ఊనపఞ్చాశదుపద్వీపాసంఖ్యశైలవనాన్వితా । ఊర్ధ్వం సప్త స్వర్గలోకా బ్రహ్యలోకసమన్వితాః
దీనిలో యాభైకు తక్కువ ఉపద్వీపాలు, ఎన్నో పర్వతాలు, అరణ్యాలు ఉన్నాయి. పైగా, ఏడూ స్వర్గలోకాలు, బ్రహ్మలోకంతో కలసి ఉన్నాయి.
పాతాలాని చ సప్తాధశ్చైవం బ్రహ్మాణ్డమేవ చ। ఊర్ధ్వం ధరాయా భూర్లోకో భువర్లోకస్తతః పరమ్
కిందగా ఏడూ పాతాళాలు ఉన్నాయి. ఇలా ఈ బ్రహ్మాండం అంతా ఏర్పడింది. భూమికి పైగా భూర్లోకం, దానికంటే పైగా భువర్ల్లోకం ఉన్నాయి.
తతః పరశ్చ స్వర్లోకో జనలోకస్తథా పరః । తతః పరస్తపోలోకః సత్యలోకస్తతః పరః
అదికంటే పైగా స్వర్ల్లోకం, ఆ తరువాత జనలోకం, దానికంటే పైగా తపోలোকం, చివరగా సత్యలోకం ఉన్నాయి.
తతః పరం బ్రహ్మలోకస్తప్తకాఞ్చనసన్నిభః । ఏవం సర్వం కృత్రిమం చ బాహ్యాభ్యన్తరమేవ చ
అదికంటే పైగా బ్రహ్మలోకం ఉంది, అది కరిగిన బంగారం లా ప్రకాశిస్తుంది. ఇలా లోపల, బయట ఉన్నది అంతా కల్పితమైనదే.
తద్వినాశే వినాశశ్చ సర్వేషామేవ నారద । జలబుద్బుదవత్సర్వం విశ్వసంఘమనిత్యకమ్
అది నశించినప్పుడు, నారదా! అన్నీ నశిస్తాయి. ఈ విశ్వంలోని సమూహాలన్నీ నీటిపై బుడగల వలె నశించిపోతాయి, శాశ్వతమైనవి కావు.
నిత్యౌ గోలోకవైకుణ్ఠౌ ప్రోక్తౌ శశ్వదకృత్రిమౌ । ప్రత్యేకం లోమకూపేషు బ్రహ్మాణ్డం పరినిశ్చితమ్
గోలోకం, వైకుంఠం శాశ్వతమైనవి, ఎప్పటికీ కల్పితమైనవి కావు. ప్రతి ఒక్క వెంట్రుక రంధ్రంలో ఒక బ్రహ్మాండం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఏషాం సంఖ్యాం న జానాతి కృష్ణోఽన్యస్యాపి కా కథా । ప్రత్యేకం ప్రతిబ్రహ్మాణ్డం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః
వాటి సంఖ్యను శ్రీకృష్ణుడికూడా తెలియదు, మరి మరెవరికీ ఎలా తెలుస్తుంది? ప్రతి బ్రహ్మాండంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైన వారు ఉంటారు.
తిస్రః కోట్యః సురాణాం చ సంఖ్యా సర్వత్ర పుత్రక। దిగీశాశ్చైవ దిక్పాలా నక్షత్రాణి గ్రహాదయః
ప్రతి చోటా మూడు కోట్ల దేవతలు ఉన్నాయి, బిడ్డా! దిక్పాలకులు, దిక్కుల అధిపతులు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మొదలైనవి కూడా ఉన్నాయి.
భువి వర్ణాశ్చ చత్వారోఽప్యధో నాగాశ్చరాచరాః । అథ కాలేఽత్ర స విరాడూర్ధ్వం దృష్ట్వా పునః పునః
భూమిపై నాలుగు వర్ణాలు ఉన్నాయి, కిందగా నాగులు, జంతువులు, అజంతువులు ఉంటారు. కాలక్రమంలో ఆ విరాట్ మళ్ళీ మళ్ళీ పైవైపు చూశాడు.
డిమ్భాన్తరే చ శూన్యం చ న ద్వితీయం చ కిఞ్చన । చిన్తామవాప క్షుద్యుక్తో రురోద చ పునః పునః
ఆ గుడ్డలోపల ఖాళీగా ఉంది, ఇంకేమీ లేదు. ఆకలితో బాధపడి, ఆందోళనతో మళ్ళీ మళ్ళీ ఏడ్చాడు.
జ్ఞానం ప్రాప్య తదా దధ్యౌ కృష్ణం పరమపూరుషమ్। తతో దదర్శ తత్రైవ బ్రహ్మజ్యోతిః సనాతనమ్
అప్పుడు జ్ఞానం పొంది, శ్రీకృష్ణ పరమపురుషుని ధ్యానించాడు. వెంటనే అక్కడే శాశ్వతమైన బ్రహ్మజ్యోతి దర్శించాడు.
నవీనజలదశ్యామం ద్విభుజం పీతవాససమ్ । సస్మితం మురలీహస్తం భక్తానుగ్రహకాతరమ్
తాజా మేఘంలా నలుపు వర్ణంతో, రెండు చేతులతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, చిరునవ్వుతో, మురళీని పట్టుకుని, భక్తులపై దయ చూపించేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నవాడిని చూశాడు.
జహాస బాలకస్తుష్టో దృష్ట్వా జనకమీశ్వరమ్ । వరం తదా దదౌ తస్మై వరేశః సమయోచితమ్
ఆ బాలుడు ఆనందంతో నవ్వుతూ తన తండ్రి అయిన ఈశ్వరుణ్ని చూశాడు. అప్పుడు వరాలందించే వాడు అతనికి తగిన వరాన్ని ఇచ్చాడు.
మత్సమో జ్ఞానయుక్తశ్చ క్షుత్పిపాసాదివర్జితః । బ్రహ్మాణ్డాసంఖ్యనిలయో భవ వత్స లయావధి
నాకు సమానంగా జ్ఞానంతో ఉండి, ఆకలి దప్పిక లేని వాడవు కావాలి. లయం వరకు, బిడ్డా! అనేక బ్రహ్మాండాలకు నివాసంగా ఉండు.
నిష్కామో నిర్భయశ్చైవ సర్వేషాం వరదో భవ । జరామృత్యురోగశోకపీడాదివర్జితో భవ
కామములేని వాడవు, భయములేని వాడవు, అందరికీ వరాలు ఇచ్చే వాడవు కావాలి. ముడతలు, మరణం, వ్యాధి, దుఃఖం, బాధలు లేని వాడవు కావాలి.
ఇత్యుక్త్వా తస్య కర్ణే స మహామన్త్రం షడక్షరమ్ । త్రిఃకృత్వశ్చ ప్రజజాప వేదాఙ్గప్రవరం పరమ్
అలా చెప్పి, అతని చెవిలో ఆ మహామంత్రాన్ని, ఆరు అక్షరాల మంత్రాన్ని మూడు సార్లు జపించి, ఉత్తమమైన వేదమంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు.
ప్రణవాదిచతుర్థ్యన్తం కృష్ణ ఇత్యక్షరద్వయమ్ । వహ్నిజాయాన్తమిష్టం చ సర్వవిఘ్నహరం పరమ్
ఓం అనే ప్రణవంతో మొదలై, నాలుగో అక్షరంతో ముగియగా, 'కృష్ణ' అనే రెండు అక్షరాలు, అగ్నిజనితుడిగా ముగియగా, ఇవన్నీ అత్యంత పవిత్రంగా భావించబడతాయి; ఇవి సమస్త విఘ్నాలను తొలగించగల శక్తివంతమైనవి.
మన్త్రం దత్త్వా తదాహారం కల్పయామాస వై విభుః। శ్రూయతాం తద్ బ్రహ్మపుత్ర నిబోధ కథయామి తే
ఆ ప్రభువు మంత్రాన్ని ఇచ్చి, ఆహారాన్ని సిద్ధం చేశాడు. బ్రహ్మ కుమారుడా, నేను చెప్పేది విను, జాగ్రత్తగా ఆలకించు.
ప్రతివిశ్వం యన్నైవేద్యం దదాతి వైష్ణవో జనః । తత్షోడశాంశో విషయిణో విష్ణోః పజ్వదశాస్య వై
ఈ లోకంలో వైష్ణవుడు విష్ణువుకు ఏ నైవేద్యం సమర్పించినా, దాని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగమే భోగి పొందుతాడు; మిగతాది అంతా విష్ణువుకే చెందుతుంది.
నిర్గుణస్యాత్మనశ్చైవ పరిపూర్ణతమస్య చ । నైవేద్యే చైవ కృష్ణస్య న హి కిఞ్చిత్ప్రయోజనమ్
గుణరహితుడైన పరిపూర్ణాత్మకు, కృష్ణునికి నైవేద్యం సమర్పించడంలో నిజంగా ఏమాత్రం అవసరం లేదు.
యద్యద్దదాతి నైవేద్యం తస్మై దేవాయ యో జనః । స చ ఖాదతి తత్సర్వం లక్ష్మీనాథో విరాట్ తథా
ఎవరైనా ఆ లక్ష్మీపతికి, విశ్వరూపుడైన దేవునికి ఏ నైవేద్యం సమర్పించినా, ఆయన ఆ అన్నింటినీ స్వీకరిస్తాడు.
తం చ మన్త్రవరం దత్త్వా తమువాచ పునర్విభుః । వరమన్యం కిమిష్టం తే తన్మే బ్రూహి దదామి చ
ఆ ఉత్తమ మంత్రాన్ని ఇచ్చిన తరువాత, ప్రభువు మళ్లీ ఇలా అడిగాడు: 'ఇంకా నీవేమైనా కోరుకుంటే చెప్పు, నేను నీవు కోరిన వరాన్ని ఇస్తాను.'
కృష్ణస్య వచనం శ్రుత్వా తమువాచ విరాడ్ విభుః । కృష్ణం తం బాలకస్తావద్వచనం సమయోచితమ్
కృష్ణుని మాటలు విని, విశ్వరూపుడు ఆయనకు సమాధానం చెప్పాడు. ఆ బాలుడు కూడా సందర్భానికి తగిన మాటలు చెప్పాడు.
బాలక ఉవాచ వరో మే త్వత్పదామ్భోజే భక్తిర్భవతు నిశ్చలా। సతతం యావదాయుర్మే క్షణం వా సుచిరం చ వా
బాలుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ పాదపద్మాలపై నా భక్తి ఎప్పుడూ అచంచలంగా ఉండాలి. నా ఆయువు ఎంతకాలమైనా, క్షణకాలమైనా, దీర్ఘకాలమైనా, ఎప్పటికీ అది నిలిచిపోవాలి.'
త్వద్భక్తియుక్తలోకేఽస్మిఞ్జీవన్ముక్తశ్చ సన్తతమ్। త్వద్భక్తిహీనో మూర్ఖశ్చ జీవన్నపి మృతో హి సః
ఈ లోకంలో నీ భక్తితో ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ బంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు. నీ భక్తి లేనివాడు, బుద్ధిహీనుడై, బ్రతికుండానే చనిపోయినట్టే అవుతాడు.
కిం తజ్జపేన తపసా యజ్ఞేన పూజనేన చ। వ్రతేన చోపవాసేన పుణ్యేన తీర్థసేవయా
జపం, తపస్సు, యజ్ఞం, పూజ, వ్రతం, ఉపవాసం, పుణ్యం, తీర్థయాత్ర— ఇవన్నీ ఏమి ఉపయోగం?
కృష్ణభక్తివిహీనస్య మూర్ఖస్య జీవనం వృథా । యేనాత్మనా జీవితశ్చ తమేవ న హి మన్యతే
కృష్ణభక్తి లేని మూర్ఖునికి బ్రతకడం వృథా. తనకు ప్రాణం ఇచ్చే ఆత్మను కూడా అతడు గుర్తించడు.
యావదాత్మా శరీరేఽస్తి తావత్స శక్తిసంయుతః । పశ్చాద్యాన్తి గతే తస్మిన్స్వతన్త్రాః సర్వశక్తయః
ఆత్మ శరీరంలో ఉన్నంతవరకు శక్తులతో కూడి ఉంటుంది. అది వెళ్లిపోయిన తర్వాత, అన్ని శక్తులు వేరుగా పోతాయి.
స చ త్వం చ మహాభాగ సర్వాత్మా ప్రకృతేః పరః । స్వేచ్ఛామయశ్చ సర్వాద్యో బ్రహ్మజ్యోతిః సనాతనః
నీవు మహాభాగుడవు, సమస్తానికి ఆత్మవు, ప్రకృతికి అతీతుడవు, నీ స్వేచ్ఛతో నడిచేవాడవు, అందరికీ ఆదియవు, బ్రహ్మజ్యోతి, శాశ్వతుడవు.
ఇత్యుక్త్వా బాలకస్తత్ర విరరామ చ నారద । ఉవాచ కృష్ణః ప్రత్యుక్తిం మధురాం శ్రుతిసున్దరీమ్
అలా చెప్పిన తరువాత ఆ బాలుడు అక్కడ మౌనంగా ఉన్నాడు, నారదా. కృష్ణుడు మధురంగా, శ్రుతికరంగా సమాధానం చెప్పాడు.