మహావిరాడ్ లోమకూపే బ్రహ్మాణ్డగోలకే జలే । బభూవ చ విరాట్ క్షుద్రో విరాడంశేన సామ్ప్రతమ్
మహావిరాట్ యొక్క రోమకూపంలో, బ్రహ్మాండ గోళంలో, నీటిలో, ఇప్పుడు మహావిరాట్ యొక్క భాగంతో చిన్న విరాట్ జన్మించాడు.
శ్యామో యువా పీతవాసాః శయానో జలతల్పకే । ఈషద్ధాస్యః ప్రసన్నాస్యో విశ్వవ్యాపీ జనార్దనః
నలుపు వర్ణంతో, యవ్వనంతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, నీటిపై పడుకుని, స్వల్పమైన చిరునవ్వుతో, ప్రశాంతమైన ముఖంతో, జగత్తునంతా వ్యాపించి ఉన్న జనార్దనుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
తన్నాభికమలే బ్రహ్మా బభూవ కమలోద్భవః । సమ్భూయ పద్మదణ్డే చ బభ్రామ యుగలక్షకమ్
ఆయన నాభిలోని కమలంలో కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ జన్మించాడు. కమల దండంలో జన్మించి, అక్కడ చాలా కాలం సంచరించాడు.
నాన్తం జగామ దణ్డస్య పద్మనాలస్య పద్మజః । నాభిజస్య చ పద్మస్య చిన్తామాప పితా తవ
నాభిలోని కమల దండానికి చివర ఎక్కడో కనుగొనలేకపోయాడు కమలజుడు. ఆ కమలానికి మూలం ఏమిటో తెలుసుకోలేక నీ తండ్రి ఆందోళన చెందాడు.
స్వస్థానం పునరాగమ్య దధ్యౌ కృష్ణపదామ్బుజమ్ । తతో దదర్శ క్షుద్రం తం ధ్యానేన దివ్యచక్షుషా
తన స్థలానికి తిరిగి వచ్చి, కృష్ణుని పాదకమలాలను ధ్యానించాడు. ఆ ధ్యానంతో, దివ్య దృష్టితో, ఆ చిన్నవాడిని దర్శించాడు.
శయానం జలతల్పే చ బ్రహ్మాణ్డగోలకాప్లుతే । యల్లోమకూపే బ్రహ్మాణ్డం తం చ తత్పరమీశ్వరమ్
ఆయన నీటిపై పడుకుని, బ్రహ్మాండ గోళాన్ని వ్యాపించి ఉన్నవాడిని చూశాడు. ఆ రోమకూపంలో బ్రహ్మాండాన్ని, ఆ పరమేశ్వరుడిని కూడా చూశాడు.
శ్రీకృష్ణం చాపి గోలోకం గోపగోపీసమన్వితమ్ । తం సంస్తూయ వరం ప్రాప తతః సృష్టిం చకార సః
శ్రీకృష్ణుని గోలోకంలో, గోపులు, గోపికలతో కూడి ఉన్నవాడిగా చూశాడు. ఆయనను స్తుతించి, వరం పొందాడు. తరువాత సృష్టిని ప్రారంభించాడు.
బభూవుర్బ్రహ్మణః పుత్రా మానసాః సనకాదయః । తతో రుద్రకలాశ్చాపి శివస్యైకాదశ స్మృతాః
బ్రహ్మ నుంచి మనసులో పుట్టిన కుమారులు, సనకాది మహర్షులు జన్మించారు. తరువాత శివుని నుండి పదకొండు రుద్రాంశాలు పుట్టినట్లు చెబుతారు.
బభూవ పాతా విష్ణుశ్చ క్షుద్రస్య వామపార్శ్వతః। చతుర్భుజశ్చ భగవాన్ శ్వేతద్వీపే స చావసత్
ఆ చిన్నవాడి ఎడమవైపు నుంచి రక్షకుడైన విష్ణువు జన్మించాడు. ఆ నాలుగు చేతులున్న భగవంతుడు శ్వేతద్వీపంలో నివసించాడు.
క్షుద్రస్య నాభిపద్మే చ బ్రహ్మా విశ్వం ససర్జ హ। స్వర్గం మర్త్యం చ పాతాలం త్రిలోకీం సచరాచరామ్
ఆ చిన్నవాడి నాభిపద్మంలో బ్రహ్మ ఈ విశ్వాన్ని సృష్టించాడు — స్వర్గం, భూమి, పాతాళం, చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలను.
ఏవం సర్వం లోమకూపే విశ్వం ప్రత్యేకమేవ చ । ప్రతివిశ్వే క్షుద్రవిరాడ్ బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః
ఇలా ప్రతి రోమకూపంలో ఒక విశ్వం ఉంది. ప్రతి విశ్వంలో చిన్న విరాట్, బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు మొదలైనవారు ఉంటారు.
ఇత్యేవం కథితం బ్రహ్మన్ కృష్ణసఙ్కీర్తనం శుభమ్। సుఖదం మోక్షదం బ్రహ్మన్కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
బ్రహ్మన్! ఇలా శ్రీకృష్ణుని కీర్తనను, శుభదాయకమైనదాన్ని, సుఖమిచ్చే, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేదాన్ని చెప్పాను. ఇంకా ఏం వినాలనుకుంటున్నావు?
సరస్వతీస్తోత్రపూజాకవచాదివర్ణనమ్ నారద ఉవాచ శ్రుతం సర్వం మయా పూర్వం త్వత్ప్రసాదాత్సుధోపమమ్ । అధునా ప్రకృతీనాం చ వ్యస్తం వర్ణయ పూజనమ్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: నీ కృపతో నేను ముందే అన్నిటినీ, అమృతంలా పవిత్రంగా విన్నాను. ఇప్పుడు ప్రకృతుల వేర్వేరు రూపాల పూజను పూర్తిగా వివరించు.
కస్యాః పూజా కృతా కేన కథం మర్త్యే ప్రచారితా । కేన వా పూజితా కా వా కేన కా వా స్తుతా ప్రభో
ఎవరిని ఎవరు పూజించారు? మానవ లోకంలో ఆ పూజ ఎలా జరిగిందో చెప్పు. ఎవరు దైవిని పూజించారు? ఎవరు ఆమెను స్తుతించారు, ప్రభూ?
తాసాం స్తోత్రం చ ధ్యానం చ ప్రభావం చరితం శుభమ్ । కాభిః కేభ్యో వరో దత్తస్తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
ఆ దేవతల స్తోత్రాలు, ధ్యానం, మహిమలు, శుభకార్యాలు—ఎవరికి ఎవరు వరాలు ఇచ్చారో—అన్నీ నాకు వివరించు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ గణేశజననీ దుర్గా రాధా లక్ష్మీః సరస్వతీ । సావిత్రీ చ సృష్టివిధౌ ప్రకృతిః పఞ్చధా స్మృతా
శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: గణేశుని తల్లి, దుర్గా, రాధా, లక్ష్మీ, సరస్వతి, సావిత్రి—ఈ ఐదుగురు సృష్టిలో ఐదు ప్రకృతి రూపాలుగా గుర్తించబడతారు.
ఆసాం పూజా ప్రసిద్ధా చ ప్రభావః పరమాద్భుతః । సుధోపమం చ చరితం సర్వమఙ్గలకారణమ్
వీరి పూజలు ప్రసిద్ధి చెందినవి, వీరి శక్తి అద్భుతమైనది. వీరి కార్యాలు అమృతంలా పవిత్రంగా, సమస్త మంగళానికి కారణమవుతాయి.
ప్రకృత్యంశాః కలా యాశ్చ తాసాం చ చరితం శుభమ్ । సర్వం వక్ష్యామి తే బ్రహ్మన్ సావధానో నిశామయ
వీరి స్వరూపాలు, అంసాలు, శుభకార్యాలన్నీ నీకు చెప్పబోతున్నాను, బ్రాహ్మణా! శ్రద్ధగా విను.
కాలీ వసున్ధరా గఙ్గా షష్ఠీ మఙ్గలచణ్డికా । తులసీ మనసా నిద్రా స్వధా స్వాహా చ దక్షిణా
కాళీ, వసుంధర, గంగా, షష్ఠీ, మంగళచండిక, తులసి, మనసా, నిద్ర, స్వధా, స్వాహా, దక్షిణా—
సంక్షిప్తమాసాం చరితం పుణ్యదం శ్రుతిసున్దరమ్ । జీవకర్మవిపాకం చ తచ్చ వక్ష్యామి సున్దరమ్
వీరి కథలు సంక్షిప్తంగా అయినా పుణ్యప్రదమైనవి, వినడానికి మధురంగా ఉంటాయి. జీవుని కర్మ ఫలితాలను కూడా అందంగా వివరించబోతున్నాను.
దుర్గాయాశ్చైవ రాధాయా విస్తీర్ణం చరితం మహత్ । తద్వత్పశ్చాత్ప్రవక్ష్యామి సంక్షేపక్రమతః శృణు
దుర్గా, రాధా దేవతల విస్తృతమైన, గొప్ప కార్యాలను తర్వాత పూర్తిగా చెప్పుతాను. ఇప్పటికి వాటి సంగ్రహాన్ని విను.
ఆదౌ సరస్వతీపూజా శ్రీకృష్ణేన వినిర్మితా । యత్ప్రసాదాన్మునిశ్రేష్ఠ మూర్ఖో భవతి పణ్డితః
మొదట సరస్వతి పూజను శ్రీకృష్ణుడు స్థాపించాడు. ఆమె కృప వల్ల, మునిశ్రేష్ఠా, మూర్ఖుడు కూడా పండితుడవుతాడు.
ఆవిర్భూతా యథా దేవీ వక్త్రతః కృష్ణయోషితః । ఇయేష కృష్ణం కామేన కాముకీ కామరూపిణీ
దేవి, కృష్ణుని ప్రియురాలి ముఖం నుండి అవిర్భవించి, స్వయంగా కామరూపిణిగా మారి, కృష్ణుని కోరికతో కోరింది.
స చ విజ్ఞాయ తద్భావం సర్వజ్ఞః సర్వమాతరమ్ । తామువాచ హితం సత్యం పరిణామే సుఖావహమ్
అతడు ఆమె మనసును తెలుసుకుని, సర్వజ్ఞుడిగా, సమస్త మాతృమూర్తిగా, ఆమెకు మేలు కలిగించే, నిజమైన, చివరికి సుఖాన్ని ఇస్తున్న మాటలు చెప్పాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ భజ నారాయణం సాధ్వి మదంశం చ చతుర్భుజమ్ । యువానం సున్దరం సర్వగుణయుక్తం చ మత్సమమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: సద్గుణాలుతో నిండిన నారాయణుడిని, నా నాలుగు భుజాల భాగాన్ని, యువకుడిని, అందమైనవాడిని, నన్ను పోలినవాడిని పూజించు, సతీస్వరూపిణీ!
కామజ్ఞం కామినీనాం చ తాసాం చ కామపూరకమ్ । కోటికన్దర్పలావణ్యం లీలాలఙ్కతమీశ్వరమ్
అతడు స్త్రీల మనసులు తెలిసినవాడు, వారి కోరికలు తీరుస్తాడు, కోటి మన్మథుల అందాన్ని కలిగి, లీలలతో అలంకరించబడిన పరమేశ్వరుడు.
కాన్తే కాన్తం చ మాం కృత్వా యది స్థాతుమిహేచ్ఛసి । త్వత్తో బలవతీ రాధా న భద్రం తే భవిష్యతి
నన్ను నీ ప్రియుడిగా చేసుకుని నాతో ఉండాలని అనుకుంటే, రాధా నీకంటే బలవంతురాలు అని తెలుసుకో. నీకు మేలు జరగదు.
యో యస్మాద్ బలవాన్వాపి తతోఽన్యం రక్షితుం క్షమః । కథం పరాన్సాధయతి యది స్వయమనీశ్వరః
ఎవరైనా మరొకరికి బలవంతుడైతే, వాడే ఇతరులను రక్షించగలడు. తానే స్వతంత్రుడు కానప్పుడు, ఇతరుల కోరికలు ఎలా నెరవేర్చగలడు?
సర్వేశః సర్వశాస్తాహం రాధాం బాధితుమక్షమః । తేజసా మత్సమా సా చ రూపేణ చ గుణేన చ
నేను సమస్తానికి అధిపతి, అందరికీ ఉపదేశకుడినైనా, రాధను ఎదుర్కోవడం నాకు సాధ్యం కాదు. ఆమె శక్తిలో, రూపంలో, గుణంలో నన్ను సమానంగా ఉంది.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ సా ప్రాణాంస్త్యక్తుం చ కః క్షమః । ప్రాణతోఽపి ప్రియః పుత్రః కేషాం వాస్తి చ కశ్చన
ఆమె ప్రాణాధికారిణి దేవత. ఎవరు తమ ప్రాణాన్ని వదులగలరు? ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన కుమారుడు ఎవరికైనా ఉంటాడా?