బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాదిదేవతోత్పత్తివర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ అథ డిమ్భో జలే తిష్ఠన్యావద్వై బ్రహ్మణో వయః । తతః స కాలే సహసా ద్విధాభూతో బభూవ హ
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు మొదలైన దేవతల ఉద్భవాన్ని వివరించుచున్నాను. శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ అండం నీటిలో బ్రహ్మ వయస్సంత కాలం ఉండగా, సమయం వచ్చినప్పుడు, అది అకస్మాత్తుగా రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది.
తన్మధ్యే శిశురేకశ్చ శతకోటిరవిప్రభః। క్షణం రోరూయమాణశ్చ స్తనాన్ధః పీడితః క్షుధా
ఆ అండం మధ్యలో, వంద కోట్ల సూర్యుల్లా ప్రకాశించే శిశువు, క్షణం పాటు ఆకలితో తల్లి పాల కోసం ఏడుస్తూ కనిపించాడు.
పిత్రా మాత్రా పరిత్యక్తో జలమధ్యే నిరాశ్రయః। బ్రహ్మాణ్డాసంఖ్యనాథో యో దదర్శోర్ధ్వమనాథవత్
తండ్రి తల్లిద్వారా విడిచిపెట్టబడి, నీటిలో ఆశ్రయం లేకుండా, అనేక బ్రహ్మాండాలకు అధిపతిగా ఉన్నవాడు, అనాధపిల్లలా పైకి చూస్తూ ఉన్నాడు.
స్థూలాస్థూలతమః సోఽపి నామ్నా దేవో మహావిరాట్। పరమా్ణుర్యథా సూక్ష్మాత్పరః స్థూలాత్తథాప్యసౌ
అతడిని మహావిరాట్ అని పిలుస్తారు. అతడు స్థూలంగా, అత్యంత సూక్ష్మంగా కూడా ఉంటాడు. పరమాణువు ఎంత సూక్ష్మమో, స్థూలమైనదానికంటే అతడు ఇంకా అతీతుడు.
తేజసా షోడశాంశోఽయం కృష్ణస్య పరమాత్మనః। ఆధారః సర్వవిశ్వానాం మహావిష్ణుశ్చ ప్రాకృతః
తన తేజస్సుతో, శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగంగా ఉన్నాడు. అన్ని లోకాల ఆధారంగా, ప్రాకృత మహావిష్ణువుగా పిలవబడతాడు.
ప్రత్యేకం లోమకూపేషు విశ్వాని నిఖిలాని చ। అస్యాపి తేషాం సంఖ్యాం చ కృష్ణో వక్తుం నహి క్షమః
అతని ప్రతి రోమకూపంలో అన్ని విశ్వాలు ఉన్నాయి. వాటి సంఖ్యను చెప్పడానికి శ్రీకృష్ణుడికీ సాధ్యం కాదు.
సంఖ్యా చేద్రజసామస్తి విశ్వానాం న కదాచన। బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనాం తథా సంఖ్యా న విద్యతే
ధూళి కణాలకు సంఖ్య ఉంటే ఉండొచ్చు, కానీ విశ్వాలకు ఎప్పటికీ సంఖ్య లేదు. అలాగే, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల సంఖ్య కూడా తెలియదు.
ప్రతివిశ్వేషు సన్త్యేవం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః। పాతాలాద్ బ్రహ్మలోకాన్తం బ్రహ్మాణ్డం పరికీర్తితమ్
ప్రతి విశ్వంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు ఇలా ఉంటారు. పాతాళం నుండి బ్రహ్మలోకము వరకు ఉన్నదే బ్రహ్మాండంగా చెప్పబడుతుంది.
తత ఊర్ధ్వం చ వైకుణ్ఠో బ్రహ్మాణ్డాద్ బహిరేవ సః। తత ఊర్ధ్వం చ గోలోకః పఞ్చాశత్కోటియోజనః
అది మించి, ఆ బ్రహ్మాండానికి బయట వైకుంఠం ఉంది. దానికంటే ఇంకా పైగా, యాభై కోట్ల యోజనాల ఎత్తులో గోలోకం ఉంది.
నిత్యః సత్యస్వరూపశ్చ యథా కృష్ణస్తథాప్యయమ్। సప్తద్వీపమితా పృధ్వీ సప్తసాగరసంయుతా
అది శాశ్వతమైనది, సత్యస్వరూపమైనది, శ్రీకృష్ణుడు ఎలా ఉంటాడో అలాగే ఉంటుంది. ఈ భూమి ఏడూ ద్వీపాలతో, ఏడూ సముద్రాలతో కూడి ఉంది.
ఊనపఞ్చాశదుపద్వీపాసంఖ్యశైలవనాన్వితా । ఊర్ధ్వం సప్త స్వర్గలోకా బ్రహ్యలోకసమన్వితాః
దీనిలో యాభైకు తక్కువ ఉపద్వీపాలు, ఎన్నో పర్వతాలు, అరణ్యాలు ఉన్నాయి. పైగా, ఏడూ స్వర్గలోకాలు, బ్రహ్మలోకంతో కలసి ఉన్నాయి.
పాతాలాని చ సప్తాధశ్చైవం బ్రహ్మాణ్డమేవ చ। ఊర్ధ్వం ధరాయా భూర్లోకో భువర్లోకస్తతః పరమ్
కిందగా ఏడూ పాతాళాలు ఉన్నాయి. ఇలా ఈ బ్రహ్మాండం అంతా ఏర్పడింది. భూమికి పైగా భూర్లోకం, దానికంటే పైగా భువర్ల్లోకం ఉన్నాయి.
తతః పరశ్చ స్వర్లోకో జనలోకస్తథా పరః । తతః పరస్తపోలోకః సత్యలోకస్తతః పరః
అదికంటే పైగా స్వర్ల్లోకం, ఆ తరువాత జనలోకం, దానికంటే పైగా తపోలোকం, చివరగా సత్యలోకం ఉన్నాయి.
తతః పరం బ్రహ్మలోకస్తప్తకాఞ్చనసన్నిభః । ఏవం సర్వం కృత్రిమం చ బాహ్యాభ్యన్తరమేవ చ
అదికంటే పైగా బ్రహ్మలోకం ఉంది, అది కరిగిన బంగారం లా ప్రకాశిస్తుంది. ఇలా లోపల, బయట ఉన్నది అంతా కల్పితమైనదే.
తద్వినాశే వినాశశ్చ సర్వేషామేవ నారద । జలబుద్బుదవత్సర్వం విశ్వసంఘమనిత్యకమ్
అది నశించినప్పుడు, నారదా! అన్నీ నశిస్తాయి. ఈ విశ్వంలోని సమూహాలన్నీ నీటిపై బుడగల వలె నశించిపోతాయి, శాశ్వతమైనవి కావు.
నిత్యౌ గోలోకవైకుణ్ఠౌ ప్రోక్తౌ శశ్వదకృత్రిమౌ । ప్రత్యేకం లోమకూపేషు బ్రహ్మాణ్డం పరినిశ్చితమ్
గోలోకం, వైకుంఠం శాశ్వతమైనవి, ఎప్పటికీ కల్పితమైనవి కావు. ప్రతి ఒక్క వెంట్రుక రంధ్రంలో ఒక బ్రహ్మాండం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఏషాం సంఖ్యాం న జానాతి కృష్ణోఽన్యస్యాపి కా కథా । ప్రత్యేకం ప్రతిబ్రహ్మాణ్డం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః
వాటి సంఖ్యను శ్రీకృష్ణుడికూడా తెలియదు, మరి మరెవరికీ ఎలా తెలుస్తుంది? ప్రతి బ్రహ్మాండంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైన వారు ఉంటారు.
తిస్రః కోట్యః సురాణాం చ సంఖ్యా సర్వత్ర పుత్రక। దిగీశాశ్చైవ దిక్పాలా నక్షత్రాణి గ్రహాదయః
ప్రతి చోటా మూడు కోట్ల దేవతలు ఉన్నాయి, బిడ్డా! దిక్పాలకులు, దిక్కుల అధిపతులు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మొదలైనవి కూడా ఉన్నాయి.
భువి వర్ణాశ్చ చత్వారోఽప్యధో నాగాశ్చరాచరాః । అథ కాలేఽత్ర స విరాడూర్ధ్వం దృష్ట్వా పునః పునః
భూమిపై నాలుగు వర్ణాలు ఉన్నాయి, కిందగా నాగులు, జంతువులు, అజంతువులు ఉంటారు. కాలక్రమంలో ఆ విరాట్ మళ్ళీ మళ్ళీ పైవైపు చూశాడు.
డిమ్భాన్తరే చ శూన్యం చ న ద్వితీయం చ కిఞ్చన । చిన్తామవాప క్షుద్యుక్తో రురోద చ పునః పునః
ఆ గుడ్డలోపల ఖాళీగా ఉంది, ఇంకేమీ లేదు. ఆకలితో బాధపడి, ఆందోళనతో మళ్ళీ మళ్ళీ ఏడ్చాడు.
జ్ఞానం ప్రాప్య తదా దధ్యౌ కృష్ణం పరమపూరుషమ్। తతో దదర్శ తత్రైవ బ్రహ్మజ్యోతిః సనాతనమ్
అప్పుడు జ్ఞానం పొంది, శ్రీకృష్ణ పరమపురుషుని ధ్యానించాడు. వెంటనే అక్కడే శాశ్వతమైన బ్రహ్మజ్యోతి దర్శించాడు.
నవీనజలదశ్యామం ద్విభుజం పీతవాససమ్ । సస్మితం మురలీహస్తం భక్తానుగ్రహకాతరమ్
తాజా మేఘంలా నలుపు వర్ణంతో, రెండు చేతులతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, చిరునవ్వుతో, మురళీని పట్టుకుని, భక్తులపై దయ చూపించేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నవాడిని చూశాడు.
జహాస బాలకస్తుష్టో దృష్ట్వా జనకమీశ్వరమ్ । వరం తదా దదౌ తస్మై వరేశః సమయోచితమ్
ఆ బాలుడు ఆనందంతో నవ్వుతూ తన తండ్రి అయిన ఈశ్వరుణ్ని చూశాడు. అప్పుడు వరాలందించే వాడు అతనికి తగిన వరాన్ని ఇచ్చాడు.
మత్సమో జ్ఞానయుక్తశ్చ క్షుత్పిపాసాదివర్జితః । బ్రహ్మాణ్డాసంఖ్యనిలయో భవ వత్స లయావధి
నాకు సమానంగా జ్ఞానంతో ఉండి, ఆకలి దప్పిక లేని వాడవు కావాలి. లయం వరకు, బిడ్డా! అనేక బ్రహ్మాండాలకు నివాసంగా ఉండు.
నిష్కామో నిర్భయశ్చైవ సర్వేషాం వరదో భవ । జరామృత్యురోగశోకపీడాదివర్జితో భవ
కామములేని వాడవు, భయములేని వాడవు, అందరికీ వరాలు ఇచ్చే వాడవు కావాలి. ముడతలు, మరణం, వ్యాధి, దుఃఖం, బాధలు లేని వాడవు కావాలి.
ఇత్యుక్త్వా తస్య కర్ణే స మహామన్త్రం షడక్షరమ్ । త్రిఃకృత్వశ్చ ప్రజజాప వేదాఙ్గప్రవరం పరమ్
అలా చెప్పి, అతని చెవిలో ఆ మహామంత్రాన్ని, ఆరు అక్షరాల మంత్రాన్ని మూడు సార్లు జపించి, ఉత్తమమైన వేదమంత్రాన్ని ఉపదేశించాడు.
ప్రణవాదిచతుర్థ్యన్తం కృష్ణ ఇత్యక్షరద్వయమ్ । వహ్నిజాయాన్తమిష్టం చ సర్వవిఘ్నహరం పరమ్
ఓం అనే ప్రణవంతో మొదలై, నాలుగో అక్షరంతో ముగియగా, 'కృష్ణ' అనే రెండు అక్షరాలు, అగ్నిజనితుడిగా ముగియగా, ఇవన్నీ అత్యంత పవిత్రంగా భావించబడతాయి; ఇవి సమస్త విఘ్నాలను తొలగించగల శక్తివంతమైనవి.
మన్త్రం దత్త్వా తదాహారం కల్పయామాస వై విభుః। శ్రూయతాం తద్ బ్రహ్మపుత్ర నిబోధ కథయామి తే
ఆ ప్రభువు మంత్రాన్ని ఇచ్చి, ఆహారాన్ని సిద్ధం చేశాడు. బ్రహ్మ కుమారుడా, నేను చెప్పేది విను, జాగ్రత్తగా ఆలకించు.
ప్రతివిశ్వం యన్నైవేద్యం దదాతి వైష్ణవో జనః । తత్షోడశాంశో విషయిణో విష్ణోః పజ్వదశాస్య వై
ఈ లోకంలో వైష్ణవుడు విష్ణువుకు ఏ నైవేద్యం సమర్పించినా, దాని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగమే భోగి పొందుతాడు; మిగతాది అంతా విష్ణువుకే చెందుతుంది.
నిర్గుణస్యాత్మనశ్చైవ పరిపూర్ణతమస్య చ । నైవేద్యే చైవ కృష్ణస్య న హి కిఞ్చిత్ప్రయోజనమ్
గుణరహితుడైన పరిపూర్ణాత్మకు, కృష్ణునికి నైవేద్యం సమర్పించడంలో నిజంగా ఏమాత్రం అవసరం లేదు.