యైః కైశ్చిద్యత్ర వా జన్మ లబ్ధం యేషు చ జన్తుషు । జీవన్ముక్తాస్తు తే పూతా యాన్తి కాలే హరేః పదమ్
ఎక్కడ, ఏ జీవుల్లో పుట్టినా, జీవన్ముక్తులు పవిత్రులవుతారు; కాలానుగుణంగా వారు హరిలోకం చేరుతారు.
మద్భక్తియుక్తో మర్త్యశ్చ స ముక్తో మద్గుణాన్వితః । మద్గుణాధీనవృత్తిర్యః కథావిష్టశ్చ సన్తతమ్
నా భక్తితో ఉన్న మానవుడు, నా గుణాలతో అలంకరించబడి, నా గుణాలనుసరించి ప్రవర్తిస్తూ, నా కథల్లో ఎల్లప్పుడూ లీనమై ఉంటే — అతడు ముక్తుడు.
మద్గుణశ్రుతిమాత్రేణ సానన్దః పులకాన్వితః । సగద్గదః సాశ్రునేత్రః స్వాత్మవిస్మృత ఏవ చ
నా గుణాలు విన్న వెంటనే అతడు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతాడు, రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటాయి, మాటలు అడ్డంగా వస్తాయి, కళ్లలో కన్నీళ్లు తడుస్తాయి, తనను తాను మర్చిపోతాడు.
న వాఞ్ఛతి సుఖం ముక్తిం సాలోక్యాదిచతుష్టయమ్ । బ్రహ్మత్వమమరత్వం వా తద్వాఞ్ఛా మమ సేవనే
అతడు సుఖాన్ని, మోక్షాన్ని, నా సన్నిధిలో ఉండే నాలుగు రకాల స్థితులను, బ్రహ్మత్వాన్ని, అమరత్వాన్ని కూడా కోరడు; నాకు సేవ చేయాలనే కోరిక మాత్రమే అతనికి ఉంటుంది.
ఇన్ద్రత్వం చ మనుత్వం చ బ్రహ్మత్వం చ సుదుర్లభమ్ । స్వర్గరాజ్యాదిభోగం చ స్వప్నేఽపి చ న వాఞ్ఛతి
ఇంద్రుడి స్థానం, మనువు స్థానం, దుర్లభమైన బ్రహ్మత్వం, స్వర్గంలో రాజ్యాధికారం — ఇవన్నీ అతడు కలలో కూడా కోరడు.
భ్రమన్తి భారతే భక్తాస్తాదృగ్జన్మ సుదుర్లభమ్ । మద్గుణశ్రవణాః శ్రావ్యగానైర్నిత్యం ముదాన్వితాః
అలాంటి భక్తులు భారతదేశంలో సంచరిస్తారు; అలాంటి జన్మ చాలా అరుదు. వారు నా గుణాలు వినడంలో, పాడడంలో ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు.
తే యాన్తి చ మహీం పూత్వా నరం తీర్థం మమాలయమ్ । ఇత్యేవం కథితం సర్వం పద్మే కురు యథోచితమ్ । తదాజ్ఞయా తాస్తచ్చక్రుర్హరిస్తస్థౌ సుఖాసనే
వారు భూమిని, మనుషులను పవిత్రులుగా చేసి, వాటిని తీర్థాలుగా, నా ఆలయాలుగా మారుస్తారు. ఇదంతా చెప్పాను; పద్మా, నీవు యథావిధిగా చేయి. ఆ ఆజ్ఞతో వారు అలా చేశారు; హరి సుఖంగా కూర్చున్నాడు.
నారాయణనారదసంవాదే కలిమాహాత్మ్యవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ సరస్వతీ పుణ్యక్షేత్రమాజగామ చ భారతే । గఙ్గాశాపేన కలయా స్వయం తస్థౌ హరేః పదే
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — సరస్వతి భారతదేశంలోని పుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చింది; గంగా శాపంతో, కాలరూపంలో తానే హరివారి పాదాల వద్ద నిలిచింది.
భారతీ భారతం గత్వా బ్రాహ్మీ చ బ్రహ్మణః ప్రియా । వాణ్యధిష్ఠాతృదేవీ సా తేన వాణీ ప్రకీర్తితా
భారతి భారతదేశానికి వెళ్లింది; బ్రహ్మదేవునికి ప్రియమైన బ్రాహ్మీ, వాక్కుకు అధిపతిగా ఉండే దేవత. అందుకే ఆమెను వాణి అంటారు.
సరో వాప్యాం చ స్రోతస్తు సర్వత్రైవ హి దృశ్యతే । హరిః సరస్వాంస్తస్యేయం తేన నామ్నా సరస్వతీ
ఆమె సరస్సుల్లో, చెరువుల్లో, ప్రవాహాల్లో — ఎక్కడైనా కనిపిస్తుంది. ఆమె హరివారిదే, అందుకే ఆమెను సరస్వతి అని పిలుస్తారు.
సరస్వతీ నదీ సా చ తీర్థరూపాతిపావనీ । పాపినాం పాపదాహాయ జ్వలదగ్నిస్వరూపిణీ
సరస్వతి నది, తీర్థరూపిణి, అత్యంత పవిత్రమైనది. పాపులకు పాపాలను కాల్చే అగ్నిరూపంలో ఉంటుంది.
పశ్చాద్భాగీరథీ నీతా మహీం భగీరథేన చ । సా వై జగామ కలయా వాణీశాపేన నారద
తర్వాత, భగీరథుడు భూమికి గంగను తీసుకొచ్చాడు. ఆమె కూడా వాణి శాపంతో కాలరూపంలోకి వెళ్లింది, నారదా.
తత్రైవ సమయే తాం చ దధార శిరసా శివః । వేగం సోఢుమయం శక్తో భువః ప్రార్థనయా విభుః
అప్పట్లోనే శివుడు తన తలపై ఆమెను ధరించాడు. భూమి ప్రార్థనతో, ఆమె ప్రవాహాన్ని తట్టుకోగలిగాడు.
పద్మా జగామ కలయా సా చ పద్మావతీ నదీ । భారతం భారతీశాపాత్స్వయం తస్థౌ హరేః పదే
పద్మా కాలరూపంలోకి వెళ్లి పద్మావతి నదిగా మారింది; భారతీ శాపంతో తానే హరివారి పాదాల వద్ద నిలిచింది.
తతోఽన్యయా సా కలయా లేభే జన్మ చ భారతే । ధర్మధ్వజసుతా లక్ష్మీర్విఖ్యాతా తులసీతి చ
ఆమె మరొక భాగంతో భరతదేశంలో ధర్మధ్వజుని కుమార్తెగా, లక్ష్మీగా, అందరికీ ప్రసిద్ధమైన తులసిగా జన్మించింది.
పురా సరస్వతీశాపాత్పశ్చాచ్చ హరిశాపతః । బభూవ వృక్షరూపా సా కలయా విశ్వపావనీ
పూర్వం సరస్వతీ శాపంతో, తరువాత హరిశాపంతో, ఈ లోకాన్ని పవిత్రం చేసే తులసి ఒక భాగంతో మొక్కగా మారింది.
కలేః పఞ్చసహస్రం చ వర్షం స్థిత్వా తు భారతే । జగ్ముస్తాశ్చ సరిద్రూపం విహాయ శ్రీహరేః పదమ్
కలియుగంలో ఐదు వేల సంవత్సరాలు భరతదేశంలో ఉన్న తర్వాత, వారు నదుల రూపంలో భూమిని విడిచి శ్రీహరివాసానికి వెళ్లిపోయారు.
యాని సర్వాణి తీర్థాని కాశీం వృన్దావనం వినా । యాస్యన్తి సార్ధం తాభిశ్చ వైకుణ్ఠమాజ్ఞయా హరేః
కాశీ, వృందావనాన్ని తప్పించి, మిగతా అన్ని తీర్థస్థలాలు హరిదేవుని ఆజ్ఞతో వాటితో కలిసి వైకుంఠానికి వెళ్తాయి.
శాలగ్రామః శక్తిశివౌ జగన్నాథశ్చ భారతమ్ । కలేర్దశసహస్రాన్తే త్యక్త్వా యాన్తి నిజం పదమ్
శాలగ్రామం, శక్తి, శివుడు, జగన్నాథుడు కలియుగం పదివేల సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత భరతదేశాన్ని విడిచి తమ తమ స్థలాలకు వెళ్లిపోతారు.
సాధవశ్చ పురాణాని శఙ్ఖాని శ్రాద్ధతర్పణే । వేదోక్తాని చ కర్మాణి యయుస్తైః సార్ధమేవ చ
సద్గుణులు, పురాణాలు, శంఖాలు, శ్రాద్ధ తర్పణాది కర్మలు, వేదోక్త కర్మలు ఇవన్నీ వాటితో కలిసి వెళ్లిపోతాయి.
దేవపూజా దేవనామ తత్కీర్తిగుణకీర్తనమ్ । వేదాఙ్గాని చ శాస్త్రాణి యయుస్తైః సార్ధమేవ చ
దేవతారాధన, దేవతల పేర్లు, వాటి మహిమల గానం, వేదాంగాలు, శాస్త్రాలు ఇవన్నీ కూడా వాటితో కలిసి పోతాయి.
సన్తశ్చ సత్యధర్మశ్చ వేదాశ్చ గ్రామదేవతాః । వ్రతం తపశ్చానశనం యయుస్తైః సార్ధమేవ చ
మంచివారు, సత్యధర్మం, వేదాలు, గ్రామదేవతలు, వ్రతాలు, తపస్సు, ఉపవాసం ఇవన్నీ కూడా వాటితో కలిసి పోతాయి.
వామాచారరతాః సర్వే మిథ్యాకపటసంయుతాః । తులసీరహితా పూజా భవిష్యతి తతః పరమ్
అందరూ వామాచారంలో మునిగి, అబద్ధం, మోసంతో నిండిపోతారు; ఆ తరువాత తులసిలేని పూజ మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
శఠాః క్రూరా దామ్భికాశ్చ మహాహఙ్కారసంయుతాః । చోరాశ్చ హింసకాః సర్వే భవిష్యన్తి తతః పరమ్
ఆ తరువాత అందరూ దుర్మార్గులు, క్రూరులు, దంభికులు, అధిక అహంకారంతో, దొంగలు, హింసకులు అవుతారు.
పుంసో భేదః స్త్రీవిభేదో వివాహో వాపి నిర్భయః । స్వస్వామిభేదో వస్తూనాం భవిష్యతి తతః పరమ్
పురుషుల మధ్య విభేదాలు, స్త్రీల మధ్య విడిపోడం, పెళ్లి కూడా భయములేకుండా జరుగుతుంది; యజమాని, పనివాడు మధ్య వస్తువుల విషయంలో కలహం కలుగుతుంది.
సర్వే స్త్రీవశగాః పుంసః పుశ్చల్యశ్చ గృహే గృహే । తర్జనైర్భర్త్సనైః శశ్వత్స్వామినం తాడయన్తి చ
అందరు పురుషులు స్త్రీల ఆధీనంలో ఉంటారు; ప్రతి ఇంట్లో అవిశుద్ధ స్త్రీలు భర్తలను ఎప్పుడూ బెదిరిస్తూ, దుర్భాషలు మాట్లాడుతూ, కొట్టే వరకు వెళ్తారు.
గృహేశ్వరీ చ గృహిణీ గృహీ భృత్యాధికోఽధమః । చేటీదాససమౌ వధ్వాః శ్వశ్రూశ్చ శ్వశురస్తథా
ఇంటి యజమానురాలు ఇంటిని పాలిస్తుంటుంది; ఇంటి యజమాని పనివాడికన్నా తక్కువవాడవుతాడు; భార్య తల్లి, మామ కూడా పనివాళ్లలా ఉంటారు.
కర్తారో బలినో గేహే యోనిసమ్బన్ధిబాన్ధవాః । విద్యాసమ్బన్ధిభిః సార్ధం సమ్భాషాపి న విద్యతే
ఇంట్లో శక్తిగా వ్యవహరించే జన్మ సంబంధ బంధువులు, విద్య సంబంధ బంధువులతో మాటలు కూడా మాట్లాడరు.
యథాపరిచితా లోకాస్తథా పుంసశ్చ బాన్ధవాః । సర్వకర్మాక్షమాః పుంసో యోషితామాజ్ఞయా వినా
ఎలా పరిచయం లేని వారు పరాయివారై ఉంటారో, అలాగే బంధువులు కూడా పరాయివారైపోతారు; పురుషుల పనులన్నీ స్త్రీల ఆజ్ఞకే లోబడి ఉంటాయి.
బ్రహ్మక్షత్రవిశః శూద్రా జాత్యాచారవివర్జితాః । సన్ధ్యా చ యజ్ఞసూత్రం చ భవేల్లుప్తం న సంశయః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు తమ తమ జాతి ఆచారాలను వదిలేస్తారు; సంధ్యావందనం, యజ్ఞసూత్రం కూడా పూర్తిగా నశించిపోతాయి.