దేవీభాగవతపురాణమ్

హరిభక్తివిహీనాశ్చ మహాహఙ్‌కారసంయుతః । స్వప్రశంసారతా ధూర్తాః శఠాశ్చ సాధునిన్దకాః

హరిభక్తి లేని వారు, గొప్ప అహంకారంతో ఉన్నవారు, తమను తాము పొగిడే వారు, మోసగాళ్లు, కపటులు, సద్గుణులను దూషించే వారు—

పునన్తి సర్వతీర్థాని యేషాం స్నానావగాహనాత్ । యేషాం చ పాదరజసా పూతా పాదోదకాన్మహీ

వారి స్నానం వల్ల అన్ని తీర్థాలు పవిత్రమవుతాయి. వారి పాదధూళి, పాదజలం వల్ల భూమి పవిత్రమవుతుంది.

యేషాం సందర్శనం స్పర్శం యే వా వాఞ్ఛన్తి భారతే । సర్వేషాం పరమో లాభో వైష్ణవానాం సమాగమః

భారతదేశంలో ఎవరి దర్శనం, ఎవరి స్పర్శను అందరూ కోరుకుంటారో, అలాంటి వైష్ణవులతో సాంగత్యం కలగడం అందరికీ అత్యంత శ్రేయస్సు.

న హ్యమ్మయాని తీర్థాని న దేవా మృచ్ఛిలామయాః । తే పునన్త్యపి కాలేన విష్ణుభక్తాః క్షణాదహో

మట్టితో చేసిన తీర్థాలు, మట్టి లేదా రాళ్లతో చేసిన దేవతలు కాలక్రమంలో పవిత్రతను ఇస్తాయేమో గానీ, విష్ణుభక్తులు మాత్రం క్షణంలోనే పవిత్రతను ప్రసాదిస్తారు.

సూత ఉవావ మహాలక్ష్మీవచః శ్రుత్వా లక్ష్మీకాన్తశ్చ సస్మితః । నిగూఢతత్త్వం కథితుమపి శ్రేష్ఠోపచక్రమే

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: మహాలక్ష్మి మాటలు విని, లక్ష్మీకాంతుడు చిరునవ్వుతో, అత్యంత గూఢమైన పరమార్థాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.

శ్రీభగవానువాచ భక్తానాం లక్షణం లక్ష్మి గూఢం శ్రుతిపురాణయోః । పుణ్యస్వరూపం పాపఘ్నం సుఖదం భుక్తిముక్తిదమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నారు — లక్ష్మీ, భక్తుల స్వరూపం వేదాలు, పురాణాల్లో రహస్యంగా ఉంది. అది పుణ్యమయమైనది, పాపాలను తొలగించేది, సుఖాన్ని కలిగించేది, భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది.

సారభూతం గోపనీయం న వక్తవ్యం ఖలేషు చ । త్వాం పవిత్రాం ప్రాణతుల్యాం కథయామి నిశామయ

అది ములమైంది, దాచిపెట్టాల్సింది; దుష్టులకు చెప్పకూడదు. నీవు పవిత్రమైనవాడివి, ప్రాణంతో సమానమైనవాడివి కనుక నీకు చెబుతున్నాను — జాగ్రత్తగా విను.

గురువక్త్రాద్విష్ణుమన్త్రో యస్య కర్ణే పతిష్యతి । వదన్తి వేదాస్తం చాపి పవిత్రం చ నరోత్తమమ్

గురువు నోటివెంట విష్ణుమంత్రము ఎవరి చెవిలో పడుతుందో, వేదాలు అతడిని పవిత్రుడిగా, ఉత్తమ పురుషుడిగా ప్రకటించాయి.

పురుషాణాం శతం పూర్వం తథా తజ్జన్మమాత్రతః । స్వర్గస్థం నరకస్థం వా ముక్తిమాప్నోతి తత్క్షణాత్

అతని పుట్టుకతోనే, అతని వంశంలో వంద తరాలకు, వారు స్వర్గంలో ఉన్నా, నరకంలో ఉన్నా, వెంటనే మోక్షం పొందుతారు.

యైః కైశ్చిద్యత్ర వా జన్మ లబ్ధం యేషు చ జన్తుషు । జీవన్ముక్తాస్తు తే పూతా యాన్తి కాలే హరేః పదమ్

ఎక్కడ, ఏ జీవుల్లో పుట్టినా, జీవన్ముక్తులు పవిత్రులవుతారు; కాలానుగుణంగా వారు హరిలోకం చేరుతారు.

మద్‍భక్తియుక్తో మర్త్యశ్చ స ముక్తో మద్‌గుణాన్వితః । మద్‌గుణాధీనవృత్తిర్యః కథావిష్టశ్చ సన్తతమ్

నా భక్తితో ఉన్న మానవుడు, నా గుణాలతో అలంకరించబడి, నా గుణాలనుసరించి ప్రవర్తిస్తూ, నా కథల్లో ఎల్లప్పుడూ లీనమై ఉంటే — అతడు ముక్తుడు.

మద్‌గుణశ్రుతిమాత్రేణ సానన్దః పులకాన్వితః । సగద్‌గదః సాశ్రునేత్రః స్వాత్మవిస్మృత ఏవ చ

నా గుణాలు విన్న వెంటనే అతడు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతాడు, రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటాయి, మాటలు అడ్డంగా వస్తాయి, కళ్లలో కన్నీళ్లు తడుస్తాయి, తనను తాను మర్చిపోతాడు.

న వాఞ్ఛతి సుఖం ముక్తిం సాలోక్యాదిచతుష్టయమ్ । బ్రహ్మత్వమమరత్వం వా తద్వాఞ్ఛా మమ సేవనే

అతడు సుఖాన్ని, మోక్షాన్ని, నా సన్నిధిలో ఉండే నాలుగు రకాల స్థితులను, బ్రహ్మత్వాన్ని, అమరత్వాన్ని కూడా కోరడు; నాకు సేవ చేయాలనే కోరిక మాత్రమే అతనికి ఉంటుంది.

ఇన్ద్రత్వం చ మనుత్వం చ బ్రహ్మత్వం చ సుదుర్లభమ్ । స్వర్గరాజ్యాదిభోగం చ స్వప్నేఽపి చ న వాఞ్ఛతి

ఇంద్రుడి స్థానం, మనువు స్థానం, దుర్లభమైన బ్రహ్మత్వం, స్వర్గంలో రాజ్యాధికారం — ఇవన్నీ అతడు కలలో కూడా కోరడు.

భ్రమన్తి భారతే భక్తాస్తాదృగ్జన్మ సుదుర్లభమ్ । మద్‌గుణశ్రవణాః శ్రావ్యగానైర్నిత్యం ముదాన్వితాః

అలాంటి భక్తులు భారతదేశంలో సంచరిస్తారు; అలాంటి జన్మ చాలా అరుదు. వారు నా గుణాలు వినడంలో, పాడడంలో ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు.

తే యాన్తి చ మహీం పూత్వా నరం తీర్థం మమాలయమ్ । ఇత్యేవం కథితం సర్వం పద్మే కురు యథోచితమ్ । తదాజ్ఞయా తాస్తచ్చక్రుర్హరిస్తస్థౌ సుఖాసనే

వారు భూమిని, మనుషులను పవిత్రులుగా చేసి, వాటిని తీర్థాలుగా, నా ఆలయాలుగా మారుస్తారు. ఇదంతా చెప్పాను; పద్మా, నీవు యథావిధిగా చేయి. ఆ ఆజ్ఞతో వారు అలా చేశారు; హరి సుఖంగా కూర్చున్నాడు.

నారాయణనారదసంవాదే కలిమాహాత్మ్యవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ సరస్వతీ పుణ్యక్షేత్రమాజగామ చ భారతే । గఙ్‌గాశాపేన కలయా స్వయం తస్థౌ హరేః పదే

నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — సరస్వతి భారతదేశంలోని పుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చింది; గంగా శాపంతో, కాలరూపంలో తానే హరివారి పాదాల వద్ద నిలిచింది.

భారతీ భారతం గత్వా బ్రాహ్మీ చ బ్రహ్మణః ప్రియా । వాణ్యధిష్ఠాతృదేవీ సా తేన వాణీ ప్రకీర్తితా

భారతి భారతదేశానికి వెళ్లింది; బ్రహ్మదేవునికి ప్రియమైన బ్రాహ్మీ, వాక్కుకు అధిపతిగా ఉండే దేవత. అందుకే ఆమెను వాణి అంటారు.

సరో వాప్యాం చ స్రోతస్తు సర్వత్రైవ హి దృశ్యతే । హరిః సరస్వాంస్తస్యేయం తేన నామ్నా సరస్వతీ

ఆమె సరస్సుల్లో, చెరువుల్లో, ప్రవాహాల్లో — ఎక్కడైనా కనిపిస్తుంది. ఆమె హరివారిదే, అందుకే ఆమెను సరస్వతి అని పిలుస్తారు.

సరస్వతీ నదీ సా చ తీర్థరూపాతిపావనీ । పాపినాం పాపదాహాయ జ్వలదగ్నిస్వరూపిణీ

సరస్వతి నది, తీర్థరూపిణి, అత్యంత పవిత్రమైనది. పాపులకు పాపాలను కాల్చే అగ్నిరూపంలో ఉంటుంది.

పశ్చాద్‍భాగీరథీ నీతా మహీం భగీరథేన చ । సా వై జగామ కలయా వాణీశాపేన నారద

తర్వాత, భగీరథుడు భూమికి గంగను తీసుకొచ్చాడు. ఆమె కూడా వాణి శాపంతో కాలరూపంలోకి వెళ్లింది, నారదా.

తత్రైవ సమయే తాం చ దధార శిరసా శివః । వేగం సోఢుమయం శక్తో భువః ప్రార్థనయా విభుః

అప్పట్లోనే శివుడు తన తలపై ఆమెను ధరించాడు. భూమి ప్రార్థనతో, ఆమె ప్రవాహాన్ని తట్టుకోగలిగాడు.

పద్మా జగామ కలయా సా చ పద్మావతీ నదీ । భారతం భారతీశాపాత్స్వయం తస్థౌ హరేః పదే

పద్మా కాలరూపంలోకి వెళ్లి పద్మావతి నదిగా మారింది; భారతీ శాపంతో తానే హరివారి పాదాల వద్ద నిలిచింది.

తతోఽన్యయా సా కలయా లేభే జన్మ చ భారతే । ధర్మధ్వజసుతా లక్ష్మీర్విఖ్యాతా తులసీతి చ

ఆమె మరొక భాగంతో భరతదేశంలో ధర్మధ్వజుని కుమార్తెగా, లక్ష్మీగా, అందరికీ ప్రసిద్ధమైన తులసిగా జన్మించింది.

పురా సరస్వతీశాపాత్పశ్చాచ్చ హరిశాపతః । బభూవ వృక్షరూపా సా కలయా విశ్వపావనీ

పూర్వం సరస్వతీ శాపంతో, తరువాత హరిశాపంతో, ఈ లోకాన్ని పవిత్రం చేసే తులసి ఒక భాగంతో మొక్కగా మారింది.

కలేః పఞ్చసహస్రం చ వర్షం స్థిత్వా తు భారతే । జగ్ముస్తాశ్చ సరిద్‌రూపం విహాయ శ్రీహరేః పదమ్

కలియుగంలో ఐదు వేల సంవత్సరాలు భరతదేశంలో ఉన్న తర్వాత, వారు నదుల రూపంలో భూమిని విడిచి శ్రీహరివాసానికి వెళ్లిపోయారు.

యాని సర్వాణి తీర్థాని కాశీం వృన్దావనం వినా । యాస్యన్తి సార్ధం తాభిశ్చ వైకుణ్ఠమాజ్ఞయా హరేః

కాశీ, వృందావనాన్ని తప్పించి, మిగతా అన్ని తీర్థస్థలాలు హరిదేవుని ఆజ్ఞతో వాటితో కలిసి వైకుంఠానికి వెళ్తాయి.

శాలగ్రామః శక్తిశివౌ జగన్నాథశ్చ భారతమ్ । కలేర్దశసహస్రాన్తే త్యక్త్వా యాన్తి నిజం పదమ్

శాలగ్రామం, శక్తి, శివుడు, జగన్నాథుడు కలియుగం పదివేల సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత భరతదేశాన్ని విడిచి తమ తమ స్థలాలకు వెళ్లిపోతారు.

సాధవశ్చ పురాణాని శఙ్‌ఖాని శ్రాద్ధతర్పణే । వేదోక్తాని చ కర్మాణి యయుస్తైః సార్ధమేవ చ

సద్గుణులు, పురాణాలు, శంఖాలు, శ్రాద్ధ తర్పణాది కర్మలు, వేదోక్త కర్మలు ఇవన్నీ వాటితో కలిసి వెళ్లిపోతాయి.