్వరుడు ఉన్నాడు.
సర్వేషాం పరమాత్మా చ సచ్చిదానన్దరూపధృక్ । బ్రహ్మాదయశ్చ తస్యాంశాస్తస్యాంశశ్చ మహావిరాట్
అతడే అందరికీ పరమాత్మ, సచ్చిదానంద స్వరూపుడు. బ్రహ్మ మొదలైనవారు ఆయన భాగాలు, మహావిరాట్ కూడా ఆయన భాగమే.
తస్యాంశశ్చ విరాట్ క్షుద్రః సైవేయం ప్రకృతిః పరా । తస్యాః సకాశాత్సఞ్జాతోఽప్యర్ధనారీశ్వరస్తతః
ఆమె యొక్క భాగమే విరాట్ రూపంగా, చిన్నదిగా కూడా ఉంది. ఈ ప్రకృతి అత్యుత్తమమైనది. ఆమె నుంచే అర్ధనారీశ్వరుడు కూడా జన్మించాడు.
సైవ కృష్ణో ద్విధాభూతో ద్విభుజశ్చ చతుర్భుజః । చతుర్భుజశ్చ వైకుణ్ఠే గోలోకే ద్విభుజః స్వయమ్
ఆమెనే కృష్ణుడిగా రెండు రూపాల్లో అవతరించింది; ఒకటి రెండు చేతులతో, మరొకటి నాలుగు చేతులతో. నాలుగు చేతుల కృష్ణుడు వైకుంఠంలో, రెండు చేతుల కృష్ణుడు గోలొకలో ఉన్నాడు.
బ్రహ్మాదితృణపర్యన్తం సర్వం ప్రాకృతికం భవేత్ । యద్యత్ప్రాకృతికం సృష్టం సర్వం నశ్వరమేవ చ
బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు ఉన్న ప్రతిదీ ప్రకృతిలోనిదే. ప్రకృతిలో పుట్టినదంతా నశించిపోతుంది.
ఏవంవిధం సృష్టిహేతుం సత్యం నిత్యం సనాతనమ్ । స్వేచ్ఛామయం పరం బ్రహ్మ నిర్గుణం ప్రకృతేః పరమ్
ఈ విధంగా సృష్టికి కారణమైనది నిజమైనది, శాశ్వతమైనది, పూర్వకాలమైనది. తన ఇష్టంతో ఉండే పరబ్రహ్మం, అది గుణరహితం, ప్రకృతికి అతీతమైనది.
నిరుపాధి నిరాకారం భక్తానుగ్రహకాతరమ్ । కరోతి బ్రహ్మా బ్రహ్మాణ్డం యజ్జ్ఞానాత్కమలోద్భవః
ఆమెకు రూపం లేదు, లక్షణాలు లేవు, భక్తులకు కరుణ చూపడంలో తపనతో ఉంటుంది. ఆమె జ్ఞానంతో కమలంలో పుట్టిన బ్రహ్మ ఈ బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టిస్తాడు.
శివో మృత్యుజ్జయశ్చైవ సంహర్తా సర్వసత్త్వవిత్ । యజ్జ్ఞానాద్యస్య తపసా సర్వేశస్తు తపో మహాన్
శివుడు, మరణాన్ని జయించినవాడు, సమస్తాన్ని లయంచేసేవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు. ఆమె జ్ఞానం, తపస్సుతో సమస్తాధిపతి గొప్ప తపస్సు చేస్తాడు.
మహావిభూతియుక్తశ్చ సర్వజ్ఞః సర్వదర్శనః । సర్వవ్యాపీ సర్వపాతా ప్రదాతా సర్వసమ్పదామ్
ఆమెకు మహా వైభవం ఉంది, అన్నీ తెలిసినవారు, అన్నీ చూసేవారు, అన్నింటిలో వ్యాపించినవారు, అందరికీ రక్షణ, సంపదలు ప్రసాదించేవారు.
విష్ణుః సర్వేశ్వరః శ్రీమాన్ యద్భక్త్యా యస్య సేవయా । మహామాయా చ ప్రకృతిః సర్వశక్తిమయీశ్వరీ
విష్ణువు సమస్తాధిపతి, మహిమతో కూడినవాడు, ఆయన భక్తితో, సేవతో; మహామాయ అయిన ప్రకృతి, సమస్త శక్తులకు అధిపతిగా ఉంటుంది.
సైవ ప్రోక్తా భగవతీ సచ్చిదానన్దరూపిణీ । యజ్జ్ఞానాద్యస్య తపసా యద్భక్త్యా యస్య సేవయా
ఆమెనే భగవతిగా పిలుస్తారు, ఆమె సచ్చిదానంద స్వరూపిణి. ఆమె జ్ఞానం, తపస్సు, భక్తి, సేవ వల్లే ఇది సాధ్యం.
సావిత్రీ దేవమాతా చ వేదాధిష్ఠాతృదేవతా । పూజ్యా ద్విజానాం వేదజ్ఞా యజ్జ్ఞానాద్యస్య సేవయా
సావిత్రి దేవతల తల్లి, వేదాలకు అధిపతిదేవత, వేదాన్ని తెలిసిన ద్విజులకు పూజ్యురాలు, ఆమె జ్ఞానం, సేవ వల్లే ఇది సాధ్యం.
సర్వవిద్యాధిదేవీ సా పూజ్యా చ విదుషాం పరా । యత్సేవయా యత్తపసా సర్వవిశ్వేషు పూజితా
ఆమె సమస్త విద్యలకు అధిదేవత, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠురాలు, అన్ని లోకాల్లో ఆమె సేవ, తపస్సుతో పూజించబడుతుంది.
సర్వగ్రామాధిదేవీ సా సర్వసమ్పత్ప్రదాయినీ । సర్వేశ్వరీ సర్వవన్ద్యా సర్వేషాం పుత్రదాయినీ
ఆమె అన్ని గ్రామాలకు అధిదేవత, సమస్త సంపదలను ప్రసాదించేవారు, అందరికీ అధిపతిగా, అందరి పూజలకు పాత్రురాలిగా, అందరికీ సంతానాన్ని ప్రసాదించేవారు.
సర్వస్తుతా చ సర్వజ్ఞా సర్వదుర్గార్తినాశినీ । కృష్ణవామాంశసమ్భూతా కృష్ణప్రాణాధిదేవతా
ఆమె అందరి ద్వారా స్తుతించబడే వారు, అన్నీ తెలిసినవారు, సమస్త దుర్గతులను తొలగించేవారు, కృష్ణుని ఎడమ భాగం నుండి జన్మించినవారు, కృష్ణుని ప్రాణానికి అధిదేవత.
కృష్ణప్రాణాధికా ప్రేమ్ణా రాధికా శక్తిసేవయా । సర్వాధికం చ రూపం చ సౌభాగ్యం మానగౌరవే
కృష్ణునికి తన ప్రాణం కన్నా ప్రియమైనది ప్రేమతో రాధిక, శక్తికి సేవచేసి, అత్యుత్తమ రూపం, సౌభాగ్యం, గౌరవం, మహిమను పొందింది.
కృష్ణవక్షఃస్థలస్థానం పత్నీత్వే ప్రాప సేవయా । తపశ్చకార సా పూర్వం శతశృఙ్గే చ పర్వతే
ఆమె సేవతో కృష్ణుని వక్షస్థలంపై భార్యగా స్థానం పొందింది. పూర్వం ఆమె శతశృంగ పర్వతంపై తపస్సు చేసింది.
దివ్యవర్షసహస్రం చ పతిం ప్రాప్త్యర్థమేవ చ । జాతే శక్తిప్రసాదే తు దృష్ట్వా చన్ద్రకలోపమామ్
దైవిక సంవత్సరాల వెయ్యేళ్లు ఆమె భర్తను పొందేందుకు తపస్సు చేసింది. శక్తి ప్రసన్నమై, ఆమెను చంద్రకళ వలె ప్రకాశవంతంగా చూసింది.
కృష్ణో వక్షఃస్థలే కృత్వా రురోద కృపయా విభుః । వరం తస్యై దదౌ సారం సర్వేషామపి దుర్లభమ్
కృష్ణుడు ఆమెను తన వక్షస్థలంపై ఉంచి, కరుణతో కన్నీళ్లు పెట్టాడు. అందరికీ దుర్లభమైన ఉత్తమ వరాన్ని ఆమెకు ఇచ్చాడు.
మమ వక్షఃస్థలే తిష్ఠ మమ భక్తా చ శాశ్వతీ । సౌభాగ్యేన చ మానేన ప్రేమ్ణాథో గౌరవేణ చ
నా వక్షస్థలంపై నివసించు, నిత్యమూ నా భక్తురాలిగా ఉండు, సౌభాగ్యంతో, గౌరవంతో, ప్రేమతో, మహిమతో ఉండు.
త్వం మే శ్రేష్ఠా చ జ్యేష్ఠా చ ప్రేయసీ సర్వయోషితామ్ । వరిష్ఠా చ గరిష్ఠా చ సంస్తుతా పూజితా మయా
నీకు ఉన్నతమైన స్థానం, పెద్దదైన గౌరవం, అన్ని స్త్రీలలో నీవే నాకు అత్యంత ప్రియమైనవాడు. నీవు మిగతా అందరికన్నా గొప్పవాడవు, నేను నిన్ను ఎంతో ప్రశంసించి, పూజించాను.
సతతం తవ సాధ్యోఽహం వశ్యశ్చ ప్రాణవల్లభే । ఇత్యుక్త్వా చ జగన్నాథశ్చకార లలనాం తతః
ప్రాణప్రియమైనవాడా! నేను ఎప్పుడూ నీకు సులభంగా లభించేవాడిని, నీకు పూర్తిగా లోబడి ఉంటాను. ఇలా చెప్పి జగన్నాథుడు ఆ స్త్రీని సృష్టించాడు.
సపత్నీరహితాం తాం చ చకార ప్రాణవల్లభామ్ । అన్యా యా యాశ్చ తా దేవ్యః పూజితాః శక్తిసేవయా
ఆమెను ప్రాణప్రియంగా, ఇతర భార్యలు లేని విధంగా సృష్టించాడు. శక్తిని సేవించి పూజించబడిన ఇతర దేవతలు కూడా—
తపస్తు యాదృశం యాసాం తాదృక్తాదృక్ఫలం మునే । దివ్యవర్షసహస్రం చ తపస్తప్త్వా హిమాచలే
ఏ దేవత ఎంత తపస్సు చేసిందో, వారికి అంత ఫలం లభించింది, మునీశ్వరా! హిమాచల పర్వతంపై వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు తపస్సు చేసి—
దుర్గా చ తత్పదం ధ్యాత్వా సర్వపూజ్యా బభూవ హ । సరస్వతీ తపస్తప్త్వా పర్వతే గన్ధమాదనే
దుర్గాదేవి ఆ పరమస్థితిని ధ్యానించి, అందరి పూజకు పాత్రురాలైంది. సరస్వతీదేవి గంధమాదన పర్వతంపై తపస్సు చేసి—
లక్షవర్షం చ దివ్యం చ సర్వవన్ద్యా బభూవ సా । లక్ష్మీర్యుగశతం దివ్యం తపస్తప్త్వా చ పుష్కరే
లక్ష దివ్య సంవత్సరాలు తపస్సు చేసి, అందరి వందనీయురాలైంది. లక్ష్మీదేవి పుష్కరంలో వంద యుగాలు తపస్సు చేసి—