కమణ్డలుధరః శ్రీమాంస్తపస్వీ జ్ఞానినాం వరః । చతుర్ముఖైస్తం తుష్టావ ప్రజ్వలన్బ్రహ్మతేజసా
కమండలును ధరించినవాడు, మహా ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, తపస్సులో నిమగ్నుడై, జ్ఞానుల్లో అగ్రగణ్యుడైన అతడిని, నాలుగు ముఖాలున్న బ్రహ్మ, పరబ్రహ్మ తేజస్సుతో వెలిగిపోతూ, ప్రశంసించాడు.
సా తదా సున్దరీ సృష్టా శతచన్ద్రసమప్రభా । వహ్నిశుద్ధాంశుకాధానా రత్నభూషణభూషణా
ఆమెను ఆ సమయంలో సుందరంగా, వంద చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తూ, అగ్నిలో శుద్ధి చేసిన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాల అలంకారాలతో అలంకరించినవాడిగా సృష్టించబడింది.
రత్నసింహాసనే రమ్యే సంస్తూయ సర్వకారణమ్ । ఉవాస స్వామినా సార్ధం కృష్ణస్య పురతో ముదా
రత్నాల సింహాసనంపై అందంగా కూర్చొని, సర్వకారణంగా స్తుతింపబడుతూ, తన భర్తతో కలిసి కృష్ణుని ముందర ఆనందంగా నివసించింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే కృష్ణో ద్విధారూపో బభూవ సః । వామార్ధాఙ్గో మహాదేవో దక్షిణే గోపికాపతిః
అప్పటికి కృష్ణుడు రెండు రూపాలలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఎడమవైపు మహాదేవుడిగా, కుడివైపు గోపికల పాలకుడిగా కనిపించాడు.
శుద్ధస్ఫటికసంకాశః శతకోటిరవిప్రభః । త్రిశూలపట్టిశధరో వ్యాఘ్రచర్మామ్బరో హరః
పచ్చటి స్ఫటికంలా నిర్మలంగా, కోటి సూర్యుల వెలుతురుతో ప్రకాశిస్తూ, త్రిశూలం, కటారి పట్టుకుని, పులి చర్మాన్ని వస్త్రముగా ధరించిన హరుడు కనిపించాడు.
తప్తకాఞ్చనవర్ణాభో జటాభారధరః పరః । భస్మభూషితగాత్రశ్చ సస్మితశ్చన్ద్రశేఖరః
కరిగిన బంగారం వర్ణంతో, జటలు ధరించి, బస్మంతో శరీరాన్ని అలంకరించి, చిరునవ్వుతో, చంద్రుడిని కిరీటంగా ధరించినవాడిగా ఉన్నాడు.
దిగమ్బరో నీలకణ్ఠః సర్పభూషణభూషితః । బిభ్రద్దక్షిణహస్తేన రత్నమాలాం సుసంస్కృతామ్
దిశలన్నిటిలో నిర్వస్త్రుడై, నీలవర్ణపు కంఠంతో, పాములతో అలంకరించబడి, కుడి చేతిలో రత్నాల మాలను అందంగా పట్టుకున్నాడు.
ప్రజపన్పఞ్చవక్త్రేణ బ్రహ్మజ్యోతిః సనాతనమ్ । సత్యస్వరూపం శ్రీకృష్ణం పరమాత్మానమీశ్వరమ్
ఐదు ముఖాలతో బ్రహ్మజ్యోతి అనే శాశ్వత ప్రకాశాన్ని జపిస్తూ, సత్యస్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణుని, పరమాత్మను, పరమేశ్వరుని స్మరించాడు.
కారణం కారణానాం చ సర్వమఙ్గలమఙ్గలమ్ । జన్మమృత్యుజరావ్యాధిశోకభీతిహరం పరమ్
కారణాలకు కారణమైనవాడు, సర్వ మంగళాలకు మంగళమైనవాడు, జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి, శోకము, భయాన్ని తొలగించే పరమాత్మ.
సంస్తూయ మృత్యోర్మృత్యుం తం యతో మృత్యుఞ్జయాభిధః । రత్నసింహాసనే రమ్యే సమువాస హరేః పురః
మరణానికి మరణమైనవాడిని, అందుకే మృత్యుంజయుడని పిలవబడే వాడిని స్తుతించి, హరివైపు రత్నాల సింహాసనంపై కూర్చున్నాడు.
బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాదిదేవతోత్పత్తివర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ అథ డిమ్భో జలే తిష్ఠన్యావద్వై బ్రహ్మణో వయః । తతః స కాలే సహసా ద్విధాభూతో బభూవ హ
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు మొదలైన దేవతల ఉద్భవాన్ని వివరించుచున్నాను. శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ అండం నీటిలో బ్రహ్మ వయస్సంత కాలం ఉండగా, సమయం వచ్చినప్పుడు, అది అకస్మాత్తుగా రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది.
తన్మధ్యే శిశురేకశ్చ శతకోటిరవిప్రభః। క్షణం రోరూయమాణశ్చ స్తనాన్ధః పీడితః క్షుధా
ఆ అండం మధ్యలో, వంద కోట్ల సూర్యుల్లా ప్రకాశించే శిశువు, క్షణం పాటు ఆకలితో తల్లి పాల కోసం ఏడుస్తూ కనిపించాడు.
పిత్రా మాత్రా పరిత్యక్తో జలమధ్యే నిరాశ్రయః। బ్రహ్మాణ్డాసంఖ్యనాథో యో దదర్శోర్ధ్వమనాథవత్
తండ్రి తల్లిద్వారా విడిచిపెట్టబడి, నీటిలో ఆశ్రయం లేకుండా, అనేక బ్రహ్మాండాలకు అధిపతిగా ఉన్నవాడు, అనాధపిల్లలా పైకి చూస్తూ ఉన్నాడు.
స్థూలాస్థూలతమః సోఽపి నామ్నా దేవో మహావిరాట్। పరమా్ణుర్యథా సూక్ష్మాత్పరః స్థూలాత్తథాప్యసౌ
అతడిని మహావిరాట్ అని పిలుస్తారు. అతడు స్థూలంగా, అత్యంత సూక్ష్మంగా కూడా ఉంటాడు. పరమాణువు ఎంత సూక్ష్మమో, స్థూలమైనదానికంటే అతడు ఇంకా అతీతుడు.
తేజసా షోడశాంశోఽయం కృష్ణస్య పరమాత్మనః। ఆధారః సర్వవిశ్వానాం మహావిష్ణుశ్చ ప్రాకృతః
తన తేజస్సుతో, శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగంగా ఉన్నాడు. అన్ని లోకాల ఆధారంగా, ప్రాకృత మహావిష్ణువుగా పిలవబడతాడు.
ప్రత్యేకం లోమకూపేషు విశ్వాని నిఖిలాని చ। అస్యాపి తేషాం సంఖ్యాం చ కృష్ణో వక్తుం నహి క్షమః
అతని ప్రతి రోమకూపంలో అన్ని విశ్వాలు ఉన్నాయి. వాటి సంఖ్యను చెప్పడానికి శ్రీకృష్ణుడికీ సాధ్యం కాదు.
సంఖ్యా చేద్రజసామస్తి విశ్వానాం న కదాచన। బ్రహ్మవిష్ణుశివాదీనాం తథా సంఖ్యా న విద్యతే
ధూళి కణాలకు సంఖ్య ఉంటే ఉండొచ్చు, కానీ విశ్వాలకు ఎప్పటికీ సంఖ్య లేదు. అలాగే, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల సంఖ్య కూడా తెలియదు.
ప్రతివిశ్వేషు సన్త్యేవం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః। పాతాలాద్ బ్రహ్మలోకాన్తం బ్రహ్మాణ్డం పరికీర్తితమ్
ప్రతి విశ్వంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు ఇలా ఉంటారు. పాతాళం నుండి బ్రహ్మలోకము వరకు ఉన్నదే బ్రహ్మాండంగా చెప్పబడుతుంది.
తత ఊర్ధ్వం చ వైకుణ్ఠో బ్రహ్మాణ్డాద్ బహిరేవ సః। తత ఊర్ధ్వం చ గోలోకః పఞ్చాశత్కోటియోజనః
అది మించి, ఆ బ్రహ్మాండానికి బయట వైకుంఠం ఉంది. దానికంటే ఇంకా పైగా, యాభై కోట్ల యోజనాల ఎత్తులో గోలోకం ఉంది.
నిత్యః సత్యస్వరూపశ్చ యథా కృష్ణస్తథాప్యయమ్। సప్తద్వీపమితా పృధ్వీ సప్తసాగరసంయుతా
అది శాశ్వతమైనది, సత్యస్వరూపమైనది, శ్రీకృష్ణుడు ఎలా ఉంటాడో అలాగే ఉంటుంది. ఈ భూమి ఏడూ ద్వీపాలతో, ఏడూ సముద్రాలతో కూడి ఉంది.
ఊనపఞ్చాశదుపద్వీపాసంఖ్యశైలవనాన్వితా । ఊర్ధ్వం సప్త స్వర్గలోకా బ్రహ్యలోకసమన్వితాః
దీనిలో యాభైకు తక్కువ ఉపద్వీపాలు, ఎన్నో పర్వతాలు, అరణ్యాలు ఉన్నాయి. పైగా, ఏడూ స్వర్గలోకాలు, బ్రహ్మలోకంతో కలసి ఉన్నాయి.
పాతాలాని చ సప్తాధశ్చైవం బ్రహ్మాణ్డమేవ చ। ఊర్ధ్వం ధరాయా భూర్లోకో భువర్లోకస్తతః పరమ్
కిందగా ఏడూ పాతాళాలు ఉన్నాయి. ఇలా ఈ బ్రహ్మాండం అంతా ఏర్పడింది. భూమికి పైగా భూర్లోకం, దానికంటే పైగా భువర్ల్లోకం ఉన్నాయి.
తతః పరశ్చ స్వర్లోకో జనలోకస్తథా పరః । తతః పరస్తపోలోకః సత్యలోకస్తతః పరః
అదికంటే పైగా స్వర్ల్లోకం, ఆ తరువాత జనలోకం, దానికంటే పైగా తపోలোকం, చివరగా సత్యలోకం ఉన్నాయి.
తతః పరం బ్రహ్మలోకస్తప్తకాఞ్చనసన్నిభః । ఏవం సర్వం కృత్రిమం చ బాహ్యాభ్యన్తరమేవ చ
అదికంటే పైగా బ్రహ్మలోకం ఉంది, అది కరిగిన బంగారం లా ప్రకాశిస్తుంది. ఇలా లోపల, బయట ఉన్నది అంతా కల్పితమైనదే.
తద్వినాశే వినాశశ్చ సర్వేషామేవ నారద । జలబుద్బుదవత్సర్వం విశ్వసంఘమనిత్యకమ్
అది నశించినప్పుడు, నారదా! అన్నీ నశిస్తాయి. ఈ విశ్వంలోని సమూహాలన్నీ నీటిపై బుడగల వలె నశించిపోతాయి, శాశ్వతమైనవి కావు.
నిత్యౌ గోలోకవైకుణ్ఠౌ ప్రోక్తౌ శశ్వదకృత్రిమౌ । ప్రత్యేకం లోమకూపేషు బ్రహ్మాణ్డం పరినిశ్చితమ్
గోలోకం, వైకుంఠం శాశ్వతమైనవి, ఎప్పటికీ కల్పితమైనవి కావు. ప్రతి ఒక్క వెంట్రుక రంధ్రంలో ఒక బ్రహ్మాండం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఏషాం సంఖ్యాం న జానాతి కృష్ణోఽన్యస్యాపి కా కథా । ప్రత్యేకం ప్రతిబ్రహ్మాణ్డం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః
వాటి సంఖ్యను శ్రీకృష్ణుడికూడా తెలియదు, మరి మరెవరికీ ఎలా తెలుస్తుంది? ప్రతి బ్రహ్మాండంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైన వారు ఉంటారు.
తిస్రః కోట్యః సురాణాం చ సంఖ్యా సర్వత్ర పుత్రక। దిగీశాశ్చైవ దిక్పాలా నక్షత్రాణి గ్రహాదయః
ప్రతి చోటా మూడు కోట్ల దేవతలు ఉన్నాయి, బిడ్డా! దిక్పాలకులు, దిక్కుల అధిపతులు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మొదలైనవి కూడా ఉన్నాయి.
భువి వర్ణాశ్చ చత్వారోఽప్యధో నాగాశ్చరాచరాః । అథ కాలేఽత్ర స విరాడూర్ధ్వం దృష్ట్వా పునః పునః
భూమిపై నాలుగు వర్ణాలు ఉన్నాయి, కిందగా నాగులు, జంతువులు, అజంతువులు ఉంటారు. కాలక్రమంలో ఆ విరాట్ మళ్ళీ మళ్ళీ పైవైపు చూశాడు.
డిమ్భాన్తరే చ శూన్యం చ న ద్వితీయం చ కిఞ్చన । చిన్తామవాప క్షుద్యుక్తో రురోద చ పునః పునః
ఆ గుడ్డలోపల ఖాళీగా ఉంది, ఇంకేమీ లేదు. ఆకలితో బాధపడి, ఆందోళనతో మళ్ళీ మళ్ళీ ఏడ్చాడు.