మయూరపిచ్ఛచూడం చ మాలతీమాల్యమణ్డితమ్ । సునసం సస్మితం కాన్తం భక్తానుగ్రహకారణమ్
మయూరపిచ్చతో కిరీటం, మల్లెపూల హారం ధరించి, అందమైన ముక్కు, చిరునవ్వుతో, అందంగా, భక్తులకు అనుగ్రహం చేసే కారణమైనవాడు.
జ్వలదగ్నివిశుద్ధైకపీతాంశుకసుశోభితమ్ । ద్విభుజం మురలీహస్తం రత్నభూషణభూషితమ్
దహనాగ్నిలో శుద్ధమైన ఒక్క పసుపు వస్త్రంతో, రెండు చేతులతో, ఒక చేతిలో మురళి పట్టుకుని, రత్నాల ఆభరణాలతో అలంకరించబడ్డవాడు.
సర్వాధారం చ సర్వేశం సర్వశక్తియుతం విభుమ్ । సర్వైశ్వర్యప్రదం సర్వస్వతన్త్రం సర్వమఙ్గలమ్
అన్నిటికీ ఆధారమైనవాడు, అన్నిటికీ అధిపతి, అన్ని శక్తులతో కూడినవాడు, పరాక్రమవంతుడు, అన్ని ఐశ్వర్యాలు ప్రసాదించేవాడు, పూర్తిగా స్వతంత్రుడు, అన్ని విధాలా మంగళకరుడు.
పరిపూర్ణతమం సిద్ధం సిద్ధేశం సిద్ధికారకమ్ । ధ్యాయన్తే వైష్ణవాః శశ్వద్దేవదేవం సనాతనమ్
పూర్తిగా పరిపూర్ణుడు, సిద్ధుడు, సిద్ధులకు అధిపతి, సిద్ధులను ప్రసాదించేవాడు; వైష్ణవులు ఎప్పుడూ ఆ శాశ్వత దేవదేవుని ధ్యానిస్తారు.
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిశోకభీతిహరం పరమ్ । బ్రహ్మణో వయసా యస్య నిమేష ఉపచర్యతే
జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి, దుఃఖం, భయం—ఇవి అన్నింటినీ తొలగించే పరముడు; బ్రహ్మకు ఒక కళ్లుమిటకవేసేంత కాలమే ఆయన వయస్సు.
స చాత్మా స పరం బ్రహ్మ కృష్ణ ఇత్యభిధీయతే । కృషిస్తద్భక్తివచనో నశ్చ తద్దాస్యవాచకః
ఆయనే ఆత్మ, ఆయనే పరబ్రహ్మ, ఆయనను కృష్ణుడు అంటారు. 'కృ' అంటే భక్తి, 'ష్ణ' అంటే ఆయనకు సేవ అని అర్థం.
భక్తిదాస్యప్రదాతా యః స చ కృష్ణః ప్రకీర్తితః । కృషిశ్చ సర్వవచనో నకారో బీజమేవ చ
భక్తిని, సేవను ప్రసాదించేవాడు కృష్ణుడు అని పిలవబడతాడు. 'కృషి' అన్నది సమస్త వాక్యాలకు మూలం, 'ణ' అనే అక్షరం దానికి విత్తనం.
స కృష్ణః సర్వస్రష్టాఽఽదౌ సిసృక్షన్నేక ఏవ చ । సృష్ట్యున్ముఖస్తదంశేన కాలేన ప్రేరితః ప్రభుః
అందరు లోకాలకు ఆదికర్త అయిన కృష్ణుడు, సృష్టిని కోరుకొని, తన భాగం ద్వారా కాలచేత ప్రేరితుడై, సృష్టికి ఉత్సాహంగా మారాడు.
స్వేచ్ఛామయః స్వేచ్ఛయా చ ద్విధారూపో బభూవ హ । స్త్రీరూపో వామభాగాంశో దక్షిణాంశః పుమాన్స్మృతః
తన స్వేచ్ఛతో, తన సంకల్పంతో, ఆయన రెండు రూపాలుగా మారాడు. ఎడమ భాగం ఆడరూపంగా, కుడి భాగం మగరూపంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
తాం దదర్శ మహాకామీ కామాధారాం సనాతనః । అతీవ కమనీయా చ చారుపఙ్కజసన్నిభామ్
శాశ్వతుడైన ఆయన, అపారమైన కోరికతో, కోరికలకు మూలమైన ఆమెను చూశాడు. ఆమె అత్యంత అందంగా, కమలపువ్వు లాంటి రూపంతో మెరిసింది.
చన్ద్రబిమ్బవినిన్ద్యైకనితమ్బయుగలాం పరామ్ । సుచారుకదలీస్తమ్భనిన్దితశ్రోణిసున్దరీమ్
ఆమె నితంబాలు చంద్రబింబాన్ని మించిపోయాయి; ఆమె నడుము కదలీల కాండాలను కూడా మిగిల్చే అందంతో మెరిసింది.
శ్రీయుక్తశ్రీఫలాకారస్తనయుగ్మమనోరమామ్ । పుష్పజుష్టాం సువలితాం మధ్యక్షీణాం మనోహరామ్
ఆమెకు శ్రీఫలాకారమైన, మంగళకరమైన, ఆకర్షణీయమైన వక్షోజాలు ఉండి, పుష్పాలతో అలంకరించబడింది. నడుము సన్నగా, రూపం మనోహరంగా ఉంది.
అతీవ సున్దరీం శాన్తాం సస్మితాం వక్రలోచనామ్ । వహ్నిశుద్ధాంశుకాధారాం రత్నభూషణభూషితామ్
ఆమె అత్యంత అందంగా, ప్రశాంతంగా, చిరునవ్వుతో, వంకర చూపులతో మెరిసింది. అగ్నిలా పవిత్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాల అలంకరణతో అలంకరించబడింది.
శశ్వచ్చక్షుశ్చకోరాభ్యాం పిబన్తీం సతతం ముదా । కృష్ణస్య ముఖచన్ద్రం చ చన్ద్రకోటివినిన్దితమ్
ఆమె కన్నులు చంద్రుడు, చకోరపక్షుల్లా మెరిసి, ఆనందంతో ఎప్పుడూ కృష్ణుని ముఖచంద్రాన్ని చూస్తూ ఉండేవి. ఆ ముఖం కోట్ల చంద్రుల కాంతిని మించిపోయేది.
కస్తూరీబిన్దునా సార్ధమధశ్చన్దనబిన్దునా । సమం సిన్దూరబిన్దుం చ భాలమధ్యే చ బిభ్రతీమ్
ఆమె నుదుట మధ్యలో సింధూరపు బొట్టు, పైన కస్తూరి బొట్టు, క్రింద చందనపు బొట్టు ధరించి మెరిసింది.
వక్రిమం కబరీభారం మాలతీమాల్యభూషితమ్ । రత్నేన్ద్రసారహారం చ దధతీం కాన్తకాముకీమ్
ఆమె వంకరగా వాలిన కేశరాశి మల్లెపూల మాలలతో అలంకరించబడి, అత్యుత్తమ రత్నాల హారం ధరించి, తన ప్రియుడిని ఆకర్షించింది.
కోటిచన్ద్రప్రభామృష్టపుష్టశోభాసమన్వితామ్ । గమనేన రాజహంసగజగర్వవినాశినీమ్
ఆమె కాంతి కోట్ల చంద్రుల కాంతితో సమానంగా, సంపూర్ణంగా మెరిసింది. ఆమె నడక రాజహంసలు, ఏనుగుల గర్వాన్ని కూడా తుడిచిపెట్టేదిగా ఉంది.
దృష్ట్వా తాం తు తయా సార్ధం రాసేశో రాసమణ్డలే । రాసోల్లాసే సురసికో రాసక్రీడాఞ్చకార హ
ఆమెను చూసిన రాసలీలాధిపతి, ఆమెతో కలిసి రాసమండలంలో ఆనందంగా రాసక్రీడలో పాల్గొన్నాడు.
నానాప్రకారశృఙ్గారం శృఙ్గారో మూర్తిమానివ । చకార సుఖసమ్భోగం యావద్వై బ్రహ్మణో దినమ్
వివిధ రకాల ప్రేమలీలలు ఆడి, ప్రేమ స్వరూపుడిలా, బ్రహ్మదినంతకాలం సుఖభోగంలో మునిగిపోయాడు.
తతః స చ పరిశ్రాన్తస్తస్యా యోనౌ జగత్పితా । చకార వీర్యాధానం చ నిత్యానన్దే శుభక్షణే
తర్వాత, అలసిపోయిన జగత్పిత, శాశ్వతానందమైన, మంగళమైన క్షణంలో తన వీర్యాన్ని ఆమె గర్భంలో ఉంచాడు.
గాత్రతో యోషితస్తస్యాః సురతాన్తే చ సువ్రత । నిఃససార శ్రమజలం శ్రాన్తాయాస్తేజసా హరేః
ఆ స్త్రీ శరీరం నుండి, వారి సంయోగాంతంలో, ఓ సత్ప్రవర్తకా, హరిదేవుని తేజస్సుతో అలసిపోయి, చెమట బయటకు వచ్చింది.
మహాక్రమణక్లిష్టాయా నిఃశ్వాసశ్చ బభూవ హ । తదా వవ్రే శ్రమజలం తత్సర్వం విశ్వగోలకమ్
మహా శ్రమతో అలసిపోయిన ఆమె, ఊపిరిని విడిచింది. అప్పుడా చెమట అంతా విశ్వాండమయింది.
స చ నిఃశ్వాసవాయుశ్చ సర్వాధారో బభూవ హ । నిఃశ్వాసవాయుః సర్వేషాం జీవినాం చ భవేషు చ
ఆ ఊపిరి అన్నిటికీ ఆధారంగా మారింది. ఆ ఊపిరే అన్ని జీవులకూ, జన్మలకూ ప్రాణబలం.
బభూవ మూర్తిమద్వాయోర్వామాఙ్గాత్ప్రాణవల్లభా । తత్పత్నీ సా చ తత్పుత్రాః ప్రాణాః పఞ్చ చ జీవినామ్
ఆమె ఎడమ భాగం నుండి రూపం దాల్చిన వాయువు ప్రकटమయ్యాడు. ఆమె అతని భార్యగా, వారి కుమారులు జీవుల ఐదు ప్రాణాలు.
ప్రాణోఽపానః సమానశ్చోదానవ్యానౌ చ వాయవః । బభూవురేవ తత్పుత్రా అధః ప్రాణాశ్చ పఞ్చ చ
ప్రాణం, అపానం, సమానం, ఉదానం, వ్యానం అనే ఐదు వాయువులు అతని కుమారులుగా జన్మించాయి. అలాగే, ఐదు క్రింది దిశలో కదిలే ప్రాణాలు కూడా ఏర్పడ్డాయి.
ఘర్మతోయాధిదేవశ్చ బభూవ వరుణో మహాన్ । తద్వామాఙ్గాచ్చ తత్పత్నీ వరుణానీ బభూవ సా
చమటతో పాటు నీటిలోంచి మహా దేవుడు వరుణుడు పుట్టాడు. అతని ఎడమ భాగం నుండి వరుణానీ అనే భార్య కూడా జన్మించింది.
అథ సా కృష్ణచిచ్ఛక్తిః కృష్ణగర్భం దధార హ । శతమన్వన్తరం యావజ్జ్వలన్తీ బ్రహ్మతేజసా
ఆ కృష్ణవర్ణమైన చైతన్యశక్తి, బ్రహ్మ తేజస్సుతో ప్రకాశించే కృష్ణగర్భాన్ని వంద మన్వంతరాల పాటు గర్భంలో ధరించింది.
కృష్ణప్రాణాధిదేవీ సా కృష్ణప్రాణాధికప్రియా । కృష్ణస్య సఙ్గినీ శశ్వత్కృష్ణవక్షఃస్థలస్థితా
కృష్ణుని ప్రాణాధిదేవత అయిన ఆమె, కృష్ణుని ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువ ప్రియమైనది. ఆమె ఎప్పుడూ కృష్ణుని వక్షస్థలంపై స్థిరంగా ఉండే సహచరిణి.
శతమన్వన్తరాన్తే చ కాలేఽతీతే తు సున్దరీ । సుషావ డిమ్భం స్వర్ణాభం విశ్వాధారాలయం పరమ్
వంద మన్వంతరాలు పూర్తయ్యాక, ఆ సుందరి ఒక బంగారు వర్ణపు శిశువును ప్రసవించింది. ఆ శిశువు జగత్తుకు ఆధారంగా, పరమమైన నివాసంగా ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా డిమ్భం చ సా దేవీ హృదయేన వ్యదూయత । ఉత్ససర్జ చ కోపేన బ్రహ్మాణ్డగోలకే జలే
ఆ శిశువును చూసి ఆ దేవికి హృదయం బాధతో నిండిపోయింది. కోపంతో, ఆ శిశువును బ్రహ్మాండంలో ఉన్న నీటిలో పారేసింది.