సర్వే లోకాః సమాచ్ఛన్నా యయా యోగేన రాత్రిషు । కాలస్య తిస్రో భార్యాశ్చ సంధ్యా రాత్రిర్దినాని చ
ఆమె యోగబలంతో రాత్రిపూట అన్ని లోకాలు కప్పబడి ఉంటాయి. కాలానికి మూడు భార్యలు — సంధ్య, రాత్రి, పగలు.
యాభిర్వినా విధాతా చ సంఖ్యాం కర్తుం న శక్యతే । క్షుత్పిపాసే లోభభార్యే ధన్యే మాన్యే చ పూజితే
వాటిలేకుండా, సృష్టికర్తకూడా లెక్కించలేడు. ఆకలి, దాహం ధన్యం, మాన్యం, పూజ్యమైన వాటి భార్యలు.
యాభ్యాం వ్యాప్తం జగత్సర్వం నిత్యం చిన్తాతురం భవేత్ । ప్రభా చ దాహికా చైవ ద్వే భార్యే తేజసస్తథా
ఈ రెండింటివల్ల ప్రపంచమంతా వ్యాపించి, ఎప్పుడూ ఆందోళనతో బాధపడుతుంది. ప్రకాశం, కాల్చే శక్తి ఇవి తేజస్సు యొక్క రెండు భార్యలు.
యాభ్యాం వినా జగత్స్రష్టా విధాతుం చ న హీశ్వరః । కాలకన్యే మృత్యుజరే ప్రజ్వారస్య ప్రియాప్రియే
వాటిలేకుండా, లోకసృష్టికర్త సృష్టించలేడు. కాలకన్యలు — మరణం, ముదింపు — ఇవి జ్వరానికి ఇష్టమైనవారు, ఇష్టంలేని వారు.
యాభ్యాం జగత్సముచ్ఛిన్నం విధాత్రా నిర్మితం విధౌ । నిద్రాకన్యా చ తన్ద్రా సా ప్రీతిరన్యా సుఖప్రియే
ఈ రెండింటివల్ల లోకం నశిస్తుంది, సృష్టికర్త వాటిని సృష్టిలో స్థాపిస్తాడు. నిద్ర కుమార్తె, తండ్రా ఆమె, సుఖానికి ప్రియమైనది ప్రీతి.
యాభ్యాం వ్యాప్తం జగత్సర్వం విధిపుత్ర విధేర్విధౌ । వైరాగ్యస్య చ ద్వే భార్యే శ్రద్ధా భక్తిశ్చ పూజితే
ఈ రెండింటివల్ల, సృష్టిలో, ప్రపంచమంతా వ్యాపిస్తుంది, సృష్టికర్త కుమారుడా! వైరాగ్యానికి రెండు భార్యలు — శ్రద్ధ, భక్తి, ఇవి గౌరవించబడతాయి.
యాభ్యాం శశ్వజ్జగత్సర్వం యజ్జీవన్ముక్తిమన్మునే । అదితిర్దేవమాతా చ సురభీ చ గవాం ప్రసూః
ఈ రెండింటివల్ల, జీవన్ముక్తి పొందిన లోకమంతా నిలుస్తుంది, మునివరా! అదితి దేవతల తల్లి, సురభి గోవుల తల్లి.
దితిశ్చ దైత్యజననీ కద్రూశ్చ వినతా దనుః । ఉపయుక్తాః సృష్టివిధావేతాస్తు కీర్తితాః కలాః
దితి దైత్యుల తల్లి, కద్రూ, వినత, దను — వీరందరూ సృష్టిలో భాగంగా పనిచేస్తారు. ఇవే వివిధ కళలు అని చెప్పబడింది.
కలా అన్యాః సన్తి బహ్వ్యస్తాసు కాశ్చిన్నిబోధ మే । రోహిణీ చన్ద్రపత్నీ చ సంజ్ఞా సూర్యస్య కామినీ
ఇంకా ఎన్నో కళలు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని నేను చెబుతాను విను: రోహిణి చంద్రుని భార్య, సంజ్ఞ సూర్యునికి ప్రియమైనది.
శతరూపా మనోర్భార్యా శచీన్ద్రస్య చ గేహినీ । తారా బృహస్పతేర్భార్యా వసిష్ఠస్యాప్యరున్ధతీ
శతరూప మనువుకు భార్య, శచీ ఇంద్రునికి గృహిణి. తారా బృహస్పతికి భార్య, వసిష్ఠునికి అరుంధతి.
అహల్యా గౌతమస్త్రీ సాప్యనసూయాత్రికామినీ । దేవహూతిః కర్దమస్య ప్రసూతిర్దక్షకామినీ
అహల్యా గౌతముని భార్య, అనసూయ అత్రికి ప్రియమైనది. దేవహూతి కర్దమునికి భార్య, ప్రసూతి దక్షునికి ప్రియమైనది.
పితౄణాం మానసీ కన్యా మేనకా సామ్బికాప్రసూః । లోపాముద్రా తథా కున్తీ కుబేరకామినీ తథా
పితృదేవతలకు మనసులో పుట్టిన కుమార్తె మేనకా, ఆమె అంబికా సంతానం. లోపాముద్ర, కుంతి, కుబేరునికి ప్రియమైనది కూడా.
వరుణానీ ప్రసిద్ధా చ బలేర్విన్ధ్యావలిస్తథా । కాన్తా చ దమయన్తీ చ యశోదా దేవకీ తథా
వరుణానీ ప్రసిద్ధురాలు, అలాగే బలిచక్రవర్తి భార్య వింధ్యావళి, ప్రియమైన దమయంతి, యశోదా, దేవకీ కూడా ఉన్నారు.
గాన్ధారీ ద్రౌపదీ శైవ్యా సా చ సత్యవతీ ప్రియా । వృషభానుప్రియా సాధ్వీ రాధామాతా కులోద్వహా
గాంధారి, ద్రౌపది, శైవ్య, అలాగే ప్రియమైన సత్యవతి, వృషభానువు భార్య అయిన సతీమంతురాలు, రాధామాత, వంశాన్ని కాపాడినవారు.
మన్దోదరీ చ కౌసల్యా సుభద్రా కౌరవీ తథా । రేవతీ సత్యభామా చ కాలిన్దీ లక్ష్మణా తథా
మందోదరి, కౌసల్య, సుభద్ర, కౌరవ వంశానికి చెందిన యువతి, రేవతి, సత్యభామ, కాలిందీ, లక్ష్మణ కూడా ఉన్నారు.
జామ్బవతీ నాగ్నజితిర్మిత్రవిన్దా తథాపరా । లక్ష్మణా రుక్మిణీ సీతా స్వయం లక్ష్మీః ప్రకీర్తితా
జాంబవతి, నాగ్నజితి, మిత్రవింద, మరొకరు, లక్ష్మణ, రుక్మిణి, సీత — ఆమె స్వయంగా లక్ష్మిగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
కాలీ యోజనగన్ధా చ వ్యాసమాతా మహాసతీ । బాణపుత్రీ తథోషా చ చిత్రలేఖా చ తత్సఖీ
కాళి, యోజనగంధ, వ్యాసమాత, మహాసతీమంతురాలు, బాణుని కుమార్తె ఉష, ఆమె స్నేహితురాలు చిత్రలేఖ కూడా ఉన్నారు.
ప్రభావతీ భానుమతీ తథా మాయావతీ సతీ । రేణుకా చ భృగోర్మాతా రామమాతా చ రోహిణీ
ప్రభావతి, భానుమతి, సతీమయమైన మాయావతి, భృగుమునికి తల్లి అయిన రేణుక, రామునికి తల్లి రోహిణి కూడా ఉన్నారు.
ఏకనన్దా చ దుర్గా సా శ్రీకృష్ణభగినీ సతీ । బహ్వ్యః సత్యః కలాశ్చైవ ప్రకృతేరేవ భారతే
ఏకానంద, దుర్గ, శ్రీకృష్ణుని సతీమయిన అక్క, ఇంకా అనేక సత్యమైన, కలామయమైన అవతారాలు, ఇవన్నీ భారతదేశంలో ప్రకృతికి చెందినవే.
యా యాశ్చ గ్రామదేవ్యః స్యుస్తాః సర్వాః ప్రకృతేః కలాః । కలాంశాంశసముద్భూతాః ప్రతివిశ్వేషు యోషితః
ప్రతి గ్రామదేవత కూడా ప్రకృతికి కలామయమైన రూపమే; ప్రతి లోకంలో ఉన్న స్త్రీలు ఆమె యొక్క భాగాల నుండి పుట్టినవారు.
యోషితామవమానేన ప్రకృతేశ్చ పరాభవః । బ్రాహ్మణీ పూజితా యేన పతిపుత్రవతీ సతీ
స్త్రీలను అవమానిస్తే ప్రకృతికి అపమానం కలుగుతుంది; బ్రాహ్మణి గౌరవించబడితే, ఆమెకు భర్త, కుమారులు లభిస్తారు.
ప్రకృతిః పూజితా తేన వస్త్రాలఙ్కారచన్దనైః । కుమారీ చాష్టవర్షీయా వస్త్రాలఙ్కారచన్దనైః
ఆయన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, గంధంతో ప్రకృతిని పూజిస్తాడు; అలాగే ఎనిమిదేళ్ల బాలికను కూడా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, గంధంతో పూజిస్తాడు.
పూజితా యేన విప్రస్య ప్రకృతిస్తేన పూజితా । సర్వాః ప్రకృతిసమ్భూతా ఉత్తమాధమమధ్యమాః
బాలిక రూపంలో పూజించినవాడు ప్రకృతిని పూజించినవాడే; ఉన్నత, మధ్యమ, కనిష్ఠమైన స్త్రీలు అన్నీ ప్రకృతిలోనే పుట్టినవారు.
సత్త్వాంశాశ్చోత్తమా జ్ఞేయాః సుశీలాశ్చ పతివ్రతాః । మధ్యమా రజసశ్చాంశాస్తాశ్చ భోగ్యాః ప్రకీర్తితాః
ఉన్నతమైనవారు సద్గుణాలు కలిగి, భర్తకు అంకితమై ఉంటారు; మధ్యమ స్థాయి వారు రజోగుణానికి చెందినవారు, వీరిని అనుభవానికి అనుకూలంగా చెప్పారు.
సుఖసమ్భోగవశ్యాశ్చ స్వకార్యే తత్పరాః సదా । అధమాస్తమసశ్చాంశా అజ్ఞాతకులసమ్భవాః
వారు ఎప్పుడూ సుఖాన్ని కోరుతూ, తమ పనుల్లో నిమగ్నమై ఉంటారు; కనిష్ఠమైనవారు తమోగుణానికి చెందినవారు, వారి వంశం తెలియదు.
దుర్ముఖాః కులహా ధూర్తాః స్వతన్త్రాః కలహప్రియాః । పృథివ్యాం కులటా యాశ్చ స్వర్గే చాప్సరసాం గణాః
వారు దుర్వాక్యాలు మాట్లాడేవారు, కుటుంబాలను నాశనం చేసే వారు, మోసపూరితులు, స్వేచ్ఛగా ఉండేవారు, కలహాన్ని ఇష్టపడేవారు; భూమిపై వీరిని కులటలు అంటారు, స్వర్గంలో అప్సరసల సమూహంగా పిలుస్తారు.
ప్రకృతేస్తమసశ్చాంశాః పుంశ్చల్యః పరికీర్తితాః । ఏవం నిగదితం సర్వం ప్రకృతే రూపవర్ణనమ్
ఇవన్నీ ప్రకృతిలోని తమోగుణ భాగం నుండి పుట్టిన స్త్రీలు అని చెప్పబడింది; ఇలా ప్రకృతికి సంబంధించిన అన్ని రూపాలు వివరించబడ్డాయి.
తాః సర్వాః పూజితాః పృథ్వ్యాం పుణ్యక్షేత్రే చ భారతే । పూజితా సురథేనాదౌ దుర్గా దుర్గార్తినాశినీ
ఈ స్త్రీలు భూమిపై, ముఖ్యంగా భారతదేశంలో పవిత్రక్షేత్రాలలో పూజించబడతారు; మొదట సురథుడు దుర్గాదేవిని, కష్టాలను తొలగించేవారిని పూజించాడు.
తతః శ్రీరామచన్ద్రేణ రావణస్య వధార్థినా । తత్పశ్చాజ్జగతాం మాతా త్రిషు లోకేషు పూజితా
ఆ తరువాత రామచంద్రుడు, రావణుని సంహారానికి కోరినవాడు, ఆమెను పూజించాడు; ఆ తరువాత మూడు లోకాలలో జగతికి తల్లిని పూజించారు.
జాతాఽఽదౌ దక్షకన్యా యా నిహత్య దైత్యదానవాన్ । తతో దేహం పరిత్యజ్య యజ్ఞే భర్తుశ్చ నిన్దయా
మొదట ఆమె దక్షుని కుమార్తెగా జన్మించి, దైత్య, దానవులను సంహరించింది; తరువాత యజ్ఞంలో భర్తను అవమానించినందుకు తన శరీరాన్ని విడిచింది.