న హి క్షమస్తథాత్మా చ సృష్టిం స్రష్టుం తయా వినా । సర్వశక్తిస్వరూపా సా యయా చ శక్తిమాన్సదా
అలాగే, ఆత్మ కూడా ఆమె లేకుండా సృష్టిని సృష్టించలేడు. ఆమె అన్ని శక్తులకు మూలం, ఆమె ద్వారానే శక్తివంతులు శక్తిని పొందుతారు.
ఐశ్వర్యవచనః శశ్చ క్తిః పరాక్రమ ఏవ చ । తత్స్వరూపా తయోర్దాత్రీ సా శక్తిః పరికీర్తితా
ఐశ్వర్యం, శక్తి, పరాక్రమం అనే మాటలకు అర్థం, వాటిని ఇస్తుంది కూడా ఆమెనే. అందుకే ఆమెను శక్తి అంటారు.
జ్ఞానం సమృద్ధిః సమ్పత్తిర్యశశ్చైవ బలం భగః । తేన శక్తిర్భగవతీ భగరూపా చ సా సదా
జ్ఞానం, సంపద, ధనం, కీర్తి, బలము, భాగ్యం—ఇవి అన్నీ ఆమె ద్వారానే వస్తాయి. అందుకే ఆమె భగవతిగా, ఎప్పుడూ భాగ్యరూపిణిగా ఉంటుంది.
తయా యుక్తః సదాత్మా చ భగవాంస్తేన కథ్యతే । స చ స్వేచ్ఛామయో దేవః సాకారశ్చ నిరాకృతిః
ఆమెతో ఎప్పుడూ ఏకమై ఉన్న ఆత్మనే భగవంతుడు అంటారు. ఆ దేవుడు తన ఇష్టానుసారం రూపంతోనూ, రూపం లేకుండా కూడా ఉంటాడు.
తేజోరూపం నిరాకారం ధ్యాయన్తే యోగినః సదా । వదన్తి చ పరం బ్రహ్మ పరమానన్దమీశ్వరమ్
యోగులు ఎప్పుడూ ఆ నిరాకార తేజస్సునే ధ్యానిస్తారు. వారు పరబ్రహ్మను, పరమానందాన్ని, పరమేశ్వరుడిని అంటారు.
అదృశ్యం సర్వద్రష్టారం సర్వజ్ఞం సర్వకారణమ్ । సర్వదం సర్వరూపం తం వైష్ణవాస్తన్న మన్వతే
అదృష్టమై, అన్నిటినీ చూసేవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, అన్నిటికీ కారణమైనవాడు, అన్నీ ఇచ్చేవాడు, అన్ని రూపాలుగలవాడు—అటువంటి వాడిని వైష్ణవులు ఒప్పుకోరు.
వదన్తి చైవ తే కస్య తేజస్తేజస్వినా వినా । తేజోమణ్డలమధ్యస్థం బ్రహ్మ తేజస్వినం పరమ్
వారు ఇలా అడుగుతారు: తేజస్సు ఉన్నవాడి లేకుండా తేజస్సు ఎక్కడుంటుంది? తేజోమండల మధ్యలో పరమ తేజోవంతుడైన బ్రహ్మ ఉంటాడు.
స్వేచ్ఛామయం సర్వరూపం సర్వకారణకారణమ్ । అతీవ సున్దరం రూపం బిభ్రతం సుమనోహరమ్
తన ఇష్టానుసారం, అన్ని రూపాలుగలవాడు, అన్నిటికీ కారణమైనవాడు, అత్యంత అందమైన, మనసును ఆకట్టుకునే రూపాన్ని ధరించేవాడు.
కిశోరవయసం శాన్తం సర్వకాన్తం పరాత్పరమ్ । నవీననీరదాభాసధామైకం శ్యామవిగ్రహమ్
యవ్వనంలో, శాంతంగా, అందరికీ ప్రియమైనవాడు, పరములలో పరముడు, కొత్త మేఘంలా నలుపు రంగు రూపాన్ని కలవాడు.
శరన్మధ్యాహ్నపద్మౌఘశోభామోచనలోచనమ్ । ముక్తాచ్ఛవివినిన్ద్యైకదన్తపంక్తిమనోరమమ్
శరదృతువులో మధ్యాహ్నపు కమలాల కంటే అందమైన కళ్ళు, ముత్యాల కంటే మెరిసే ఒక్క వరుస పళ్లతో ఆకర్షణీయమైనవాడు.
మయూరపిచ్ఛచూడం చ మాలతీమాల్యమణ్డితమ్ । సునసం సస్మితం కాన్తం భక్తానుగ్రహకారణమ్
మయూరపిచ్చతో కిరీటం, మల్లెపూల హారం ధరించి, అందమైన ముక్కు, చిరునవ్వుతో, అందంగా, భక్తులకు అనుగ్రహం చేసే కారణమైనవాడు.
జ్వలదగ్నివిశుద్ధైకపీతాంశుకసుశోభితమ్ । ద్విభుజం మురలీహస్తం రత్నభూషణభూషితమ్
దహనాగ్నిలో శుద్ధమైన ఒక్క పసుపు వస్త్రంతో, రెండు చేతులతో, ఒక చేతిలో మురళి పట్టుకుని, రత్నాల ఆభరణాలతో అలంకరించబడ్డవాడు.
సర్వాధారం చ సర్వేశం సర్వశక్తియుతం విభుమ్ । సర్వైశ్వర్యప్రదం సర్వస్వతన్త్రం సర్వమఙ్గలమ్
అన్నిటికీ ఆధారమైనవాడు, అన్నిటికీ అధిపతి, అన్ని శక్తులతో కూడినవాడు, పరాక్రమవంతుడు, అన్ని ఐశ్వర్యాలు ప్రసాదించేవాడు, పూర్తిగా స్వతంత్రుడు, అన్ని విధాలా మంగళకరుడు.
పరిపూర్ణతమం సిద్ధం సిద్ధేశం సిద్ధికారకమ్ । ధ్యాయన్తే వైష్ణవాః శశ్వద్దేవదేవం సనాతనమ్
పూర్తిగా పరిపూర్ణుడు, సిద్ధుడు, సిద్ధులకు అధిపతి, సిద్ధులను ప్రసాదించేవాడు; వైష్ణవులు ఎప్పుడూ ఆ శాశ్వత దేవదేవుని ధ్యానిస్తారు.
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిశోకభీతిహరం పరమ్ । బ్రహ్మణో వయసా యస్య నిమేష ఉపచర్యతే
జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం, వ్యాధి, దుఃఖం, భయం—ఇవి అన్నింటినీ తొలగించే పరముడు; బ్రహ్మకు ఒక కళ్లుమిటకవేసేంత కాలమే ఆయన వయస్సు.
స చాత్మా స పరం బ్రహ్మ కృష్ణ ఇత్యభిధీయతే । కృషిస్తద్భక్తివచనో నశ్చ తద్దాస్యవాచకః
ఆయనే ఆత్మ, ఆయనే పరబ్రహ్మ, ఆయనను కృష్ణుడు అంటారు. 'కృ' అంటే భక్తి, 'ష్ణ' అంటే ఆయనకు సేవ అని అర్థం.
భక్తిదాస్యప్రదాతా యః స చ కృష్ణః ప్రకీర్తితః । కృషిశ్చ సర్వవచనో నకారో బీజమేవ చ
భక్తిని, సేవను ప్రసాదించేవాడు కృష్ణుడు అని పిలవబడతాడు. 'కృషి' అన్నది సమస్త వాక్యాలకు మూలం, 'ణ' అనే అక్షరం దానికి విత్తనం.
స కృష్ణః సర్వస్రష్టాఽఽదౌ సిసృక్షన్నేక ఏవ చ । సృష్ట్యున్ముఖస్తదంశేన కాలేన ప్రేరితః ప్రభుః
అందరు లోకాలకు ఆదికర్త అయిన కృష్ణుడు, సృష్టిని కోరుకొని, తన భాగం ద్వారా కాలచేత ప్రేరితుడై, సృష్టికి ఉత్సాహంగా మారాడు.
స్వేచ్ఛామయః స్వేచ్ఛయా చ ద్విధారూపో బభూవ హ । స్త్రీరూపో వామభాగాంశో దక్షిణాంశః పుమాన్స్మృతః
తన స్వేచ్ఛతో, తన సంకల్పంతో, ఆయన రెండు రూపాలుగా మారాడు. ఎడమ భాగం ఆడరూపంగా, కుడి భాగం మగరూపంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
తాం దదర్శ మహాకామీ కామాధారాం సనాతనః । అతీవ కమనీయా చ చారుపఙ్కజసన్నిభామ్
శాశ్వతుడైన ఆయన, అపారమైన కోరికతో, కోరికలకు మూలమైన ఆమెను చూశాడు. ఆమె అత్యంత అందంగా, కమలపువ్వు లాంటి రూపంతో మెరిసింది.
చన్ద్రబిమ్బవినిన్ద్యైకనితమ్బయుగలాం పరామ్ । సుచారుకదలీస్తమ్భనిన్దితశ్రోణిసున్దరీమ్
ఆమె నితంబాలు చంద్రబింబాన్ని మించిపోయాయి; ఆమె నడుము కదలీల కాండాలను కూడా మిగిల్చే అందంతో మెరిసింది.
శ్రీయుక్తశ్రీఫలాకారస్తనయుగ్మమనోరమామ్ । పుష్పజుష్టాం సువలితాం మధ్యక్షీణాం మనోహరామ్
ఆమెకు శ్రీఫలాకారమైన, మంగళకరమైన, ఆకర్షణీయమైన వక్షోజాలు ఉండి, పుష్పాలతో అలంకరించబడింది. నడుము సన్నగా, రూపం మనోహరంగా ఉంది.
అతీవ సున్దరీం శాన్తాం సస్మితాం వక్రలోచనామ్ । వహ్నిశుద్ధాంశుకాధారాం రత్నభూషణభూషితామ్
ఆమె అత్యంత అందంగా, ప్రశాంతంగా, చిరునవ్వుతో, వంకర చూపులతో మెరిసింది. అగ్నిలా పవిత్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాల అలంకరణతో అలంకరించబడింది.
శశ్వచ్చక్షుశ్చకోరాభ్యాం పిబన్తీం సతతం ముదా । కృష్ణస్య ముఖచన్ద్రం చ చన్ద్రకోటివినిన్దితమ్
ఆమె కన్నులు చంద్రుడు, చకోరపక్షుల్లా మెరిసి, ఆనందంతో ఎప్పుడూ కృష్ణుని ముఖచంద్రాన్ని చూస్తూ ఉండేవి. ఆ ముఖం కోట్ల చంద్రుల కాంతిని మించిపోయేది.
కస్తూరీబిన్దునా సార్ధమధశ్చన్దనబిన్దునా । సమం సిన్దూరబిన్దుం చ భాలమధ్యే చ బిభ్రతీమ్
ఆమె నుదుట మధ్యలో సింధూరపు బొట్టు, పైన కస్తూరి బొట్టు, క్రింద చందనపు బొట్టు ధరించి మెరిసింది.
వక్రిమం కబరీభారం మాలతీమాల్యభూషితమ్ । రత్నేన్ద్రసారహారం చ దధతీం కాన్తకాముకీమ్
ఆమె వంకరగా వాలిన కేశరాశి మల్లెపూల మాలలతో అలంకరించబడి, అత్యుత్తమ రత్నాల హారం ధరించి, తన ప్రియుడిని ఆకర్షించింది.
కోటిచన్ద్రప్రభామృష్టపుష్టశోభాసమన్వితామ్ । గమనేన రాజహంసగజగర్వవినాశినీమ్
ఆమె కాంతి కోట్ల చంద్రుల కాంతితో సమానంగా, సంపూర్ణంగా మెరిసింది. ఆమె నడక రాజహంసలు, ఏనుగుల గర్వాన్ని కూడా తుడిచిపెట్టేదిగా ఉంది.
దృష్ట్వా తాం తు తయా సార్ధం రాసేశో రాసమణ్డలే । రాసోల్లాసే సురసికో రాసక్రీడాఞ్చకార హ
ఆమెను చూసిన రాసలీలాధిపతి, ఆమెతో కలిసి రాసమండలంలో ఆనందంగా రాసక్రీడలో పాల్గొన్నాడు.
నానాప్రకారశృఙ్గారం శృఙ్గారో మూర్తిమానివ । చకార సుఖసమ్భోగం యావద్వై బ్రహ్మణో దినమ్
వివిధ రకాల ప్రేమలీలలు ఆడి, ప్రేమ స్వరూపుడిలా, బ్రహ్మదినంతకాలం సుఖభోగంలో మునిగిపోయాడు.
తతః స చ పరిశ్రాన్తస్తస్యా యోనౌ జగత్పితా । చకార వీర్యాధానం చ నిత్యానన్దే శుభక్షణే
తర్వాత, అలసిపోయిన జగత్పిత, శాశ్వతానందమైన, మంగళమైన క్షణంలో తన వీర్యాన్ని ఆమె గర్భంలో ఉంచాడు.