అంశరూపాః కలారూపాః కలాంశాంశాంశసమ్భవాః । ప్రకృతేః ప్రతివిశ్వేషు దేవ్యశ్చ సర్వయోషితః
ప్రపంచాలలోని అన్ని దేవతలు, అన్ని స్త్రీలు ప్రకృతిలోంచి పుట్టినవారు. వీళ్ళు భాగాల రూపాలు, భాగాల భాగాల రూపాలు, ఇంకా వాటి భాగాల భాగాలుగా ఉంటారు.
పరిపూర్ణతమాః పఞ్చ విద్యాదేవ్యః ప్రకీర్తితాః । యా యాః ప్రధానాంశరూపా వర్ణయామి నిశామయ
ఐదు విద్యాదేవతలు పూర్తిగా పరిపూర్ణమైనవిగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. వాటిలో ప్రధానమైన భాగాలైనవాటిని నేను వివరించబోతున్నాను, విను.
ప్రధానాంశస్వరూపా సా గఙ్గా భువనపావనీ । విష్ణువిగ్రహసమ్భూతా ద్రవరూపా సనాతనీ
ప్రధాన భాగస్వరూపిణిగా గంగా ఉంది. ఆమె లోకాలను పవిత్రం చేసే తల్లి, విష్ణువు శరీరంలో జన్మించినది, శాశ్వతమైనది, ప్రవాహమయమైన రూపంలో ఉంది.
పాపిపాపేధ్మదాహాయ జ్వలదగ్నిస్వరూపిణీ । సుఖస్పర్శా స్నానపానైర్నిర్వాణపదదాయినీ
పాపం, దుష్టతను దహించేందుకు ఆమె అగ్నిరూపాన్ని ధరించి, దహనశక్తిగా ఉంటుంది. కానీ ఆమె స్నానం చేయడంలో, త్రాగడంలో మృదువుగా ఉంటుంది, ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
గోలోకస్థానప్రస్థానసుఖసోపానరూపిణీ । పవిత్రరూపా తీర్థానాం సరితాం చ పరావరా
గోలోకానికి చేరడానికీ, అక్కడి నుండి బయలుదేరడానికీ ఆమె ఆనందదాయకమైన మెట్లు లాంటిది. పవిత్రమైన రూపంలో, తీర్థాలలో, నదులలో ఆమెకే ప్రాముఖ్యత ఉంది.
శమ్భుమౌలిజటామేరుముక్తాపంక్తిస్వరూపిణీ । తపఃసమ్పాదినీ సద్యో భారతేషు తపస్వినామ్
శంభువు జటాజూటలోని మేరు పర్వతంలాంటి ముత్యాల హారంగా ఆమె వెలుగుతుంది. భారత్ దేశంలోని తపస్సు చేసే వారికి ఆమె వెంటనే తపస్సు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
చన్ద్రపద్మక్షీరనిభా శుద్ధసత్త్వస్వరూపిణీ । నిర్మలా నిరహఙ్కారా సాధ్వీ నారాయణప్రియా
చంద్రుడు, పద్మం, పాలు లాంటి కాంతివంతమైన రూపంలో, శుద్ధమైన సత్వగుణంతో ఉన్నది. ఆమె నిర్మలమైనది, అహంకారం లేనిది, సద్గుణవంతురాలు, నారాయణునికి ప్రియమైనది.
ప్రధానాంశస్వరూపా చ తులసీ విష్ణుకామినీ । విష్ణుభూషణరూపా చ విష్ణుపాదస్థితా సతీ
ప్రధాన భాగస్వరూపిణిగా తులసి ఉంది. ఆమె విష్ణువుకు ప్రియమైనది, విష్ణువు అలంకారంగా, ఆయన పాదాల వద్ద నిలిచినది.
తపఃసంకల్పపూజాదిసఙ్ఘసమ్పాదినీ మునే । సారభూతా చ పుష్పాణాం పవిత్రా పుణ్యదా సదా
ఓ మునీంద్రా! తపస్సు, సంకల్పం, పూజ మొదలైన కార్యాలను ఆమె నెరవేర్చుతుంది. పుష్పాలలో సారంగా, ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే తల్లి.
దర్శనస్పర్శనాభ్యాం చ సద్యో నిర్వాణదాయినీ । కలౌ కలుషశుష్కేధ్మదహనాయాగ్నిరూపిణీ
ఆమెను చూడటం, తాకడం వల్ల వెంటనే ముక్తిని పొందవచ్చు. కలియుగంలో పాపపు ఎండిన దారిని కాల్చేందుకు అగ్నిరూపాన్ని ధరిస్తుంది.
యత్పాదపద్మసంస్పర్శాత్సద్యః పూతా వసున్ధరా । యత్స్పర్శదర్శనే చైవేచ్ఛన్తి తీర్థాని శుద్ధయే
ఆమె పద్మపాదాలను తాకిన వెంటనే భూమి పవిత్రమవుతుంది. తీర్థస్థానాలు తమ పవిత్రత కోసం ఆమెను తాకాలని, చూడాలని కోరుకుంటాయి.
యయా వినా చ విశ్వేషు సర్వకర్మ చ నిష్ఫలమ్ । మోక్షదా యా ముముక్షూణాం కామినీ సర్వకామదా
ఆమె లేకుండా ప్రపంచంలోని అన్ని కార్యాలు ఫలించవు. ముక్తిని కోరేవారికి ఆమె మోక్షాన్ని ఇస్తుంది, అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది.
కల్పవృక్షస్వరూపా యా భారతే వృక్షరూపిణీ । భారతీనాం ప్రీణనాయ జాతా యా పరదేవతా
ఆమె కల్పవృక్ష రూపంలో, భారత్ దేశంలో వృక్షంగా అవతరించింది. భారత్ ప్రజలను సంతోషపెట్టడానికి పుట్టిన పరమదేవత.
ప్రధానాంశస్వరూపా యా మనసా కశ్యపాత్మజా । శఙ్కరప్రియశిష్యా చ మహాజ్ఞానవిశారదా
ప్రధాన భాగస్వరూపిణిగా, మనసులో జన్మించిన కశ్యపుని కుమార్తె. శంకరునికి ప్రియమైన శిష్య, గొప్ప జ్ఞానంలో నిపుణురాలు.
నాగేశ్వరస్యానన్తస్య భగినీ నాగపూజితా । నాగేశ్వరీ నాగమాతా సున్దరీ నాగవాహినీ
నాగేశ్వరుడైన అనంతుని సోదరి, నాగులు పూజించే తల్లి. ఆమె నాగేశ్వరి, నాగమాత, అందమైనది, నాగాలపై సవారీ చేసే తల్లి.
నాగేన్ద్రగణసంయుక్తా నాగభూషణభూషితా । నాగేన్ద్రవన్దితా సిద్ధా యోగినీ నగశాయినీ
నాగరాజులతో కూడి, నాగభూషణాలతో అలంకరించబడినది. నాగేంద్రులు పూజించే సిద్ధురాలు, యోగినీ, నాగంపై విశ్రాంతి తీసుకునే తల్లి.
విష్ణురూపా విష్ణుభక్తా విష్ణుపూజాపరాయణా । తపఃస్వరూపా తపసాం ఫలదాత్రీ తపస్వినీ
విష్ణువు రూపంలో ఉన్నది, విష్ణువుకు భక్తురాలు, విష్ణువు పూజలో నిమగ్నురాలు. తపస్సు స్వరూపిణి, తపస్సుకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే తల్లి, తానే తపస్విని.
దివ్యం త్రిలక్షవర్షం చ తపస్తప్త్వా చ యా హరేః । తపస్వినీషు పూజ్యా చ తపస్విషు చ భారతే
హరిదేవుని కోసం మూడు లక్షల సంవత్సరాలు దివ్య తపస్సు చేసిన తల్లి. భారత్ దేశంలో తపస్సు చేసే స్త్రీలకు, తపస్వులకు పూజ్యురాలు.
సర్వమన్త్రాధిదేవీ చ జ్వలన్తీ బ్రహ్మతేజసా । బ్రహ్మస్వరూపా పరమా బ్రహ్మభావనతత్పరా
అమ్మవారు అన్ని మంత్రాలకు అధిపతిగా, బ్రహ్మ తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, పరమమైన బ్రహ్మస్వరూపిణిగా, బ్రహ్మ ధ్యానంలో నిమగ్నంగా ఉంటారు.
జరత్కారుమునేః పత్నీ కృష్ణాంశస్య పతివ్రతా । ఆస్తీకస్య మునేర్మాతా ప్రవరస్య తపస్వినామ్
జరత్కారు మునికి భార్యగా, కృష్ణాంశుడైన భర్తకు పతివ్రతగా, ఆస్తిక మునికి తల్లిగా, తపస్సులో ప్రథములైనవారిలో గొప్పవారిగా నిలిచారు.
ప్రధానాంశస్వరూపా యా దేవసేనా చ నారద । మాతృకాసు పూజ్యతమా సా షష్ఠీ చ ప్రకీర్తితా
నారదా! ప్రధానాంశ స్వరూపిణిగా, దేవసేనగా, మాతృకల్లో అత్యంత పూజ్యురాలిగా, షష్ఠీ అని ప్రసిద్ధిచెందారు.
పుత్రపౌత్రాదిదాత్రీ చ ధాత్రీ త్రిజగతాం సతీ । షష్ఠాంశరూపా ప్రకృతేస్తేన షష్ఠీ ప్రకీర్తితా
పిల్లలు, మనవళ్లు మొదలైనవాటిని ప్రసాదించేవారిగా, మూడు లోకాలకూ పోషకురాలిగా, సతీ స్వరూపిణిగా, ప్రకృతిలో ఆరో భాగంగా ఉండి షష్ఠీ అని పిలవబడతారు.
స్థానే శిశూనాం పరమా వృద్ధరూపా చ యోగినీ । పూజా ద్వాదశమాసేషు యస్యా విశ్వేషు సన్తతమ్
పిల్లల స్థలంలో పరమురాలిగా, వృద్ధురూపిణిగా యోగినిగా, ఆమె పూజ అన్ని లోకాలలో పన్నెండు నెలలు నిరంతరం జరుగుతుంది.
పూజా చ సూతికాగారే పురా షష్ఠదినే శిశోః । ఏకవింశతిమే చైవ పూజా కల్యాణహేతుకీ
పుట్టిన ఆరవ రోజు సూతికాగృహంలో, ఇరవై ఒకవ రోజు కూడా, ఆమె పూజ శుభకార్యానికి నిర్వహించబడుతుంది.
మునిభిర్నమితా చైషా నిత్యకామాప్యతః పరా । మాతృకా చ దయారూపా శశ్వద్రక్షణకారిణీ
మహర్షులచే పూజింపబడే ఆమె, ఎప్పుడూ కోరికలను తీరుస్తూ, మాతృకగా దయాస్వరూపిణిగా, ఎల్లప్పుడూ రక్షణచేసే దయామయురాలిగా ఉంటారు.
జలే స్థలే చాన్తరిక్షే శిశూనాం సద్మగోచరే । ప్రధానాంశస్వరూపా చ దేవీమఙ్గలచణ్డికా
నీటిలో, భూమిపై, ఆకాశంలో, పిల్లలు ఉన్న ప్రతి చోట, ప్రధానాంశ స్వరూపిణిగా మంగళచండికా దేవిగా వెలుగుతారు.
ప్రకృతేర్ముఖసమ్భూతా సర్వమఙ్గలదా సదా । సృష్టౌ మఙ్గలరూపా చ సంహారే కోపరూపిణీ
ప్రకృతికి ముఖం నుండి జన్మించిన ఆమె, ఎప్పుడూ సమస్త మంగళాన్ని ప్రసాదిస్తూ, సృష్టిలో మంగళరూపిణిగా, లయ సమయంలో కోపరూపిణిగా ఉంటారు.
తేన మఙ్గలచణ్డీ సా పణ్డితైః పరికీర్తితా । ప్రతిమఙ్గలవారేషు ప్రతివిశ్వేషు పూజితా
అందుకే పండితులు ఆమెను మంగళచండికా అని పిలుస్తారు. ప్రతి మంగళవారంలో, ప్రతి లోకంలో ఆమె పూజించబడుతుంది.
పుత్రపౌత్రధనైశ్వర్యయశోమఙ్గలదాయినీ । పరితుష్టా సర్వవాఞ్ఛాప్రదాత్రీ సర్వయోషితామ్
పిల్లలు, మనవళ్లు, ధనం, ఐశ్వర్యం, యశస్సు, మంగళం ప్రసాదించేవారిగా, సంతుష్టురాలైతే స్త్రీలందరి కోరికలను నెరవేర్చే తల్లిగా నిలుస్తారు.
రుష్టా క్షణేన సంహర్తుం శక్తా విశ్వం మహేశ్వరీ । ప్రధానాంశస్వరూపా సా కాలీ కమలలోచనా
కోపపడితే మహాదేవి క్షణంలోనే విశ్వాన్ని నాశనం చేయగలదు. ప్రధానాంశ స్వరూపిణిగా, కమలనయన కలిగిన కాళీగా వెలుగుతారు.