యయా వినా జగత్సర్వం జీవన్మృతసమం మునే । సుకర్మపత్నీ సంసిద్ధా కీర్తిర్ధన్యైశ్చ పూజితా
ఆమె లేకుండా, మునివరా, ఈ జగత్తు బ్రతికిన మృతుల్లా అయిపోతుంది. సుకర్ముని భార్య సంసిద్ధాదేవి, ధన్యులు ఆమెను కీర్తిగా పూజిస్తారు.
యయా వినా జగత్సర్వం యశోహీనం మృతం యథా । క్రియా తూద్యోగపత్నీ చ పూజితా సర్వసమ్మతా
ఆమె లేకుండా ఈ జగత్తు యశస్సు లేకుండా, మృతంలా అయిపోతుంది. క్రియాదేవి ఉద్యోగుని భార్య, అందరి చేత గౌరవింపబడుతుంది.
యయా వినా జగత్సర్వం విధిహీనం చ నారద । అధర్మపత్నీ మిథ్యా సా సర్వధూర్తైశ్చ పూజితా
ఆమె లేకుండా, నారదా, ఈ జగత్తు నియమం లేకుండా పోతుంది. మిథ్యాదేవి అధర్ముని భార్య, అన్ని దుర్మార్గులచేత పూజింపబడుతుంది.
యయా వినా జగత్సర్వముచ్ఛిన్నం విధినిర్మితమ్ । సత్యే అదర్శనా యా చ త్రేతాయాం సూక్ష్మరూపిణీ
ఆమె లేకుండా, నియమంతో సృష్టించబడిన జగత్తు నాశనమవుతుంది. సత్యయుగంలో ఆమె కనబడదు, త్రేతాయుగంలో సూక్ష్మరూపంలో ఉంటుంది.
అర్ధావయవరూపా చ ద్వాపరే చైవ సంవృతా । కలౌ మహాప్రగల్భా చ సర్వత్ర వ్యాపికా బలాత్
ద్వాపరయుగంలో ఆమె అర్ధదేహంగా కనిపించింది. కలియుగంలో ఆమె అత్యంత ధైర్యంగా, బలవంతంగా అన్ని చోట్ల వ్యాపించింది.
కపటేన సమం భ్రాత్రా భ్రమతే చ గృహే గృహే । శాన్తిర్లజ్జా చ భార్యే ద్వే సుశీలస్య చ పూజితే
తన అన్నతో కలసి మోసంతో ఇంటింటా తిరుగుతుంది. శాంతి, లజ్జ అనే రెండూ మంచివాడి భార్యలు, అందరూ గౌరవిస్తారు.
యాభ్యాం వినా జగత్సర్వమున్మత్తమివ నారద । జ్ఞానస్య తిస్రో భార్యాశ్చ బుద్ధిర్మేధాధృతిస్తథా
ఈ రెండింటి లేకుండా, నారదా! ప్రపంచమంతా పిచ్చివాళ్లా మారుతుంది. జ్ఞానానికి మూడు భార్యలు — బుద్ధి, మేధ, ధృతి.
యాభిర్వినా జగత్సర్వం మూఢం మత్తసమం సదా । మూర్తిశ్చ ధర్మపత్నీ సా కాన్తిరూపా మనోహరా
వాటిలేకుండా, ఈ లోకమంతా ఎప్పుడూ మత్తులో ఉన్నవాళ్లలా మూర్ఖంగా మారుతుంది. ఆకృతి ధర్మపత్నిగా, ఆకర్షణీయమైన అందంతో ఉంటుంది.
పరమాత్మా చ విశ్వౌఘో నిరాధారో యయా వినా । సర్వత్ర శోభారూపా చ లక్ష్మీర్మూర్తిమతీ సతీ
ఆమె లేకుండా పరమాత్మా, ప్రపంచ సముదాయం నిలబడలేవు. ఆమె అందమైన రూపంతో, లక్ష్మీగా, సద్గుణాలతో అన్ని చోట్ల ప్రకాశిస్తుంది.
శ్రీరూపా మూర్తిరూపా చ మాన్యా ధన్యాతిపూజితా । కాలాగ్నీ రుద్రపత్నీ చ నిద్రా సా సిద్ధయోగినీ
ఆమె శ్రీరూపిణి, మూర్తిరూపిణి, గౌరవనీయురాలు, ధన్యురాలు, అత్యంత పూజ్యతురాలు. ఆమె కాలాగ్ని రుద్రుని భార్య, నిద్రా అనే సిద్ధయోగిని.
సర్వే లోకాః సమాచ్ఛన్నా యయా యోగేన రాత్రిషు । కాలస్య తిస్రో భార్యాశ్చ సంధ్యా రాత్రిర్దినాని చ
ఆమె యోగబలంతో రాత్రిపూట అన్ని లోకాలు కప్పబడి ఉంటాయి. కాలానికి మూడు భార్యలు — సంధ్య, రాత్రి, పగలు.
యాభిర్వినా విధాతా చ సంఖ్యాం కర్తుం న శక్యతే । క్షుత్పిపాసే లోభభార్యే ధన్యే మాన్యే చ పూజితే
వాటిలేకుండా, సృష్టికర్తకూడా లెక్కించలేడు. ఆకలి, దాహం ధన్యం, మాన్యం, పూజ్యమైన వాటి భార్యలు.
యాభ్యాం వ్యాప్తం జగత్సర్వం నిత్యం చిన్తాతురం భవేత్ । ప్రభా చ దాహికా చైవ ద్వే భార్యే తేజసస్తథా
ఈ రెండింటివల్ల ప్రపంచమంతా వ్యాపించి, ఎప్పుడూ ఆందోళనతో బాధపడుతుంది. ప్రకాశం, కాల్చే శక్తి ఇవి తేజస్సు యొక్క రెండు భార్యలు.
యాభ్యాం వినా జగత్స్రష్టా విధాతుం చ న హీశ్వరః । కాలకన్యే మృత్యుజరే ప్రజ్వారస్య ప్రియాప్రియే
వాటిలేకుండా, లోకసృష్టికర్త సృష్టించలేడు. కాలకన్యలు — మరణం, ముదింపు — ఇవి జ్వరానికి ఇష్టమైనవారు, ఇష్టంలేని వారు.
యాభ్యాం జగత్సముచ్ఛిన్నం విధాత్రా నిర్మితం విధౌ । నిద్రాకన్యా చ తన్ద్రా సా ప్రీతిరన్యా సుఖప్రియే
ఈ రెండింటివల్ల లోకం నశిస్తుంది, సృష్టికర్త వాటిని సృష్టిలో స్థాపిస్తాడు. నిద్ర కుమార్తె, తండ్రా ఆమె, సుఖానికి ప్రియమైనది ప్రీతి.
యాభ్యాం వ్యాప్తం జగత్సర్వం విధిపుత్ర విధేర్విధౌ । వైరాగ్యస్య చ ద్వే భార్యే శ్రద్ధా భక్తిశ్చ పూజితే
ఈ రెండింటివల్ల, సృష్టిలో, ప్రపంచమంతా వ్యాపిస్తుంది, సృష్టికర్త కుమారుడా! వైరాగ్యానికి రెండు భార్యలు — శ్రద్ధ, భక్తి, ఇవి గౌరవించబడతాయి.
యాభ్యాం శశ్వజ్జగత్సర్వం యజ్జీవన్ముక్తిమన్మునే । అదితిర్దేవమాతా చ సురభీ చ గవాం ప్రసూః
ఈ రెండింటివల్ల, జీవన్ముక్తి పొందిన లోకమంతా నిలుస్తుంది, మునివరా! అదితి దేవతల తల్లి, సురభి గోవుల తల్లి.
దితిశ్చ దైత్యజననీ కద్రూశ్చ వినతా దనుః । ఉపయుక్తాః సృష్టివిధావేతాస్తు కీర్తితాః కలాః
దితి దైత్యుల తల్లి, కద్రూ, వినత, దను — వీరందరూ సృష్టిలో భాగంగా పనిచేస్తారు. ఇవే వివిధ కళలు అని చెప్పబడింది.
కలా అన్యాః సన్తి బహ్వ్యస్తాసు కాశ్చిన్నిబోధ మే । రోహిణీ చన్ద్రపత్నీ చ సంజ్ఞా సూర్యస్య కామినీ
ఇంకా ఎన్నో కళలు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని నేను చెబుతాను విను: రోహిణి చంద్రుని భార్య, సంజ్ఞ సూర్యునికి ప్రియమైనది.
శతరూపా మనోర్భార్యా శచీన్ద్రస్య చ గేహినీ । తారా బృహస్పతేర్భార్యా వసిష్ఠస్యాప్యరున్ధతీ
శతరూప మనువుకు భార్య, శచీ ఇంద్రునికి గృహిణి. తారా బృహస్పతికి భార్య, వసిష్ఠునికి అరుంధతి.
అహల్యా గౌతమస్త్రీ సాప్యనసూయాత్రికామినీ । దేవహూతిః కర్దమస్య ప్రసూతిర్దక్షకామినీ
అహల్యా గౌతముని భార్య, అనసూయ అత్రికి ప్రియమైనది. దేవహూతి కర్దమునికి భార్య, ప్రసూతి దక్షునికి ప్రియమైనది.
పితౄణాం మానసీ కన్యా మేనకా సామ్బికాప్రసూః । లోపాముద్రా తథా కున్తీ కుబేరకామినీ తథా
పితృదేవతలకు మనసులో పుట్టిన కుమార్తె మేనకా, ఆమె అంబికా సంతానం. లోపాముద్ర, కుంతి, కుబేరునికి ప్రియమైనది కూడా.
వరుణానీ ప్రసిద్ధా చ బలేర్విన్ధ్యావలిస్తథా । కాన్తా చ దమయన్తీ చ యశోదా దేవకీ తథా
వరుణానీ ప్రసిద్ధురాలు, అలాగే బలిచక్రవర్తి భార్య వింధ్యావళి, ప్రియమైన దమయంతి, యశోదా, దేవకీ కూడా ఉన్నారు.
గాన్ధారీ ద్రౌపదీ శైవ్యా సా చ సత్యవతీ ప్రియా । వృషభానుప్రియా సాధ్వీ రాధామాతా కులోద్వహా
గాంధారి, ద్రౌపది, శైవ్య, అలాగే ప్రియమైన సత్యవతి, వృషభానువు భార్య అయిన సతీమంతురాలు, రాధామాత, వంశాన్ని కాపాడినవారు.
మన్దోదరీ చ కౌసల్యా సుభద్రా కౌరవీ తథా । రేవతీ సత్యభామా చ కాలిన్దీ లక్ష్మణా తథా
మందోదరి, కౌసల్య, సుభద్ర, కౌరవ వంశానికి చెందిన యువతి, రేవతి, సత్యభామ, కాలిందీ, లక్ష్మణ కూడా ఉన్నారు.
జామ్బవతీ నాగ్నజితిర్మిత్రవిన్దా తథాపరా । లక్ష్మణా రుక్మిణీ సీతా స్వయం లక్ష్మీః ప్రకీర్తితా
జాంబవతి, నాగ్నజితి, మిత్రవింద, మరొకరు, లక్ష్మణ, రుక్మిణి, సీత — ఆమె స్వయంగా లక్ష్మిగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
కాలీ యోజనగన్ధా చ వ్యాసమాతా మహాసతీ । బాణపుత్రీ తథోషా చ చిత్రలేఖా చ తత్సఖీ
కాళి, యోజనగంధ, వ్యాసమాత, మహాసతీమంతురాలు, బాణుని కుమార్తె ఉష, ఆమె స్నేహితురాలు చిత్రలేఖ కూడా ఉన్నారు.
ప్రభావతీ భానుమతీ తథా మాయావతీ సతీ । రేణుకా చ భృగోర్మాతా రామమాతా చ రోహిణీ
ప్రభావతి, భానుమతి, సతీమయమైన మాయావతి, భృగుమునికి తల్లి అయిన రేణుక, రామునికి తల్లి రోహిణి కూడా ఉన్నారు.
ఏకనన్దా చ దుర్గా సా శ్రీకృష్ణభగినీ సతీ । బహ్వ్యః సత్యః కలాశ్చైవ ప్రకృతేరేవ భారతే
ఏకానంద, దుర్గ, శ్రీకృష్ణుని సతీమయిన అక్క, ఇంకా అనేక సత్యమైన, కలామయమైన అవతారాలు, ఇవన్నీ భారతదేశంలో ప్రకృతికి చెందినవే.
యా యాశ్చ గ్రామదేవ్యః స్యుస్తాః సర్వాః ప్రకృతేః కలాః । కలాంశాంశసముద్భూతాః ప్రతివిశ్వేషు యోషితః
ప్రతి గ్రామదేవత కూడా ప్రకృతికి కలామయమైన రూపమే; ప్రతి లోకంలో ఉన్న స్త్రీలు ఆమె యొక్క భాగాల నుండి పుట్టినవారు.